Kötü ekonomi silah satışlarını vurdu

New York Times Washington yönetimi tarafından yapılan bir çalışma, küresel ekonomik durgunluğun geçen yıl silah satışlarının 2005’ten bu yana görülen en düşük seviyeye gerilemesine neden olduğunu ortaya çıkardı. ABD Kongresi’ne sunulan rapor, 2009’da küresel çapta 57.5 milyar dolarlık silah anlaşması gerçekleştiğini bunun da 2008 ile kıyaslandığında yüzde 8.5’lik bir düşüşe denk geldiğini göz önüne serdi. Yetkililer, ABD dünyanın bir numaralı silah tedarikçisi rolünü sürdürürse de, 2009’da silah ticaretinde ciddi bir kayıp yaşadığını belirtiyor. ABD, 2008 yılında ise küresel silah piyasasında rakipleri güç kaybederken satışlarını artırmayı başarmıştı. ABD, 2009’da toplam 22.6 milyar dolar değerinde silah satış anlaşması imzaladı ve küresel piyasanın yüzde 39’una hakimdi. Washington hükümeti 2008’de ise 38.1 milyar dolarlık silah anlaşması imzalamıştı. TALEP DÜŞTÜ Bir yıl öncesine kıyasla 2009’da silah satışlarının azalmasındaki en büyük etken, Ortadoğu ve Asya’daki müşterilerden gelen büyük çaplı siparişlerin durması oldu. Geçen yıl toplam 10.4 milyar dolarlık anlaşma imzalayan Rusya, ABD’den sonra en fazla silah satan ikinci ülke oldu. Rusya’yı, 7.4 milyar dolarla Fransa takip ederken Almanya, İtalya, Çin ve İngiltere diğer lider ülkeler arasında yer aldı. Tarafsız Congressional Research Service tarafından hazırlanan ve kamuoyuna sunulan en detaylı küresel silah satışları analizi olarak kabul edilen rapor, Temsilciler Meclisi’yle Senato üyelerine dağıtıldı. Kurum adına raporu hazırlayan Richard F. Grimmett, 2009’da küresel çapta silah satışlarında yaşanan düşüşün, hükümetlerin bütün dünyayı etkisi olan resesyon döneminde büyük sistemleri satın almama kararından kaynaklandığına dikkat çekti. Diğer yandan, resesyon askeri alt yapıların modernleştirilmesi ya da geliştirilmesine etki etmedi. Zira hükümetler, ciddi bütçe kesintilerine gitmelerine rağmen silahlı kuvvetlerini daha etkili ekipmanlarla güçlendirmeye devam etti. Grimmett, “Bazı ülkeler, daha önce satın aldıkları büyük silah sistemlerinin bütünleşme süreçlerine odaklanmayı tercih etti” dedi. Çalışmaya göre, diğer ülkeler talim ve destek hizmetleri gibi küçük bütçeli harcamalar yapabildi. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE DE DURUM BENZER Grimmett, toplam silah satışlarında küresel çapta bir durgunluk yaşansa da uluslararası silah piyasasının hala çok rekabetçi olduğunu söyledi. Çalışmaya göre, gelişmekte olan ülkelerde 2008’de 48.8 milyar dolar değerinde silah satılırken, 2009’da bu miktar 45.1 milyar dolara geriledi. Brezilya, 2009’da 7.2 milyar dolarlık anlaşmaya imza atarak, gelişmekte olan ülkelerin en fazla silah satın alan ülkesi olurken, onu 6.4 milyar dolarlık anlaşmayla Venezüella, 4.3 milyar dolarla da Suudi Arabistan izledi. Diğer büyük silah alıcılar arasında Tayvan, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Mısır, Vietnam, Hindistan ve Kuveyt gibi ülkeler yer aldı. Geçtiğimiz on yılda, Suudi Arabistan, Çin, Hindistan ve BAE gelişmekte olan ekonomiler arasında en fazla silah satın alan ülkeler olarak dikkat çekmişti. Congressional Research Service adlı kuruluşun raporları, halka açıklanmadığı için, New York Times'ın eline geçen bilgiler dahilinde, ABD ile Türkiye arasındaki silah satışlarına yönelik rakamlara ulaşılamadı. *Bu yazı New York Times gazetesinde “Bad Economy Drives Down American Arms Sales” başlığıyla yayımlanan haberden derlenmiştir. hurriyet.com.tr