Gençler iş ararken yaşlanıyor

Türkiye'de her 100 işsizden 40'ı kirada oturuyor. İşsizlerin yüzde 26,9'u 25 ve 30 yaş arasındaki kişilerden oluşuyor. Bunu, yüzde 24,7 ile 20 ve 25 yaş arasındakiler izliyor. 30-40 yaş arasındaki işsizlerin oranı ise yüzde 24,4. Referans gazetesinde Selim Türsen, Türkiye'deki işsizliğin son durumunu şöyle anlatıyor: Haziran ayının sıcak bir günüydü. Temmuz ayında yapılacak 2007 genel seçimlerine çok az bir süre kalmış, kahvehanede, barda, işyerinde tek konuşulan konu, seçim sonuçları üzerine yapılan tahminlerdi. İzmir'de girdiğim erkek berberinde hararetle tartışılan konu da seçimler üzerineydi. Kolları dövmeli, saçları jöleyle havaya dikilmiş genç kuaföre hangi partiye oy vereceğini sorduğumda, tereddütsüz "AKP'ye tabii" dedi. Dış görünüşüne bakarak farklı bir cevap beklediğim için şaşırdım. "Neden" diye sorduğumda, "Ağabey iki yıldır ekmeği aynı fiyata alıyorum. Bu yetmez mi?" dedi. Sonra da "Bak ağabey. Ben bara gidip içkimi de içen biriyim. Ama bunlar gelince benim ekonomim düzeldi. Ben ona bakarım" diyerek AKP'nin 2007 seçimlerindeki oy patlamasının en önemli nedenini iki cümleyle özetlemişti. SEÇİMLERİN KADERİ İŞSİZLERİN ELİNDE Bugün, önümüzde bir referandum, ardından da normal zamanında yapılırsa seçimlere yaklaşık bir yıl var. Ekmeğin fiyatı da çok değişmedi. Ama kolu dövmeli berber kalfası hala işini koruyor mu bilemiyorum. Belki ekonomik kriz nedeniyle çalıştığı yer bile kapanmıştır. Eğer iki yıldan uzun süreden beri istikrarlı bir iş sahibi olamamışsa referandumda ne yapar, gelecek seçimlerde oyunu kime verir sorusu zaman zaman aklıma takılıyor. İşsizlik üzerine bir araştırma yaparken gözüme, "Yolun yarısını geçmiş işsizler" sözü takıldı. Son krizde sayıları hızla artan orta yaş ve üstü işsizler için bu benzetmeyi yapıyordu. İşsizlik denince genellikle önce gençler akla gelir. Liseden, üniversiteden mezun olduktan sonra kapı kapı dolaşan, 35 kişinin alınacağı iş için kuyruk olmuş binlerce gençkız ve erkeğin fotoğrafları basında yer alır. Halbuki henüz emeklilik hakkını kazanamayan, evini geçindirip çocuğunu okutmak zorunda olan orta yaş grubundaki aile reislerinin işi çok daha zor. Öncelikle yaşları ileri olduğu için iş bulmaları artık kolay değil. İş ilanlarına göz atılırsa büyük bir bölümünde 35 yaşını aşmama koşulu getirilmiştir. O yaşta emekli de olunamayacağına göre, Türkiye'de istihdam piyasasının ciddi bir sıkışma içine girdiğini ve bu durumun önümüzdeki seçimlerde siyasal sonuçları olacağını tahmin edebiliriz. Şimdi "İşsizlik süresi arttıkça mutlaka parti tercihleri değişecek" diyen Adil Gür'ün sahibi olduğu A&G araştırma şirketinin yılın başında yaptığı bir araştırmadan bazı verileri hatırlayalım. Türkiye'deki işsiz sayısı resmi rakamlara göre 3 milyon 400 bin. Ancak iş bulma umudunu kaybedenlerle reel işsizlerin 6 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Araştırmaya göre, işsizlerin yüzde 74,7'sinin hiçbir sosyal güvencesi yok. Katılımcıların yüzde 22,3'ü, altı veya bir yıldır işsizken, yüzde 12,8'i beş yıldan daha uzun süredir iş bulamadığını söylüyor. Deneklerin yüzde 41,1'inin işini kaybetme nedeni ise son iki yılda yaşanan ekonomik kriz. Ve gelelim çok daha çarpıcı verilere. Her 100 işsizin 42'sinin evinde ikinci bir çalışan yok ve çevreden gelen yardımlarla hayatlarını sürdürüyorlar. YARDIMLA GEÇİNİYORLAR Yine her 100 işsizden 40'ı kirada oturuyor. İşsizlerin yüzde 26,9'u 25 ve 30 yaş arasındaki kişilerden oluşuyor. Bunu, yüzde 24,7 ile 20 ve 25 yaş arasındakiler izliyor. 30-40 yaş arasındaki işsizlerin oranı ise yüzde 24,4. Görüldüğü gibi 30–40 yaşlarına gelmiş yolun yarısındaki işsizlerin oranı yüzde 24,4'le 20 ve 25 yaş ile 25-30 yaş arasındaki genç işsizlerle aşağı yukarı aynı oranda. Bu ortamda yaşı kırkın üzerinde, yolun yarısını geçmiş olanların pek fazla şansı kalmadığı görülüyor. Eğer yolun yarısını geçmiş işsizler hala geleceklerini güvence altına alamadılarsa işleri çok zor demek. Benzer problem başta ABD olmak üzere birçok ülkede yaşandığı için orta yaş ve üzeri işsiz kalan gruplara en çok ihtiyaç duyulan sektörlerde iş potansiyeli yaratmak üzere mesleki eğitim projeleri başlatıldı. Örneğin hiç bilgisayarın başına oturmamış ustalara operatörlük öğretilerek beden güçleri dışında yeni marifetler kazandırma çalışmaları başladı. Böylece toplumun orta yaş ve üstü kesiminden kaynaklanacak sosyal sorunların önü alınmaya çalışılıyor. Benzer çalışmaların çoktan Türkiye'de de başlaması gerekiyordu ama her zamanki gibi günü kurtarmakla yıllar geçti.