Elektrik piyasası nasıl işliyor?

Türkiye Elektrik Piyasasında, Nisan 2003 tarihinden önce, 4628 sayılı yasanın henüz uygulanmadığı zamanlarda bütünleşik bir tarife yapısı mevcut idi. Tüketici; Dağıtım Şirketlerine, TRT’ye ve Enerji Fonuna ödenen kalemleri göremiyordu.
Nisan 2003 tarihinden sonra 4628 sayılı yasa ile faaliyetlerini başlatan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK); Üretim, İletim, Dağıtım, Perakende Satış ve Toptan Satış faaliyetlerine birbirinden ayrıştırarak, bu faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli lisansları piyasa katılımcılarının hizmetlerine sunmuştur.
İletim, Dağıtım ve Perakende Satış faaliyetleri EPDK tarafından düzenlenmektedir.
2003 yılı Nisan ayından önceki uygulanan bütünleşik tarife yapısı, bu uygulama ile, elektrik faturalarınızda da görüleceği üzere tarife bileşenlerine ayrılmıştır.
2012 yılına gelindiğinde, normal bir elektrik faturası aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktaydı. 

Tüketicilerin, “Kayıp / Kaçak Bedeli” kaleminden rahatsız olmaları ve bu kaleme yurt genelinde yapılan itirazlar, Elektrik Dağıtım Şirketlerinin yeni bir uygulamaya geçmesine neden olmuştur. Nisan 2012 tarifesinden itibaren faturalardaki “Kayıp / Kaçak Bedeli” kalemi görsel olarak kaldırılmış, bu bedel “Ulusal Tarife Birim Fiyatı”na eklenmiştir. Sonuç olarak tüketicinin ödeyeceği fatura alt toplamında hiçbir değişiklik olmamasına rağmen, itiraz edilen “Kayıp / Kaçak Bedeli” gözden uzak tutulmaya çalışılmıştır.
Yeni uygulama ile oluşan fatura yapısı aşağıdaki gibidir. 

