En zengin yüzde 1

Nobel’li ekonomist Joseph Stiglitz, ABD’nin en zengin yüzde 1’ini uyarıyor: “Siz de endişelenin!”



Ekonomik durgunluğu bir türlü atlatamayan, hatta kredi notu ‘durağan’dan ilk kez ‘negatif’e dönen ABD’de işler neden bu kadar sarpa sardı? Teori çok. Ancak pek azı, ekonomist Joseph Stiglitz’in Vanity Fair’e yazdığı yazı kadar etkili, eleştirel ve net.
Stiglitz, globalleşme ve serbest piyasa eleştirileriyle tanınıyor. Hatta, 2000’de baş ekonomisti olduğu Dünya Bankası’nın politikalarını eleştirdiği için kovuldu! Bir yıl sonraysa Nobel aldı... Saygın ekonomistin ‘Yüzde 1’in, yüzde 1’e, yüzde 1 için‘ başlıklı yazısı herkese ders niteliğinde. Stiglitz, bu gidişin hiç hayırlı olmadığını anlatmış:

ABD, Rusya gibi

* Olan biteni görmezden gelmenin anlamı yok. ABD’nin yüzde 1’ini oluşturan zenginleri, ülke gelirinin yüzde 40’ını kontrol ediyor. 25 yıl önce bu oran yüzde 30’du.
* Gelir eşitsizliğinde ABD, Rusya ve İran’dan farksız.
* Son üç yılda yaşanan resesyonda payı bulunan kurumsal yöneticiler, hâlâ yüksek bonuslar alıyor. Bazıları utançtan ‘performans bonusu’ terimi yerine ‘sigorta bonusu’nu kullanıyor ama sonuç değişmiyor.
* Çoğu vatandaşın giderek daha az kazanması, uzun vadede ekonominin düzelmeyeceğini gösteriyor.
* Gelir dağılımında eşitsizlik arttıkça, zenginler ortak ihtiyaçlar için daha az para harcıyor. Zenginin park, eğitim, sağlık için devlete ihtiyacı yok, zira her şeyi kendileri satın alabilirler.

Zenginler böyle istiyor

* Eşitsizliğin pek çok nedeni tartışılıyor: Orta sınıfın küçülmesi, globalleşmeyle niteliksiz işgücünün yurt dışından gelmesi, sosyal değişimler... Ancak sorunun temeli, yüzde 1’lik kesimin böyle istemesi!
* Neredeyse her senatör, seçildiklerinde bu yüzde 1’lik kesimin içinde. Yüzde 1’lik kesime hizmet ettikleri sürece de ödüllendiriliyorlar. Bu yüzden Kongre’den büyük vergi kesintileri çıkmıyor.
* Amerika, kendini adil bir toplum olarak tanımlıyor. Fakat en diptekinin, hatta orta sınıftakinin en tepeye çıkma şansı,Avrupa’dan çok daha az.
n Ortadoğu’da isyanlara neden olan adaletsizliğin temelinde, işsiz gençler ve yükselen yiyecek fiyatları var. ABD’de genç işsiz oranı yüzde 20. Her 7 Amerikalı’dan biri, yiyeceği karneyle alıyor.
* Tepedeki yüzde 1, en iyi evlere, en iyi eğitime, en iyi doktorlara, en iyi yaşam standardına sahip. Fakat paranın satın alamadığı tek bir şey var: Geriye kalan yüzde 99’un nasıl yaşadığının, kendi kaderleriyle bağlantısını anlama yeteneği.
* Tarih, yüzde 1’in eninde sonunda bunu öğrendiğini gösteriyor. Ne yazık ki anladıklarında geç oluyor.

HAFTANIN NOTLARI

SERGİ: Pera Müzesi’nde ‘Temelde İnsan‘ sergisi başladı. Robotbilim, üç boyutlu tarama, bilgisayar görüntüsü gibi teknolojileri kullanan yedi sanatçının işleri sergileniyor. 3 Temmuz’a kadar...
SİNEMA: JİTEM, film oldu. Umur Hozatlı’nın yönettiği ‘Kayıp Özgürlük’ kısıtlı yerlerde gösterimde. İstanbul’da Beyoğlu Yeşilçam ve Kartal Vizyon.
EYLEM: Salı günü, Çernobil kazasının 25’inci Yılı. “Nükleere hayır” diyenler memleketin çeşitli noktalarında buluşuyor. İstanbul’da 26 Nisan, Taksim tramvay durağında saat 19:00’da.


HEVESLi DiKTATÖRÜN EL KiTABI

Haftaya eğlenceli bir kitapla başlayalım: ‘Dünya Nasıl Yönetilir? Hevesli Diktatörün El Kitabı‘ (Resif Yayıncılık)
*Andre De Guillaume‘un yazdığı bu kitapçık, bilmediğimiz şeyleri anlatmıyor. Fakat paketleme başarılı, üstelik esprili de... Girişteki ‘Dünyayı yönetmek niye’ yazısı şöyle:
“Günümüz siyasi doğruculuğunun ve sızlayan yüreklerin dünyasında güç, nispeten zayıf bir imajdır. Bazıları gücün paylaşılması gerektiğini düşünür, yani tek kişinin elinde çok fazla güç olması kötü bir şeydir ve bedelini de halk öder. Halbuki güce sahip olanlar, o olmadan hiçbir şey gerçekleştirmeyeceklerini bilir.Güç olmadan sen bir hiçsin ve ilk rüzgarda uçar gidersin.”
* Bunu okuduktan sonra ‘İdeal yöneticinin özellikleri’ (karizma, paranoya, ilkesizlik, kararlılık) veya ‘Dünya hakimiyetine giden yolu kısaltması muhtemel 10 iş’ gibi bölümlere atlayabilirsiniz.
* Olmadı, tanıdığınız bir diktatör heveslisine hediye edin. Bulmakta zorluk çekmezsiniz.

Mehveş Evin Milliyet