PARA NEREDE OBAMA VE GEİTHNER ORADA

Küresel krizde ekonomiyi ayakta tutmak için hız verilen mali teşvik paketleri ile bütçesindeki açık 1 trilyon doları aşan ABD'de hükümet rotayı Çin ve Körfez ülkelerine çevirdi. ABD Hazine Bakanı Timothy Geithner geçen ay Çin'e yaptığı gezinin ardından önceki gün ve dün Körfez ülkelerini dolaştı. Suudi Arabistan'da salı günü konuşan Geithner dün de Birleşik Arap Emirlikleri'ni ziyaret etti. Geithner'ın yurtdışı ziyaretlerinde seçtiği yerler son derece ilgi çekici. Zira ABD Hazine Bakanı, dünyada para nerede varsa ziyaret rotasına onu koymuş görünüyor. Çin'in döviz rezervlerinin 2 trilyon doları aştığı dün açıklandı. Körfez ülkeleri ise, her ne kadar şimdilik fiyatlar gerilemiş olsa da, petrol cenneti olarak öne çıkıyor. Hatta ABD Başkanı Barack Obama bile haziran ayında bir Ortadoğu ziyareti gerçekleştirmiş, Suudi Arabistan'a gitmiş, Mısır'da Müslüman dünyaya hitap etmişti. Bir dönem ABD'nin yüzüne bile bakmayacağının düşünüldüğü bu ülkeler şimdi hükümet yetkililerinin ziyaretlerinin en parlak destinasyonları olarak öne çıkıyor. Bütçedeki rekor açık ABD'yi korkutuyor Hazine Bakanı Geithner'ın Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne gerçekleştirdiği ziyaret bir anlamda bölge ülkelerine doların ne kadar güvenli bir para birimi olduğunu anlatma amacı da taşıyor. Bir diğer hedef ise bu bölgedeki yatırımcıların ABD'ye olan güvenini ayakta tutmak. Geithner'ın geçen ayki Çin ziyaretinde de temel amaç aynıydı. Bunun en büyük nedeni de bütçe açığı tüm zamanların rekoru olan 1 trilyon dolara ulaşan, yıl sonuna kadar da 2 trilyon doları bulması beklenen ABD'de artan yüksek faiz, enflasyon ve doların güç kaybetmesi korkusu. Amerikan hükümetinin resesyonun etkilerini azaltmak adına yüz milyarlarca dolarlık mali teşvik ve yardım paketlerini devreye sokması ve vergi gelirlerinde görülen hızlı gerileme bütçedeki deliğin önlenemez bir biçimde büyümesine neden oldu. Irak ve Afganistan savaşlarının yüksek maliyeti de deliği genişletti. İşte bu açığın daha da büyümemesi ABD'nin Çin ve Körfez ülkelerini kendisine çekmesine, paranın kol gezdiği bu ülkelerden ABD'ye nakit akışı sağlamasına bağlı. Büyüyen bütçe açığı, gerek Çin'i gerekse ABD'nin kreditörü olan diğer ülkeleri endişelendiriyor. Hazine Bakanlığı da kredi alabilmek adına daha fazla faiz ödemek zorunda kalmaktan çekiniyor. Üstelik, ABD'nin korktuğu şey yavaş yavaş da olsa başına gelmeye başladı. Ülkenin en büyük finansörlerinden Rusya, Çin, Japonya, İngiltere ve Brezilya ellerindeki dolar varlıklarını sessiz sedasız azaltmaya başladı. ABD Hazine tahvillerinin faizi yükseliyor, Geithner'ın korktuğu yüksek faizle borçlanma yaşanıyor. Körfez ülkelerini elinden kaçırmak istemiyor ABD Hazine Bakanı Geithner, önceki gün Suudi Arabistan'da, Cidde Ticaret Odası'nda iş adamlarına yaptığı konuşmada, durgunluğun hafiflemesine rağmen, toparlanmanın biraz zaman alacağını vurguladı. ABD dolarının küresel mali piyasalardaki rolünün, ABD'nin, küresel krizle mücadelede özel sorumlulukları olduğu anlamına geldiğini ifade eden Geithner, küresel ekonominin toparlanmasının, ABD finans sisteminin istikrar kazanması ve düzelmesine bağlı olduğunu söyledi. Geithner ayrıca doların sağlamlığı ile ilgili de garanti verdi. Getihner'ın bu yaklaşımı, ham petrol zengini Suudi Arabistan ve bölge ülkelerinin mali etkisini yansıtması açısından da önemli. Körfez ülkelerinin en büyük ekonomisi ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nun (OPEC) fiili lideri Suudi Arabistan petrodolarları ABD Hazine tahvillerine yatırıyor. Birleişk Arap Emirlikleri'ndeki çok sayıda yatırım fonunun ise aralarında Citigroup'un da bulunduğu pek çok ABD bankasında ve şirketinde milyarlarca dolarlık yatırımları, hisseleri var. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Umman'dan oluşan Körfez İşbirliği Konseyi şu anda Çin'in ardından ABD'nin ikinci büyük kreditörü durumunda. Bu nedenle bölge ülkelerinin ABD'ye ve Amerikan dolarına güvenini sağlam tutmak Obama hükümeti için çok önemli. Dolayısıyla gerek Geithner gerekse Başkan Obama'nın Çin ve Körfez ülkelerini ziyaret ederek aralarındaki mali ilişkiyi sağlamlaştırmaya çalışmalarından daha doğal bir şey olamaz. Üstelik her iki ismin de bu tavırlarını ABD'nin diğer büyük kreditörlerine de göstermeleri beklenebilir. ASLI TEKİNAY/ REFERANS