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI ÖZELLEŞTİRME AMAÇ VE ESASLARI
Ekonomik ve sosyal hayatımızdaki yeri tartışılmaz olan elektrik enerjisinin tüm tüketicilere yeterli, kaliteli, sürekli düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde sunulması temel amaçtır.
4628 sayılı Kanun’un 2001 yılında yürürlüğe girmesiyle birlikte ülkemiz elektrik enerjisi sektöründe rekabete dayalı ve işleyen bir piyasanın oluşturulmasına yönelik önemli adımlar atılmış, sektörde faaliyet gösteren kamu kuruluşları yeniden yapılandırılmış, piyasa kuralları sektörde serbestleştirmeyi temin edecek şekilde belirlenerek uygulamaya konulmuştur.
Elektrik enerjisi sektöründe yeniden yapılanma ve serbestleştirmenin temel amacı arz güvenliğini sağlamak üzere yeterli yatırımların yapılmasını sağlayacak yatırım ortamının oluşturulması, sektördeki verimlilik artışı ile rekabet yoluyla elde edilecek kazanımların tüketiciye yansıtılmasıdır. Bu amaca ulaşmak üzere uygulanan politika ve stratejiler, ülkemiz koşullarının yanı sıra enerji sektöründe dünyadaki gelişmeler ile yakından ilgilidir. Nitekim enerji sektöründe maliyet ve fiyat artışları ve artan elektrik enerjisi talebi çerçevesinde, birçok ülkede arz güvenliğinin sağlanması konusunda yeni tedbirler alınmakta, mevcut piyasa yapıları ve kuralları deneyimler ve karşılaşılan sorunlar çerçevesinde yenilenmekte, piyasa mekanizmaları arz güvenliğini sağlayacak tedbirler ile güçlendirilmektedir.
Diğer taraftan, enerji sektöründe rekabete dayalı serbest piyasanın oluşması, belirli bir geçiş dönemini gerektirmektedir. Geçiş sürecinin arz güvenliği açısından risk oluşturmaması amacıyla, ülkemizde piyasa oluşumuna ilişkin gelişmeler dünyadaki yönelimler de dikkate alınarak izlenmekte, diğer ülkelerin geçiş döneminde karşılaştıkları güçlükler ve bununla ilgili deneyimleri dikkate alınmakta; gerektiğinde mevzuat değişikliği de dahil olmak üzere her türlü önlem alınmaktadır.
Bu kapsamda, 2004 Yılında yayınlanan Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi’nin, geçiş dönemi sürecinde duyulan ihtiyaçlar ve ayrıca aradan geçen süre içinde gerçekleştirilmiş olan çalışmalar ve yasal düzenlemeler dikkate alınarak yeniden düzenlenmesine gereksinim duyulmuştur.
Bu amaç doğrultusunda rekabetçi bir serbest piyasa oluşumu çalışmalarına devam edilecek, elektrik enerjisi talebini karşılamak üzere devreye girecek yeni üretim yatırımlarının piyasa yapısı içerisinde, enerji politikasının kaynak ve teknoloji tercihleri ile uyumlu olarak ve sürdürülebilir koşullarda gerçekleştirilmesine yönelik uygulamalara etkinlik kazandırılacak, elektrik sisteminin iletim ve dağıtım sektörlerinde gerekli iyileştirmeler sağlanacak, rekabetçi piyasa oluşumu araçları arasında yer alan üretim ve dağıtım özelleştirmeleri tamamlanacak ve iyi işleyen bir rekabetçi piyasa yapısı oluşturulacaktır.
Sektörün ve oluşturulmaya çalışılan elektrik piyasasının yapılandırılması ve işleyişinde aşağıdaki temel ilkelere uyum esas olacaktır:
• Piyasa yapısı ve piyasa faaliyetlerinin, arz güvenliğini kalıcı olarak temini sağlanmalıdır;
• Piyasa faaliyetlerinin mevcut verimsizlikleri ortadan kaldırmak ve rekabet yoluyla elektrik enerjisinin maliyetlerini azaltacak şekilde yürütülmesi ve bu sayede oluşan kazanımların tüketiciye yansıtılması sağlanmalıdır;
• Dışa bağımlılığı asgariye indirmek üzere, kaynak ve teknoloji çeşitlendirmesinin artırılması ve yerli kaynakların azami ölçüde kullanıldığı bir üretim sektörünün oluşturulması sağlanmalıdır;
• İklim değişikliği ile mücadele ve çevresel etkiler dikkate alınarak yenilenebilir kaynaklarımızdan azami ölçüde yararlanılması sağlanmalıdır.
• Sektörde yapılacak yatırımlarda yerli katkının azami ölçüde artırılması sağlanmalıdır.
Piyasa sürekli olarak izlenecek, piyasanın gelişimi yukarıdaki ilkelere uyumluluk bakımından düzenleyici etki analizleri vasıtası ile sürekli olarak değerlendirmeye tabi tutulacak, hedeflerden sapmalar rekabete dayalı piyasa hedefi esas olmak üzere alınacak tedbirlerle önlenecektir. TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASI SON İKİ DÖNEM TARİFE BEDELLERİ TABLOSU
Son iki döneme (2012 Ocak - Mart Dönemi / 2012 Nisan - Haziran Dönemi) ait Ulusal Elektrik Tarifelerinde yer alan kalemler ve bu kalemlerin kWh bazında TL olarak bedelleri tabloda gösterilmiştir. Bu tabloda, Sayaç Okuma Bedeli, tüketim bazlı değil, fatura başına ödenecek bedeli gösterir. 

Dönem Tarife Grubu Tek Zamanlı Birim Satış Fiyatı Kayıp / Kaçak Bedeli Dağıtım Bedeli PSH Bedeli Sayaç Okuma Bedeli İletim Bedeli
2012 Ocak - Mart Dönemi Mesken 0,16109 0,02446 0,03955 0,00388 0,416 0,00836
2012 Nisan - Haziran Dönemi Mesken 0,18165 0,02689 0,03766 0,00401 0,423 0,00866
2012 Ocak - Mart Dönemi Sanayi Tek Terimli Alçak Gerilim 0,14926 0,02242 0,03088 0,00388 0,416 0,00836
2012 Nisan - Haziran Dönemi Sanayi Tek Terimli Alçak Gerilim 0,17015 0,02464 0,02940 0,00401 0,423 0,00866
2012 Ocak - Mart Dönemi Sanayi Tek Terimli Orta Gerilim 0,15377 0,01538 0,01977 0,00388 4,161 0,00836
2012 Nisan - Haziran Dönemi Sanayi Tek Terimli Orta Gerilim 0,17015 0,01691 0,01882 0,00401 4,233 0,00866
2012 Ocak - Mart Dönemi Ticarethane 0,17695 0,02622 0,03846 0,00388 0,416 0,00836
2012 Nisan - Haziran Dönemi Ticarethane 0,18648 0,02882 0,03662 0,00401 0,423 0,00866
Bu bedeller üzerinden, yukarıdaki fatura yapısı şekillerinde de belirtildiği gibi; Enerji Fonu, TRT Payı, Belediye Tüketim Vergisi ve KDV hesaplanarak nihai faturaya ulaşılır.
ÖRNEK 1.000,00 TL’LİK ELEKTRİK FATURASI İNCELEMESİ
Nisan 2012 başında yapılan elektrik zamları neticesinde tarife grubuna göre tüketicilere zammın nihai etkisini pareto tarife grupları için ayrı ayrı inceleyelim. Bu incelemeyi Mesken, Ticarethane, Sanayi AG ve Sanayi OG tarifeleri için yapacağız. Baz alacağımız fatura tutarı ise 1.000,00 TL olacak. 

