Hürmüz Boğazı'nda risk arttı: Petrol sevkiyatında yeni dönem

Petrolün taşınarak küresel piyasalara ulaştırılmasında gemiden gemiye transfer operasyonları giderek daha fazla tercih ediliyor. Al Jazeera’nın haberine göre bu yöntem, ham petrolün açık denizde bir tankerden başka bir tankere aktarılmasına imkan tanıyor. Böylece gemilerin güvenlik açısından risk oluşturabilecek liman ve bölgelerden uzak durması mümkün oluyor.

Haberde, İran’ın da ABD yaptırımlarını aşarak petrol sevkiyatını sürdürebilmek amacıyla bu yönteme başvurduğu aktarıldı. Basında yer alan bilgilere göre gemiden gemiye transfer uygulaması, günümüzde Körfez’den farklı ülkelere gerçekleştirilen petrol taşımacılığında da daha yaygın hale geliyor.

Al Jazeera için Mahmud el-Kan tarafından hazırlanan raporda, Umman Körfezi’nde kıyıdan uzakta birbirine yakın seyreden çok sayıda petrol tankerine dikkat çekildi. Uydu görüntülerinde neredeyse yan yana duran gemilerin, “gemiden gemiye transfer” olarak adlandırılan operasyonların gerçekleştirildiğine işaret ettiği belirtildi.

Söz konusu operasyonlar özellikle ham petrol taşımacılığında kullanılıyor. Büyük ya da küçük bir tanker, sahip olduğu petrol yükünü açık denizde başka bir tankere aktarabiliyor.

Gemiden gemiye transfer yöntemi ilk olarak kaçakçılık veya yaptırımları delmek amacıyla geliştirilmedi. Limanların yoğunluğu gibi farklı nedenlerle tercih edilen bu uygulama, tankerlerin limana yanaşmadan açık denizde yükleme yapmasına olanak sağlıyor. Bunun için ikinci bir gemi, petrol taşıyan tankerin yanına yanaşıyor ve yük transferi gerçekleştiriliyor.

Tekniğin kullanım biçimi değişti

İran da ABD yaptırımları nedeniyle petrolü bir tankerden diğerine aktarmak amacıyla bu yöntemi kullandı. Ancak Reuters’ın görüştüğü uzmanlara göre, mevcut şartlarda tekniğin kullanım şekli farklı bir boyut kazanmış durumda.

İran kıyılarının yaklaşık 150 kilometre açığında çok sayıda geminin toplandığı alanların bulunduğu belirtiliyor. Hürmüz Boğazı’na daha uzak konumda olan bu noktalar, gemilere bölgedeki askeri tehditlerden kaçınabilmeleri için daha geniş bir hareket alanı sunuyor.

Hürmüz Boğazı’ndan geçiş sırasında yaşanabilecek riskler, bu bölgelerin önemini artırıyor. ABD’nin, boğazda gemilerin güney yönlü bir güzergah kullanmasını sağlayacak ve belirli alanlarda deniz trafiğinin güvenliğini destekleyecek bir program kapsamında insansız hava araçları, insansız deniz araçları, küçük gemiler ve savaş uçakları dahil çeşitli askeri unsurları kullanacağını açıklaması da bölgedeki riskleri artıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Tankerler neden petrolü boğazın dışında aktarıyor?

Habere göre gemiden gemiye transfer yönteminin tercih edilmesinin nedenlerinden biri de tankerlerin Hürmüz Boğazı’nda kat etmek zorunda olduğu mesafeyle ilgili. Tankerlerin toplandığı noktaların boğazdan 400 kilometreden daha kısa uzaklıkta bulunduğu ifade ediliyor.

Bazı denizcilik şirketlerinin gemilerinin hedef alınabileceği endişesi taşıdığı ve bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndan geçiş konusunda risk üstlenmek istemediği belirtiliyor. Bunun yanında bazı şirketlerin ise söz konusu riski kabul ederek büyük veya küçük tankerlerini boğazdan gidiş-dönüş şeklinde kullandığı aktarılıyor.

Bu modelde boğazdan geçen tankerler daha kısa bir mesafeyi daha hızlı şekilde katediyor. Ardından taşıdıkları petrolü boğazın dışında bekleyen diğer tankerlerdeki gemilere aktarıyor. Böylece gemilerin nihai varış limanına kadar yolculuğun tamamını sürdürmesine gerek kalmıyor.

Küçük tankerlerin kullanılması da bazı taşımacılık firmaları açısından riski azaltan bir unsur olarak öne çıkıyor. Çünkü dev petrol tankerlerinin radar izi, daha küçük gemilere göre çok daha belirgin. Bu durum, bölgede füze saldırısı yaşanması halinde büyük tankerlerin tespit edilerek hedef alınmasını kolaylaştırabiliyor.

Bu nedenle daha küçük tankerler, petrolün Hürmüz Boğazı üzerinden geçirilmesinde kullanılabiliyor. Gemiler daha sonra yüklerini bölgenin dışında bekleyen başka tankerlerle paylaşarak büyük tankerlerin boğaz geçişindeki risklerini azaltırken petrol sevkiyatının da kesintisiz sürdürülmesine katkı sağlıyor.

Gemiden gemiye transfer operasyonları, sıvı yüklerin iki gemi arasında doğrudan aktarılabilmesi nedeniyle özellikle ham petrol tankerlerinde daha sık uygulanıyor.

Buna karşın aynı yöntemin konteyner, gaz, kuru yük veya farklı katı yük taşımacılığında kullanılması daha karmaşık bir süreç olarak değerlendiriliyor. Bu tür yüklerin aktarılması, boşaltılması ve yeniden yüklenmesi için farklı operasyonel yöntemlere ihtiyaç duyuluyor.

Hürmüz'den geçen petrol tankeri vuruldu

BAE'den Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisi çağrısı

Hürmüz'deki kriz küresel arzın yüzde 14'ünü vurdu

Hürmüz Boğazı için kritik teklif: İran'dan ABD'ye 7 günlük plan