Hürmüz Boğazı'ndan geçişte İran-Umman anlaşması

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Umman ile yapılan görüşmeler sonunda Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişlerinin kontrolü konusunda anlaştıklarını duyurdu. Buna göre Hürmüz Boğazı'nda güney koridor kapatılacak ve taşıma güzergahı 7 mil genişliğinde olacak. 

İran devlet televizyonuna konuşan Garibabadi, Umman ile Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığı güzergahına ilişkin varılan anlaşmanın ayrıntıları hakkında bilgi verdi​​​​​​​.

İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nda ortak koridorun etkinleştirilmesi konusunda anlaşmaya varıldığını belirten Garibabadi, bunun güney koridorunun kapatılması anlamına geldiğini ifade etti.

Güney güzergahından geçiş yok

Yapılan anlaşma kapsamında boğazdaki taşıma güzergahının geçici olarak 7 mil genişliğinde olmasının kararlaştırıldığını dile getiren Garibabadi, Umman'ın güney güzergahını tamamen kapatmayı kabul ettiğini ve halihazırda İran silahlı kuvvetlerinin güney güzergahından geçişe izin vermediğini vurguladı.

Garibabadi, söz konusu güzergahın geçici olduğunu ve Umman ile kalıcı bir güzergah konusunda müzakere edileceğini söyledi.

"Hürmüz'de kontrol İran'da"

Hürmüz Boğazı'nın hala kapalı olduğunu ve İran'ın boğaz üzerinde tam kontrol sahibi olduğunu savunan İranlı yetkili, gemilerin boğazdan geçtiği yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını söyledi.

Garibabadi, ABD ve diğer ülkelerin, “Hürmüz Boğazı'nın yalnızca İran'ın belirlediği düzenlemeler çerçevesinde açılacağını” bilmesi gerektiğini vurguladı.

"Boğazın açılması için ABD taahhütlerini yerine getirmeli"

"Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik herhangi bir adım atılmadan önce ABD, ihlal ettiği tüm taahhütlerini eksiksiz şekilde yerine getirmelidir." diyen Garibabadi, şöyle devam etti:

"Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ancak tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi, ablukanın kaldırılması ve Yemen'in durumunun çözüme kavuşturulması karşılığında gerçekleşecektir."

Garibabadi, İran ile Umman arasında bugün varılan mutabakatların metninin yayımlanmayıp basın açıklaması yapılmasının nedeninin ise, Tahran yönetiminin henüz herhangi bir taahhütte bulunmamış olmasından kaynaklandığını söyledi.

Boğaz'daki mayın sorunu

Bazı ABD'li yetkililerin, mayınların temizlendiği, bazılarının da temizlenmesi için gemi gönderileceği yönündeki açıklamalara ilişkin soru üzerine Garibabadi, "Eğer ABD mayınların tamamen temizlendiğini iddia ediyorsa neden bir ABD gemisi geçiş yapmıyor? Eğer temizlediler ise neden geçmiyorlar? İran'dan başka kimse bu mayınların yerini bilmiyor." dedi.

ABD'nin mayın tarama gemileri gönderme planlarına tepki gösteren İranlı yetkili, "ABD'nin mayın tarama gemileri bölgeye girerse bizim için hedef olur. Trump'ın mayın temizlemeye ilişkin açıklamaları sadece piyasaları sakinleştirmeye yöneliktir." ifadelerini kullandı.

Pakistan üzerinden ABD'ye iletilen mesaj

Garibabadi, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir'in Tahran ziyaretinde İran'ın ABD'ye gönderdiği mesajda başka bir müzakereye gerek olmadığının, ABD'nin yapılan İslamabad mutabakatına uyması ve Hürmüz Boğazı'nın açılması için mutabakat zaptındaki taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğinin iletildiğini söyledi.

Devrim Muhafızları'ndan açıklama

İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda yapılan görüşmelerde, iki ülkenin Boğaz'dan elde edilecek gelirlerden payları dahil bazı mutabakatlara ulaşıldığını söyledi.

İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinde kontrole sahip olduğunu söyleyen Muhibbi, ABD yönetiminin açıklamalarının aksine Basra Körfezi ve Boğaz'da hiçbir askeri geminin bulunmadığını ifade ederek, "Düşman savaş gemilerinin tamamı Hürmüz Boğazı'ndan en az 400 kilometre uzakta konumlanmışlardır ve askeri ve toprak açısından, İran'ın izni ve yönetimi olmadan hiçbir gemi bu su yolundan geçemez." dedi.

Hürmüz Boğazı'nda Umman'a yakın olan su yolunun da tamamen İran'ın kontrolünde olduğunu savunan İranlı komutan, şunları kaydetti:

"Hürmüz Boğazı, İran'a ve karşımızda yer alan Umman ülkesine aittir. Yaklaşık bir ay önce Umman ile müzakerelere başladık ve her iki tarafın da kabul ettiği bazı mutabakatlara ulaştık. Bu müzakerelerde, iki ülkenin Boğaz'daki payı ile İran ve Umman'ın gelirlerden payları konusunda anlaşmalar sağlandı."

ABD'nin Umman ile İran arasındaki anlaşma sürecini engellemeye çalıştığını savunan Muhibbi, "Bu durum sürecin gecikmesine yol açmıştır. Eğer ABD engellemeyi bırakır ve mutabakat zaptına (17 Haziran'da imzalanan mutabakat) dönerse, ulaşılan mutabakat çerçevesinde Hürmüz Boğazı'nı açabiliriz. Dolayısıyla bizim koşullarımız ABD tarafından kabul edilmelidir. Eğer ABD koşullarımızı kabul etmezse Hürmüz Boğazı hiçbir şekilde açılmayacaktır." diye konuştu.

İslamabad mutabakatı ve çatışmalar

İran ve ABD arasında 14 Haziran'da Pakistan arabuluculuğunda varılan mutabakatın ilk aşamasında ABD'nin İran'a ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve İran'ın bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almayacağı kararlaştırılmıştı.

ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakmamış ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için Umman kara sularından alternatif rota belirlemişti.

ABD'nin bu adımlarını mutabakatın ihlali sayan İran, Boğaz'dan geçişleri kısıtlayarak "izinsiz geçiş yapmaya çalışan" bazı gemileri vurmuştu. Mutabakata rağmen iki ülke arasındaki gerginlik, 8 Temmuz'da Hürmüz Boğazı çevresinde şiddetli çatışmaların başlamasına yol açmış ve yaklaşık 2 hafta devam etmişti.

Trump'tan Hürmüz açıklaması: Tüm mayınları imha ettik

ABD'den Hürmüz'de geçişlere destek

Trump: Hürmüz Boğazı'nın tam kontrolü bizde

Hürmüz'de vurulan geminin mürettebatından kayıp var