JPMorgan’dan küresel gıda krizi uyarısı

ABD'li finans devi JPMorgan, gübre arzındaki problemler, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesintiler ve güçlü bir El Niño ihtimalinin aynı anda gerçekleşmesi halinde gelecek yıl dünya genelinde ciddi bir gıda arzı krizinin yaşanabileceği uyarısında bulundu. Banka, küresel gıda enflasyonunun 2026’nın ilk yarısındaki yüzde 2,8 seviyesinden 2027’nin ilk yarısında yüzde 5’e çıkacağını öngörüyor.

Londra merkezli kıdemli küresel ekonomist Nora Szentivanyi’nin öncülüğündeki ekip tarafından hazırlanan “Food Security Is National Security: A Compounding Storm” başlıklı raporda, küresel gıda güvenliğinin geleceğini şekillendiren 5 ana unsur savaş, hava koşulları, depolama, su ve israf olarak sıralandı.

JPMorgan, KOVID-19 salgınından bu yana peş peşe meydana gelen şokların gıda üretim kapasitesini zayıflattığını ve maliyet baskılarının 2027’ye kadar süreceğini belirtti. Szentivanyi, gıda enflasyonundaki yükseliş döngüsünün 2027’nin ilk yarısında da baskı oluşturmasının beklendiğini ifade etti.

Gübre fiyatları en önemli risklerden biri

Raporda, kısa vadede en fazla kırılganlık gösteren alanlardan biri olarak gübre arzına dikkat çekildi. Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler ile yaklaşan güçlü El Niño etkisinin gübre ve gıda fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceği kaydedildi.

Enerji ve gübre tedarikindeki kısıtlamaların tarımsal üretim giderlerini artırabileceği, yükselen maliyetlerin ise ürün fiyatları aracılığıyla tüketiciye ve perakende gıda fiyatlarına yansıyabileceği belirtildi.

JPMorgan’ın değerlendirmesine göre tarımsal etkiler, okyanus sıcaklıklarında görülen zirvenin ardından 6 ila 12 aylık gecikmeyle ortaya çıkıyor. Bu yıl yaşanan enerji şokunun, güçlü bir El Niño’nun enflasyon üzerindeki etkisini yaklaşık iki katına çıkarabileceği öngörülüyor.

Bu kapsamda El Niño’nun küresel gıda tüketici fiyatları üzerindeki tarihsel olarak yaklaşık 0,7 puanlık etkisinin, mevcut enerji koşullarında yaklaşık 1,5 puana çıkabileceği hesaplanıyor.

Gıda enflasyonu manşet enflasyonu da artırabilir

JPMorgan, küresel gıda enflasyonunun 2027’nin ilk yarısında yıllık bazda yüzde 5’e ulaşması halinde manşet enflasyona yaklaşık 0,6 puanlık katkı yapabileceğini ve yıl genelindeki dezenflasyon sürecini 0,3 puan yavaşlatabileceğini tahmin ediyor.

Raporda risklerin özellikle Güney ve Güneydoğu Asya’da pirinç, şeker ve kahve; Batı Afrika’da kakao ile Doğu ve Güney Afrika’nın bazı bölgelerinde yoğunlaşabileceği belirtildi.

Szentivanyi, El Niño’nun en güçlü etkisinin gelişmekte olan ekonomilerde hissedilebileceğine işaret etti. Hindistan, Kolombiya, Endonezya, Brezilya, Tayvan ve Kore ise gıda enflasyonuna karşı en hassas ekonomiler arasında gösterildi.

Çin gıda ve gübre stoklarını artırıyor

Raporda Çin’in gıda, gübre, enerji ve sanayi metalleri stoklarını yükselttiğine dikkat çekildi. Batılı ülkelerin stratejik petrol rezervleri bulunmasına karşın, benzer ölçekte bir gübre rezervi oluşturmadığı ifade edildi.

Hürmüz Boğazı’ndaki kesintilerin devam etmesi, tarımsal şartların kötüleşmesi ve ihracat kısıtlamalarının yaygınlaşması durumunda yeni enflasyon dalgasının enerji fiyatlarından çok gıda fiyatları üzerinden ortaya çıkabileceği değerlendirildi.

Küresel açlık göstergelerinde son dönemde kısmi toparlanma görülse de 2025 yılında yaklaşık 645 milyon kişinin açlıkla mücadele ettiği, 2,1 milyar kişinin ise orta veya ağır seviyede gıda güvensizliği yaşadığı belirtildi. Bu rakam, dünya nüfusunun yüzde 25,8’ine denk geliyor.

Zaharova: Karadeniz’deki saldırılar gıda güvenliğini tehdit ediyor

TEPAV açıkladı: Gıda fiyatları yeniden yükselişte