Kahn IMF'nin profilini yükseltti

Strauss-Kahn’ın artısı ile başlayalım. Küresel krizde IMF’yi krizden çıkış sürecinin tam merkezine oturtmayı başarabildi. Oysa kriz öncesi IMF düşük bir profil izleyen, varlığına gerek olmadığı öne sürülen ve krizlerde yetersiz kalmasıyla eleştirilen bir kurumdu. Kriz G-20’yi öne çıkardı, IMF’yi ise G-20’nin de önüne geçirdi. 62 yaşındaki çapkın Fransız, kişisel hayatı ile eleştirilebilir, IMF’yi politik amacına alet etmekle itham edilebilir, ama onun başkanlığı döneminde IMF itibar kazandı, etkisini arttırdı. IMF’nin yeni başkanı her kim olursa olsun, performansı sürekli olarak Strauss-Kahn ile karşılaştırılacaktır. Strauss-Kahn gibi özel yaşamından meslek yaşamına kadar hayatının her aşamasında ‘hiperaktif’ olan birinden sonra aynı görevi devralmak güç iş. Bir de dönemsel zorluklar var. Yeni IMF başkanını bekleyen dört önemli ve devasa sorun var. 1) Avrupa’da ciddi bir borç krizi ve mali açık sorunu var. IMF bu sorunun çözümü için yoğun şekilde devreye girmiş durumda. Portekiz’i de sayarsak şu anda üç Avrupa ülkesi IMF’den yüklü miktarda kredi kullanıyor. Bu sürecin devam etmesi, küresel finansal ve ekonomik istikrar açısından önemli. Hele bir Avrupa ülkesinin borç yeniden yapılandırmaya gitmesi durumunda olacaklar IMF’yi ciddi bir sınavla karşı karşıya bırakacaktır. 2) İkinci mesele ise ABD ekonomisinin yüksek cari ve mali açıkları karşısında ne yapılacağı. ABD gevşek bir para ve maliye politikası izliyor. Ama bir noktada bu politikaya son vermek zorunda. Gevşekliğe son verdiği noktada olacaklar ise sadece ABD’yi değil, bütün dünyayı etkileyecektir. IMF’nin bu süreci yönetmek gibi hayati bir görevi var. 3) Üçüncü sorun ise henüz çok hissedilmese de yükselen piyasa ekonomilerinde yaşanıyor. Bu ekonomiler krizden çabuk çıktılar, ama bu defa da bir aşırı ısınma ve enflasyon riski ile karşı karşıyalar. Ekonomilerini kontrollü bir şekilde soğutmaları ve enflasyona karşı bir şeyler yapmaları gerekiyor. IMF’nin bu noktada yönlendiriciliği önemli olacak. 4) Başta Çin olmak üzere birçok Asya ülkesi para biriminin değerini düşük tutarak uluslararası rekabet gücü kazanıyor. IMF de neredeyse 6 yıldır sürekli olarak bu soruna işaret ediyor ama şu ana kadar onu takan olmadı. Yeni başkanın IMF’yi bu noktada daha ‘takılabilir’ hale getirmesi şart.

IMF’ye Avrupa dışından başkan zor görünüyor
IMF başkanı olabilmek için 4 koşul belirlenmiş. Kemal Derviş bu koşulların hepsini de fazlasıyla karşılıyor. Ama yazılı olmayan koşullara gelince geride kalıyor. Çarşamba günü “Derviş başkan olabilir mi” sorusunu sormuş, “IMF yarı siyasi bir kuruluştur, IMF başkanı da yarı siyasi bir kişiliktir. Bu nedenle başkan seçimi ya da Derviş’in adaylığı gibi konulara biraz da bu siyasi oyunların ışığında bakmak gerekir” demiştim. Bir de ‘ABD faktörü’nden bahsetmiştim. ABD’nin desteğini almadan hiçbir adayın şansının olmadığını bilenlerdenim. ABD’nin ise Avrupa dışından bir adayı kolay kolay desteklemeyeceğini biliyorum. Çünkü Avrupa da bu defa ABD’ye aynı desteği Dünya Bankası’nda vermez. Bakmayın IMF başkanının adının ortada çok dolaştığına, Dünya Bankası da en az IMF kadar önemli bir kuruluştur. Hatta ABD için IMF’den bile kritiktir. Dünya Bankası’nı kontrol etmek, ABD’nin politik ve diplomatik, hatta askeri çıkarları açısından çok önemlidir. Dünya Bankası kredileri ve programları sorunlu üçüncü dünya ülkeleri açısından büyük anlam taşır, eskiden Sovyetler’in şimdi ise Çin’in nüfuz kazanmaya çalıştığı bu coğrafyalara giriş için Dünya Bankası önemli bir araçtır. Dünya Bankası ve IMF’nin kuruluşundan beri var olan yazılı olmayan anlaşmanın bu defa da devam edeceğini düşünüyorum. Dünya Bankası’nın başına bir ABD’li, IMF’ye ise bir Avrupalı gelecek, IMF’nin ikinci adamlığı ise yine ABD’li bir isim tarafından üstlenilecektir.
Servet Yıldırım- radikal