McFadden'den ekonometrik modelleme yöntemi

Özyeğin Üniversitesi, “ekonomistlerin ekonomisti” olarak anılan Nobel ödüllü Daniel McFadden’ı Türkiye’ye getirdi. Özyeğin Üniversitesi’nin ev sahipliğini yaptığı Uluslararası Pazarlama Dinamikleri Konferansı’na konuşmacı olarak katılan Prof. Dr. McFadden, bireylerin seçimlerinin ekonometrik olarak modellenme yöntemleri konusunda konuştu. Gündelik hayatımızda düşünme gerektiren kararlar ve otomatik alınan kararlar şeklinde iki çeşit karar aldığımızı söyleyen McFadden, insanların çeşitli parametreleri ve kısıtları göz önüne alarak neyi, neden ve nasıl seçtiklerinin belirlenebildiğini anlattı. Ekonometrik yöntemlerle insanların seçimlerini nasıl yaptıkları tespit edildiğinde ileriye dönük kararlar konusunda da tahminler yapmanın mümkün olduğunu belirtti. İnsanların seçimlerini ekonometrik olarak modellemek için geliştirdiği bir dizi yöntemle 2000 yılında Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazanan Profesör McFadden, bu metodu 1970’lerde San Francisco Körfez Bölgesi Hızlı Transit Trenleri’nin yolcular tarafından kullanılma oranlarını ölçmek için kullandı. Yolcular yolculuk hızı, ulaşım ücreti ve yolculuğun yıpratma oranına göre ulaşım için hangi taşıtları seçeceklerine karar veriyorlardı. Körfez Bölgesi Hızlı Transit Trenleri Prof. McFadden’ın geliştirdiği metodu kullanarak yolcuları kendi otomobilleri yerine trenle yolculuk etmeye teşvik edecek ücretlendirme, kalkış saatleri gibi konularda düzenlemeler yaptı. McFadden’ın metodu, o zamandan bu yana ürün ve hizmetler için talep ölçümlenmesinde standart bir yöntem olarak kullanılıyor. Alternatifler arasında seçim yapmak insan yaşamının her alanını kapsadığı için, bu yöntemler çok değişik uygulama alanları da buldu. Bu yöntemler örneğin ekonomi alanında çalışıp çalışmama kararı, üniversite seçimi, oturulacak ev seçimi ve elektrik tüketimi gibi konularda verilecek kararların tahmininde kullanılabilirken; pazarlamada marka seçimi; siyasal bilimlerde hangi partiye oy verileceği; taşımacılık ve inşaat mühendisliğinde insanların hangi taşıtları tercih ettiğinin modellenmesi ve buna göre altyapının oluşturulması; çevre bilimi alanında çevreyi korumaya yönelik tüketici seçimlerinin modellenmesi ve tıp biliminde tedavi yöntemi seçiminde kullanılabiliyor.