Orman yangınları Rus ekonomisini vurdu

Yatırım bankaları aşırı sıcaklardan broker ve trader'larını ücretsiz izine gönderince Ağustos ayı Rus borsasında görülmedik gelişmeler yaşandı. Sabit getirili varlık işlemleri yüzde 25 azaldı, şirket tahvili satışları 2007'nin dibine geriledi. Son 130 yılın en sıcak yazını yaşayan Rusya'da buğday fiyatlarından sonra tahvil piyasaları da darbe aldı. Aşırı sıcaklar ve yangınların neden olduğu dumanlar yüzünden kimi yatırım bankaları brokerlarına ve analistlerine süresiz izin verirken, kimi bankalarda da Moskova faaliyetlerini geçici olarak Avrupa'daki merkezlerine kaydırdı. Yani turistlerin dışında bankacılar da Moskova'dan adeta kaçtı. Hal böyle olunca ülkede aşırı sıcaklar başladığından bu yana hem hisse senetleri hem de tahvil piyasalarında ilginç bir durgunluk yaşanmaya başladı. Yatırımcılar ve bankacılar Moskova'dan kaçmaya başlayınca son 5 gün içinde sabit getirili varlık yatırımları işlemlerin yüzde 25 geriledi. Şirket tahvili satışları ise 2007'den bu yana en kötü üçüncü çeyreğini yaşıyor. Rus endekslerinde işlemler ise tipik bir Ağustos ayından çok daha farklı bir süreç yaşıyor. Rus borsasının iki önemli endeksi Micex ve RTS100 ise ağustos ayında yüzde 60'dan fazla değer kaybetti. Bu önceki yılların Ağustos ortalamalarına bakıldığında aşırı derecede ‘sıradışı' bir durum. Moskova merkezli IFC Metropol bankasının verilerine göre şirket tahvillerinin ihracında düşüş var. İhraçlar üçüncü çeyrekte geçen senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 8 düştü. Rus gazetesi Kommersant ise Rusya GSYİH'sinin yangınlar nedeniyle 15 milyar dolarlık bir kayıpla karşı karşıya kalabileceğini öne sürüyor. MOSKOVA İŞLERİ LONDRA ÜZERİNDEN Tahvil ve hisse senetleri piyasalarındaki işlemleri adeta durma noktasına getiren şey ise aşırı sıcaklar karşısında yatırım bankalarının çalışma sistemlerini tamamen değiştirmeleri oldu. ABD'liyatırım bankası JP Morgan Chase ile Rus Alfa Bank bazı günlük finans raporlarını yayımlamayı erteledi. Raporlar üzerinde çalışan analist ve uzmanlarını sağlık koşullarını düşünerek bir anlamda rölantiye aldı. Alman bankası Deutsche Bank'ın Moskova birimi de günlük faaliyetlerde hayati görevi olayan çalışanlarına ücretli izin verdi ve evden çıkmamalarını tavsiye etti. Banka ayrıca finansçılarına da işlerini ofise gelmeden yapmaları tavsiyesinde bulundu. Bazı yatırım bankalarındaki trader ve brokerların da çalışma saatleri kısaltıldı, çalışanların bir bölümü ise daha önceden planladıkları yıllık izilerini öne aldı. Rusya'nın en büyük ikinci bankası olan VTB Capital ise Moskova biriminde çalışan bir çok bankacısını işleri devam ettirmeleri için Londra'daki merkezine yolladı. Yani Rus bankacılar yine Rusya birimindeki faaliyetleri bankalarının Londra şubesinde devam ettirmeye çalışıyor. Alfa Bank ise 12 Ağustos tarihine kadar her gün yayımladığı günlük raporları yayımlamayacağını duyurdu. Alfa Bank aşırı sıcaklardan ötürü ofiste sadece çekirdek kadronun bulunduğunu, rapor hazırlamanın mümkün olmadığını açıkladı. Sadece 9 Ağustos tarihinde bile Moskova'dan ayrılan insan sayısı 104 bini geçerek 2010'daki 101 binlik günlük rekoru kırdı. TAHVİL PİYASASINDA HACİM DÜŞTÜ Hal böyle olunca Rus tahvil piyasası da adeta tatile çıktı. Tahvillerde işlem hacmi bankaların çalışma saatlerini kısaltması ile bu ay 156 milyar rubleye (5.2 milyar dolar) kadar düştü. Oysaki geçen yılın ağustos ayında işlem hacmi 1 trilyon 120 milyar ruble ile kat be kat daha fazlaydı. Rus şirketlerinin sattıkları şirket tahvillerinin miktar ise 1 Temmuz'dan bu yana 94.4 milyar ruble ile geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 8 daha az gerçekleşti. Micex endeksinde işlem hacmi geçen yılın aynı ayında 68.4 milyar ruble iken bu ay 21.6 milyar rubleye kadar geriledi. Bu 9 Temmuz'dan bu yana görülen en düşük değer oldu. SICAKLIK ÖLDÜRÜYOR Moskova'da önceki gün hava sıcaklığı 35,5 derece ile bu ay içindeki yedinci rekorunu kırmış durumda. Şehir içinde sıcaklığın zaman zaman 38,2 dereceye kadar çıktığı bildirilirken, bir yandan şehri kaplayan duman da yaşamayı neredeyse imkansız hale getiriyor. Şehrin etrafındaki bataklıkların aşırı sıcaklar karşısında kuruması ile kalkan toz bulutları aynı zamanda karbonmonoksit yüklü. Bu da şehirde ölümlerin daha da hızlanmasına yol açıyor. Normal şartlarda Moskova'da sıcaklardan ölen sayısı tahminen 360 ila 380 olacakken, Halk Sağlığı Dairesi'nin yaptığı açıklamaya göre zehirli dumanların da etkisiyle günlük ölüm oranı 700'e kadar çıkabiliyor. Ancak Sağlık Bakanlığı bu raklamları yalanlıyor. Şehirde 557 bölgede orman yangınlarıyla başetmeye çalışan itfaiyecilere rağmen bu yıl başından beri ülkede 747 bin 722 hektarlık ağaçlık alan kül oldu. Bu neredeyse Lüksemburg büyüklüğünde bir alan. Ayrıca yangınların Urallar Bölgesi'ndeki Mayak nükleer tesisine sıçrama ihtimalinen ötürü Rus yetkililer burayı da acil durum bölgesi ilan etti. Öte yandan hükümet pazartesi günü yangınlarla başaçıkabilmek için 1.8 milyar dolarlık harcama yapacağını açıkladı. Sıcaklar nedeniyle kavrulan buğday tarlaları yüzünden buğday sıkıntısı yaşanınca fiyatlar yükselmeye başladı. Başbakan Vladimir Putin ülkenin 28 tarım bölgesinde acil durum ilan edip buğday ihracatına yasak getirince de küresel emtia piyasalarında buğday paniği yaşandı. Buğday fiyatları 23 ayın en yüksek seviyesine çıktı.