Milyar dolarlık soru

MHP, baraj ve yeni anayasa
MHP'nin olmadığı bir parlamentodan çıkacak yeni anayasa referandumda MHP'nin çok sert muhalefeti ile karşılaşacaktır. 
Son iki hafta içinde MHP’nin barajın altında kalabileceği sıkça telaffuz edilmeye başlandı. Doğrusu bu benim için sürpriz oldu. Mart ve nisan ayında yayımlanan anketler MHP’yi 11-13 bandında gösteriyordu.
Bu hafta içinde çok güvendiğim iki araştırma kuruluşunun son tahminlerinin sonuçlarını öğrendim. Bu kuruluşların izni olmadığı için isimlerini veremiyorum. Söz konusu iki kuruluşun tahminleri iki konuda örtüşüyor: 1) AKP yüzde 46-48 arasında oy alacak. 2) MHP baraj civarında duruyor. CHP oyu konusunda iki kuruluş arasında dikkate değer bir fark var. Bir kuruluş CHP oyunu 25-27 bandında tahmin ederken diğer kuruluş 28-30 bandında tahmin ediyor. Aradaki 3 puanlık fark kritik parlamento çoğunlukları açısından çok şey değiştirebilir.
Muhtelif senaryolar
MHP barajın altında kalacak olursa AKP anayasal çoğunluk olan 367’yi yakalayabilir mi? BDP’den 30 bağımsız adayın seçileceği ve bu milletvekillerinin 25’inin AKP’den gideceği varsayımı altında, AKP’nin en lehine olan AKP yüzde 48, CHP yüzde 25 dağılımında benim simülasyon modeli AKP milletvekili sayısını 367 tahmin ediyor. Modelin hata payı, BDP’nin biraz daha fazla milletvekili çıkarabileceği gibi olgular dikkat alınırsa AKP’nin anayasal çoğunluğu elde etme ihtimalinin var olduğunu ama oldukça düşük kaldığını söyleyebilirim. CHP’nin oyu yüzde 25 yerine 26 olduğu takdirde AKP’nin tahmini milletvekili sayısı 360’a düşüyor.
Buna karşılık MHP barajın altında kaldığı takdirde AKP’nin referandum çoğunluğu olan 330’u geçme ihtimali çok büyük ölçüde artıyor. Bu kez AKP’nin en aleyhine olan yüzde 46’ya 30 şeklindeki oy dağılımını ele alalım: Bu dağılımda simülasyon modeli AKP’nin milletvekili sayısını 339 olarak tahmin ediyor. CHP yüzde 30 yerine 29 aldığında, bu sayı 344’e çıkıyor. Mümkün tüm hataları CHP’nin hanesine yazsanız bile AKP’nin 330’u geçmesi neredeyse garanti gibi duruyor.
Milyar dolarlık soru
Son olarak MHP’nin barajı kıl payı geçtiği durumda AKP’nin referandum çoğunluğunu yakalama olasılığına göz atabiliriz. MHP’nin yüzde 10,5 oy aldığı bir durumda AKP’nin milletvekili sayısı kaç olabilir? CHP için iki farklı oy tahminini dikkate almak zorundayız. Yukarıda anılan birinci araştırma şirketinin CHP için öngördüğü maksimum yüzde 27 oyu, AKP için de minimum yüzde 46’yı dikkate alırsak, AKP’nin tahmini milletvekili sayısı 333 çıkıyor. AKP bir puan fazla, CHP de bir puan eksik alırsa bu sayı 336’ya çıkıyor. Eğer CHP için ikinci araştırma kuruluşunun oy tahmini olan 28-30 bandını alırsak, AKP’nin 330’u geçme ihtimalinin bir hayli zayıfladığını söyleyebilirim. CHP’nin oy oranı yüzde 28’i bulduğu takdirde AKP’nin 330’dan birkaç milletvekili fazla çıkarabilmesi için en az yüzde 48 oy alması gerekiyor. Kaldı ki bu oyu alsa bile, birkaç milletvekili fazlalık modelin hata payının içinde kalıyor.
Toparlarsak, MHP baraj altında kaldığı takdirde AKP’nin 330’u güçlü bir şekilde geçmesi kesin gibidir. Böyle bir sonuç siyasal dengeleri derinden etkileyecektir. MHP’nin olmadığı bir parlamentodan çıkacak yeni anayasa referandumda MHP’nin çok sert muhalefeti ile karşılaşacaktır. Bu durumun yaratacağı meşruiyet zafiyeti ancak AKP’nin CHP ile uzlaşarak yeni anayasayı yapması ile aşılabilir. AKP’nin 330’u geçmesi bu uzlaşmayı kolaylaştırır mı, zorlaştırır mı? İşte size milyar dolarlık bir soru.
Seyfettin Gürsel/Radikal