Tarife Grubu Tüketim Miktarı Ocak – Mart 2012 Dönemi Fatura Tutarı Nisan - Haziran 2012 Dönemi Fatura Tutarı
Mesken 3358,82 1.000,00 TL 1.092,61 TL
Ticarethane 3.135,88 1.000,00 TL 1.043,27 TL
Sanayi AG 3.804,47 1.000,00 TL 1.103,33 TL
Sanayi OG 4.055,80 1.000,00 TL 1.086,76 TL
Tabloda görüldüğü üzere, nihai zam oranları tarife grubuna göre değişmekte, en çok etkilenen gruplar bu tabloda sırasıyla Sanayi AG (Alçak Gerilim) ve Mesken tarife grupları olmuştur.
BALKAYA ENERJİ TOPTAN SATIŞ A.Ş.
Balkaya Enerji Toptan Satış A.Ş., ana faaliyet konusu olarak; her alandan serbest tüketicinin elektrik talebini, en uygun şartlarda Elektrik Toptan Satış Mevzuatı‘na uygun bir şekilde karşılamak amacı ile 2010 yılında, tamamı yerli sermaye ile kurulmuştur.
Balkaya Enerji, gücünü tedarikçisinden müşterisine uzanan geniş yelpazede, özenle oluşturduğu yüksek güvenilirliği ve samimiyetinden alan Balkaya Şirketler Topluluğu‘nun en genç şirketidir. Şirketimiz, Balkaya İnşaat, Balkaya Petrol gibi Balkaya Şirketler Topluluğu’nun diğer iştirakleri ve CityCourt, Balkaya Evleri, Bahçeşehir’de bulunan Sunflower ve Outland Alışveriş Merkezleri gibi özgün projelerinden aldığı proaktif ve inovatif vizyonu ile Enerji Piyasasının şeffaf, güvenilir ve yön veren bir kurumu olmayı hedeflemektedir.
BALKAYA ENERJİ’DEKİ YÖNETİŞİM PROJELERİ
Balkaya Enerji Toptan Satış A.Ş., 2012 yılı başında başlattığı ve geliştirmekte olduğu Kurumsal Kimlik, Satış ve Pazarlama Yönetimi, Stratejik Planlama gibi projeler doğrultusunda, ilk olarak çehre değişikliğine giderek, yeni Kurum Logosuna kavuştu.
Logomozu B’EN haline getirerek, şirketimizde çalışan tüm iş arkadaşlarımızın, Elektrik Piyasasında abonelere en iyi, en şeffaf ve en güvenilir hizmeti verebilmek maksadıyla, tek yürek olduklarını anlatıyoruz.
Logodaki B ve EN harfleri Balkaya ve Enerji kelimelerinden gelmekte olup, bu konsept diğer alt logolarımız olan B’İZ, B’İR, B’AL VE B’AK uygulamalarında da aynı mantıkla uyarlanmıştır.
B’EN Balkaya Enerji
B’İZ Balkaya İletişim Zinciri (Bayilik, Temsilcilik ve Franchising Yönetimi)
B’İR Balkaya İndirim Rehberi (İndirimli Tarifelerin Tek Bir Platformda Sunulması)
B’AL Balkaya Artı Lira ( Abonelere Sunulan Ek İndirimler)
B’AK Balkaya Anında Kontrol (Müşteri ve Bayi İlişkileri Yönetimi Uygulaması) 
Gülpaşa Kılınç