Nükleer patlama riski sürüyor

Isınmanın durdurulamaması halinde, nükleer maddelerin bulunduğu metal koruyucunun erimesi ve doğaya yayılma tehlikesi bulunuyor. "2. Dünya Savaşı'ndan beri en ciddi krizi yaşıyoruz." diyen Japonya Başbakanı Naoto Kan da, reaktördeki patlama riskine dikkat çekti. Tehlike nedeniyle tesislerin 20 kilometre yarıçapındaki bölgede oturan 110 bin kişinin tahliyesine çalışılıyor. Şu ana kadar 190 kişide yüksek radyasyon tespit edildi. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, Çernobil'de 7 olan felaket seviyesini Japonya'da 4 olarak açıkladı. Nükleer reaktörlerin kapatılması nedeniyle 1,4 milyon eve elektrik ve su verilemiyor. Milyonlarca kişi açlık ve soğukla mücadele ederken, ölen ve kaybolanların sayısının 1.800'ü aştığı tahmin ediliyor. Tsunami dalgalarının altında kalan kıyı şehri Miyagi'de ise 10 binden fazla kişiden umut kesildi.
Japonya'da deprem ve tsunaminin vurduğu Fukushima nükleer reaktöründe soğutma çalışmaları devam ederken, dün Onagawa nükleer santralinde de acil durum ilan edildi. Japonya, deprem ve ardından gelen tsunami nedeniyle hasar gören nükleer reaktörlerinde yaşanan problemleri çözmek için seferber oldu. Fukushima tesisinde meydana gelen patlamadan sonra bir türlü yeterli soğutma sağlanamadı. Isınmanın durdurulamaması halinde, nükleer maddelerin bulunduğu metal koruyucunun erimesi ve doğaya yayılma tehlikesi bulunuyor. Bu durumda Çernobil benzeri büyük bir felaket yaşanabilir.
Tokyo Elektrik İdaresi, Fukushima Daiichi nükleer tesisindeki 1 numaralı reaktörde radyasyon seviyesinin güvenlik limitlerini aşmasına rağmen, henüz insan hayatını tehlikeye atacak seviyeye ulaşmadığını duyurdu. Hükümet sözcüsü ise aynı tesisteki 3 numaralı reaktörde de patlama riski bulunduğunu açıkladı. Yetkililer ısınmanın engellenemediği 3 numaralı reaktörü soğutmak için deniz suyu pompalıyor. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Fukushima'da sonra Onagawa nükleer santralinde de yüksek radyoaktivite saptandığı açıkladı. Japon yetkililer Onawaga'daki 3 reaktörün "kontrol altında'' bulunduğunu, radyasyonun kaynağını saptamaya çalıştıklarını açıkladı.
Fukushima Daiichi reaktöründeki tehlike nedeniyle 30 kilometre yarıçapındaki bölgede oturan 140 bin kişinin tahliye edildi. Rüzgarın yerleşim bölgelerine doğru esmesi nedeniyle, tahliye edilecek kişilerin artmasından endişe ediliyor. Yapılan incelemede bölgede 190 kişide yüksek radyasyon tespit edildi. Bunlardan 22'sinin reaktördeki sızıntıdan etkilendiği kesinlik kazandı. Yaşananlar UAEK felaket seviyesini 4 olarak açıkladı. 1 ile 7 arasındaki tehlike seviyesi, Çernobil patlamasında 7 olmuştu. UAEK, Fukuşima nükleer santralindeki patlamada bir teknisyenin öldüğünü, 11 kişinin yaralandığını belirtti.
Halk açlık ve soğukla savaşıyor
Japonya'da 11 Mart'taki deprem ve ardından gelen tsunamiden üç gün sonra, milyonlarca kişi makarna ve pirinç yiyerek ayakta kalmaya çalışıyor. Bir nükleer elektrik santralindeki iki reaktörün arızalanması halkı üçüncü bir felaket tehdidiyle karşıya bıraktı: Elektrik kesintileri. Sadece tsunaminin vurduğu yerlerde değil, ülkenin başka bölgelerinde de su ve elektrik sıkıntısı çekiliyor.
