İsrail yumuşamayı ekonomide arıyor

Demet Cengiz Bilgin / Hürriyet IMF’de Başkan Yardımcısı olduğu dönemde 2001’de ekonomik krizle boğuşan Türkiye ile ilgilenip uygulamadaki dalgalı kuru getiren ve şu anda İsrail Merkez Bankası Başkanı olan Stanley Fischer, IMF’nin yönetiminin yeniden yapılandırılmasında koltuk isteyen Türkiye’ye arka çıktı. Fischer, “Biz küçük bir ülkeyiz ama Türkiye’nin yönetimde koltuk sahibi olmasını destekleriz” dedi. ULUSLARARASI Para Fonu’nun (IMF) Birinci Başkan Yardımcısı olarak, 2001 ekonomik krizinde Türkiye ile ilgilenen, dalgalı kura geçişimizin mimarı kabul edilen ve şu anda İsrail Merkez Bankası Başkanı olarak görev yapan Stanley Fischer, IMF yönetiminin yeniden yapılandırılmasında koltuk isteyen Türkiye’ye arka çıktı. Fischer, “Biz küçük bir ülkeyiz, bize ait bir koltuk olmaz. IMF’nin idari yapısına ilişkin kararlarda geçmişe bakılıyor. Oysa ciddi potansiyele sahip ülkelere bakılmalı. Türkiye’nin yönetimde koltuk sahibi olmasını destekleriz” dedi. Gelişmekte olan ülkelerin yönetimde hakkı olduğundan söz edilirken uluslararası sistemi destekleyecek adımlarda bunun dikkate alınmadığına işaret eden Fischer, IMF yönetiminde Türkiye’ye desteklerinin kotaları düşük olduğu için fazla olamayacağını da belirtti. Öncelik enflasyon Başbakan Tayyip Erdoğan’ın, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz’a yaptığı “İsrail Merkez Bankası ne yapıyor ona bak” çağrısını hatırlatmamız üzerine ise Fischer, “Bizim kanunumuz açık. Öncelik fiyat istikrarı. Eğer bu varsa büyümeye destek sağlanır. Bizde hedef aralıkları Avrupa kadar sıkı değil. Enflasyon hedeflemesi uzun vadede ekonomi için yararlı olur” yanıtını verdi. İsrail krizde ne yaptı İsrail ekonomisinin 2010 yılında yüzde 4 büyümesini beklediklerini belirten Fischer, global krizde neler yaptıklarını şöyle anlattı: “2008 yılında ülkeye çok para girişi oldu ve para birimimiz çok yükseldi. 27 milyar dolarlık rezervimizi her gün 100 milyon dolarlık alım yaparak 30 milyara çıkardık. Lehman batınca faizleri yarım puan düşürdük. Nisan 2009’dan buyana da ekonomide büyüme var. 2010’da da bu sürüyor. Enflasyon yüzde 3. Faizi indirdiğimizde kötü enflasyon bekleyenler olmuştu ama kararımız doğru çıktı. Sonra faizi artıran dünyadaki ilk ülke olduk. Bu cesurca değil, pazarın ihtiyacıydı.” Ayrı konuk kredisi “Bütçe açığını yüzde 4 olarak, ödemeler dengesini milli gelirin yüzde 3’ü olarak belirledik. Yatırımlar artıyor. Ülke büyüyor ama kur ve artan konut fiyatları iki büyük problemimiz” diyen Fischer, konut fiyatlarıyla ilgilenmek gerektiğini söyledi. Fischer konut ve genel faiz oranlarının birbirinden ayrı olabileceğini de belirtti. İşbirliği yapalım dünyanın en büyük tarım ülkesi olun SOSYALİZME inanan insanların bir araya gelip ortaklaşa bir yaşam kurduğu ve birlikte üretip, satıp, paylaştıkları kibbutzlar İsrail ekonomisinin yüzde 8’ini oluşturuyor. 