İsrail'den Erdoğan'a cevap

Bakım için İsrail’e gönderilen Heronların geri verilmediğini söyleyen Başbakan Erdoğan’a cevap geldi. İsrail Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “Heron motorlarını yeniden modelliyoruz. Geliştirme çalışmaları henüz tamamlanmadı” dendi.
Başbakan Erdoğan’ın İsrail’e bakım için gönderilen ancak geri verilmeyen Heron tipi insansız istihbarat araçları için, “Aramızda sıkıntı var ama bu ahlaki değil” ifadesini kullanmasının ardından İsrail’den resmi yanıt geldi. İsrail Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada Heronlar’ın bakımının sürdüğü belirtildi. Türkiye’den özür dilenmesi gerektiğini savunan birkaç üst düzey isimden biri olan Ehud Barak’ın liderliğindeki Bakanlık, “Türkiye ve İsrail yıllardan beri güvenlik işbirliği yapıyor ve şu anda yaşanan gelişmelere rağmen halen tamamlanmayan alışverişler var. Bunlardan biri de Heronlar’ın bazı parçalarının renovasyonudur. Heron motorlarını yeniden modelliyoruz ve geliştirme çalışmaları henüz tamamlanmış değil” ifadesini kullandı.
‘Ahlaki değil’ demişti
Başbakan Erdoğan önceki gün, bakıma gönderilen Heronlar’la ilgili şunları söylemişti: “Savunma sanayi noktasında da şu ana kadar bir defa aramızdaki anlaşmalarımıza sadakatleri yoktur. Mesela aramızdaki bu sıkıntılar sebebiyle insansız hava araçlarımızı hala bakımını yapıp geri göndermemişlerdir. Bunlar ahlaki midir? Birisiyle aranızda sıkıntılar, kırgınlıklar olabilir, görüşmeye bilirsiniz, bütün bunlar olabilir ama uluslararası anlaşmalarda bir uluslararası ticari ahlak vardır.”
6 Heron 5 aydır bakımda
Başbakan Erdoğan’ın hala İsrail’de bulunan 6 Heron için gösterdiği tepki, Türkiye ile İsrail arasında yaşanan krizin derinleştiğini ortaya koydu. Heron’larla ilgili süreç şöyle işledi:
10 HERON ANLAŞMASI: Türkiye ile İsrail arasında 1 Mayıs 2005’te İnsansız Hava Aracı niteliğindeki Heron anlaşması imzalandı. İsrail’den önce 15 milyon dolara 2 Heron kiralandı. Daha sonra da 10 adet satın alınması öngörüldü. Toplam 182 milyon 973 bin 677 dolarlık anlaşma çerçevesinde kiralanan Heron’lar 2008 yılı Aralık ayında Türkiye’ye teslim edildi.
TEKNİK SIKINTI: Ancak 10 Heron’un Türkiye’ye teslim sürecinde de, performans konusunda da sıkıntılar yaşandı. Test sürüşlerinde Heron’lar istenilen yüksekliğe çıkamadı ve şartnamede yer alan havada kalma süresini gerçekleştiremedi. Ancak sonunda motorların güçlendirilmesi formülüyle sorun aşıldı.
TESLİM GECİKTİ: Ama bu formül, teslimatta gecikmeye yol açtı ve 2009’da yapılması gereken teslimat, 2010 yılına sarktı. Bu uzama, “ihalenin iptal edileceği” iddialarını gündeme getirdi, fakat Türkiye “ihtar” formülünü uygulamayı tercih etti.
OCAK 2010’DA 6 HERON GELDİ: Geçen yıl Ocak ayında 6 Heron teslim edildi. Bunlar, Irak sınırında gözlem yapmak amacıyla Batman’daki baz istasyonlarında konuşlandırdı. Bu arada ikinci partinin teslimatı gecikince, Türkiye Mavi Marmara baskını eşiğinde 1 Heron daha kiraladı.
MAVİ MARMARA BASKINI: Mavi Marmara baskını sonrasında İsrail, Heronları uçuran teknisyenlerini geri çekti, Ankara ise parasını ödemiş olmasına karşın hâlâ teslim almadığı 4 adet Heron’un test ve kabul işlemleri için İsrail’e gidecek heyetin gezisini iptal etti. Ancak kriz daha sonra aşıldı ve kalan 4 Heron geçen yıl Ağustos sonunda Türkiye’ye geldi. Böylece Türkiye’nin elindeki Heron sayısı 13’e çıktı. Bunlardan 10’u Hava, 3’ü de Kara Kuvvetleri’ne tahsis edildi.
3 HERON DÜŞTÜ: Gelinen noktada terörle mücadele için alınan Hava Kuvvetleri’nin elindeki 10 Heron’dan 3’ü düştü. 6 Heron ise bakım ve onarım için İsrail’e gönderildi.
DİĞER DÖRDÜ BAKIMIN EŞİĞİNDE: Bakım ve onarım süresinin ortalama 4 ay olmasına karşılık, İsrail 5 aydır motorları Türkiye’ye iade etmedi. Kalan dördü ise, 600 saatlik uçuşu doldurup bakıma girme eşiğinde. Sürenin uzaması ve motorların Türkiye’ye teslim edilmemesi, diğer Heron’ların da bakıma girmesi gereği dikkate alınınca, Türkiye’nin 2012’de Heron’suz kalabileceği ihtimalini de gündeme getirdi.