Zarar gören nükleer reaktörlerin kapatılması nedeniyle 1,4 milyon eve elektrik ve su verilemiyor. 1,8 milyon evin de ısınma ihtiyacı giderilemiyor. Özellikle ülkenin kuzeyindeki bölgelerde yaşanan kesintiler nedeniyle milyonlarca insan soğukla mücadele ediyor. "Japonya 2. Dünya Savaşı'ndan beri en ciddi krizini yaşıyor." diyen Japonya Başbakanı Naoto Kan, birçok nükleer santralde faaliyetlerin durmasına bağlı olarak da büyük çaplı elektrik kesintisi riski bulunduğu uyarısı yaptı. Basın yayın organlarında deprem ve tsunami felaketinde ölen ve kaybolanların sayısının 1.800'ü aştığının tahmin edildiği kaydediliyor. Tsunaminin dev dalgaları yüzünden kıyı şehri Miyagi'de 10 binden fazla kişinin öldüğü sanılıyor. Yolların hasar görmesi nedeniyle birçok şehre yiyecek ve içecek naklinde sıkıntılar yaşanıyor. Japon ordusu 100 bin askeri arama ve kurtarma çalışmalarında görevlendirdi. Askerler hasar gören yerleşim yerlerinde yiyecek, içecek ve benzin dağıtımında çalışıyor. İnsan bulunma ihtimali olan bina enkazlarında da arama yapıyor. Halen 450 bin insan felaket bölgesinden başka yerlere taşındı. Nükleer sızıntı ihtimaline karşı 140 bin insan tahliye edildi. Isınma ihtiyacını karşılayamayan binlerce insan kendi isteği ile okullar ve spor salonlarına taşındı. Kamu yayın kuruluşu NHK, 380 bin civarında kişinin acil durum sığınaklarına tahliye edildiğini, bu sığınakların çoğunda da elektrik olmadığını duyurdu. Japon Kyodo Ajansı, ülke genelinde 20 bin evin kullanılamayacak derece ağır hasar gördüğünü veya tamamen yıkıldığını açıkladı. Kırsal yerlerde etrafı suyla çevrili ulaşılamayan büyük alanlar bulunuyor. Uzmanlar sigortalı kayıp miktarının 15 milyar dolar civarında olmasını bekliyor.
Dünyanın en zengin devletlerinden birisi olmasına rağmen Japonya'ya 69 ülkeden yardım geldi. Ülkenin kuzeydoğusunda konuşlanan Amerikan uçak gemisi Ronald Reagan, Japon helikopterleri için üs görevi görüyor. Güney Kore 100 kişilik bir kurtarma ekibi gönderirken, 15 kişilik Çinli arama ekibi felaket bölgesinde görev yapıyor. Çin, tonlarca ağırlıkta arama ve kurtarma ekipmanı da gönderdi. Avustralya, içinde arama köpeklerinin de bulunduğu bir ekip ile sahra hastanelerini Japonya'ya ulaştırdı. Hindistan binlerce battaniyeyi Tokyo'ya gönderdi. Dünyanın en fakir yerlerinden Afganistan'ın Kandahar şehri belediye başkanı Gulam Haydar Hamidi, "Japonya'daki kardeşlerimiz için 50 bin dolar göndereceğiz. Belki bu rakam çok değil ama halkımızın desteğini göstermek için biz de varız." dedi.
Sendai'de yaşayan 30 Türk'ten ikisine ulaşılamadı
Dünyanın en büyük 5. depremiyle sarsılan Japonya'nın Sendai bölgesinde bulunan 30 Türk'ten ikisine ulaşılamadığı öğrenildi. Daha önce ulaşılamayan restoran işletmecisi Halil Kayaoğlu'na Türk büyükelçiliği ulaştı. Elçilik, mobilyacı Cengiz Erdoğan ile soyismi bilinmeyen Mustafa isimli Türklere ulaşmaya çalışıyor. Ulaşılamayan Türklerin Japonlarla evli ve çocuklarının da olduğu öğrenildi. Sendai'de gazetecilere konuşan Ali Öztürk, Tohokku Üniversitesi'nde öğrenci olduğunu belirterek, 8,9 büyüklüğündeki depremde, deprem uyarı sistemi alarmını duyduktan hemen sonra depremin başladığını ve yaklaşık 3 dakika sürdüğünü, ardından da binayı terkettiklerini söyledi. Sendai'ye ulaşan Kızılay ekipleri de bölgede inceleme yapıyor. Ankara'dan gelen telefonla Türklerden birinin sığınakta kaldığını duyan Kızılay ekipleri, bu Türk vatandaşını almak üzere yola çıkacak.
Tokyo'da faaliyet gösteren Türk okulunda 8,9'luk depremden iki gün önce öğrencilerle deprem tatbikatı yapıldığı öğrenildi. Deprem anını anlatan Türk Okulu Müdürü Kenan Ulu (40), tatbikattan iki gün sonra 4.cü sınıf öğrencilerini bir müzeye geziye götürdüklerini ve okula döndükleri anda deprem anonsu yapıldığını ve hemen bulundukları yere oturduklarını aktardı. Öğrencilerin depremi soğukkanlılıkla karşıladıklarını, panik yaşamadıklarını aktaran ve 13 yıldır Japonya'da bulunan okul müdürü Kenan Ulu, binaların bir metre sallandığını da gördüğünü söyledi. Depremin çok uzun sürdüğünü belirten Kenan Ulu, sarsıntı anında dakikaların geçmek bilmediğini ifade etti.
Tokyo'da yaşayan Türk işadamı Murat Han (38) da işyerinde iken depreme yakalandıklarını, ilk anda normal bir deprem olduğunu sandığını fakat uzun sürünce büyük bir deprem olduğunu düşündüklerini belirtti. 6 senedir Japonya'da bulunan Murat Han daha önce tatbikatta yaptıklarını deprem anında uyguladıkları gibi ilk sarsıntıdan sonra masa altları gibi güvenli yerlere girdiklerini aktardı. Türkiye'nin Tokyo Büyükelçisi Sermet Atacanlı, Japonya'da deprem ve tsunami olan bölgede yaşayan Türk vatandaşlarının çoğundan dolaylı da olsa haber aldıklarını, "o haberlerin kendilerine umut verdiğini" söyledi.

OSMAN EROL - ZAMAN