100 yıllık bir geleneğe sahip olan kibbutzlardan şu anda ülkede 270 tane bulunuyor. Kibbutzlarda doğup, daha sonra buradan ayrılan çocukların büyük kısmı son 10-15 yıldır dönme eğilimindeler. İSrail’in en büyük kibbutzu Naan’da İsrail İhracat ve Uluslararası İşbirliği Enstitüsü’nün (IEICI) Tarım Teknolojileri Komitesi sorumlusu Amnon Often, şu bilgileri aktardı: “Tayland’dan gelen işçiler de burada tarlada çalışıyor; ev, yemek ve 1000 dolar maaşla çalışıyor. Çünkü artık kibbutz üyeleri yönetimde yer alıyor; hiçbiri sebze toplamak istemiyor. Avrupalılar gibi ağır beden işlerini yapmıyorlar. Arazimiz az olduğu için metrekarede en yüksek verimi almak zorundayız. Savunma ve tarım olmasa hayatta kalamayız. Milli gelirimizin yüzde 25’i tarım ürünlerinden. Türkiye, İsrail’le işbirliği yaparsa dünyanın en yüksek tarım üretimini yapan ülkesi olabilir. Bir metreküp su için 50 sent dolar ödüyoruz. İsrail su teknolojisinde dünya birincisi. Kullandığımız suyun yüzde 75’ini denizden arıtarak elde ediyoruz. Yeni bir projemiz var bunu yüzde 100’e çıkarmayı hedefliyoruz. Global pazarın yüzde 50’si İsrail’in su teknolojisini kullanıyor.” Durmuş Yılmaz’a övgü BANKACILIK ve finans sektörünün en prestijli dergilerinden Global Finance dergisi tarafından yılın en iyi merkez bankası başkanlarından biri seçilen Stanley Fischer, aynı listedeki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkanı Durmuz Yılmaz’ı da övdü. Fischer, “Kendisini tanıyorum. O da çok iyi” dedi. Fischer, Türkiye’nin istikrar sorununu çözdüğünü belirtip, oğlu Stanford’dan mezun olurken çok sayıda Türk öğrenci görerek etkilendiğini anlattı. İsrailli ihracatçılardan ‘Faiz insin’ ricası götürdük DAHA önce görüştüğümüz, İsrail İhracat ve Uluslararası İşbirliği Enstitüsü ve İsrail’in TÜSİAD’ı denebilecek İsrail Üreticiler Birliği, Merkez Bankası Başkanı Stanley Fischer’e ‘Faizi indirip, sıcak paranın girişini engellemesi ve kurun düşüklüğüne müdahale etmesi’ mesajını bir de bizim iletmemizi istedi. Fischer, Türkiye’de de sanayici ve ihracatçıların aynı talepte bulunduğunu hatırlatmamız üzerine şunları söyledi: “Üç şey var. Büyüme, faiz ve enflasyon. Biz bir denge kurmak zorundayız. Faizi düşür diyenlere daha fazla enflasyon istiyor musunuz, diye sormak lazım. Finansal istikrarı da zora sokabilirler. İşte bu yüzden merkez bankalarının bağımsızlığı çok önemli. Zaten merkez bankası başkanları çok sevilen insanlar değillerdir. Faizi indirince beni takdir ettiler, yükseltince kızıyorlar.” AB’nin tek derdi resesyondan çıkmak, Tobin gibi bir vergi düşünülemez STANLEY Fischer, “Avrupa Birliği’nde faiz oranları sıfıra yakın. Neden Türkiye ve İsrail faizleri indirmiyor, sıcak paraya vergi getirmiyor” sorumuza şu yanıtı verdi: “AB’de neredeyse sıfır faiz var çünkü tek dertleri resesyondan çıkmak. Gülüyorum ama ciddiyim Türkiye de İsrail de farklı durumda, ikisi de büyüyen ülkeler. AB ise hala çaresizce resesyondan çıkmaya çalışıyor. Faizlerin yüksekliği nedeniyle para akışı yüksek, doğal olarak sizinki bizimkinden daha fazla. Tobin gibi bir vergiye -asla asla demeyeyim ama- sıcak bakmıyoruz. Sıcak para ekonomiye zarar verir ama onu diğerinden ayırmak kolay değil. Bunun temiz bir yolu yok. Bu tür vergiler biraz ortalığı dağıtıyor. Çünkü büyük şirketler bir şekilde onu atlamanın yolunu buluyor ama küçük ve orta ölçekli firmalar sıkıntı yaşıyor.” Yuan uluslararası para birimi olacak STANLEY Fischer, kur savaşlarıyla ilgili olarak, “Geçmişte de sabit kur dengesizliklere neden oldu. Çin’in yuanı düşük tutması eleştiriliyor ama hiçbirimiz Çin’in konumunda değiliz. Yuan kısa sürede uluslararası para birimi olacak” dedi.