Dizelde kriz 2027'ye taşınıyor: IEA'dan enflasyon uyarısı

Orta Doğu'daki savaş ve Rusya'nın enerji altyapısında yaşanan aksaklıklar, küresel dizel piyasasında arz sıkıntısını büyütürken yükselen akaryakıt fiyatları enflasyon üzerindeki baskıyı artırıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) ekim ayı Petrol Piyasası Raporu'na göre, rafineri üretiminde yıl sonuna doğru toparlanma beklense de dizel piyasasında 2026 boyunca biriken stok açığının 2027'nin ikinci yarısından önce giderilmesi olası görünmüyor.

Ajans, petrol piyasasında gelecek yıl arz fazlası oluşabileceğini ancak dizel ve benzeri orta distilat ürünlerdeki sıkışıklığın daha uzun süre devam edebileceğini öngörüyor.

DİZEL FİYATLARI 220 DOLARA DAYANDI

IEA verilerine göre, eylül ortasında Singapur'da dizelin toptan satış fiyatı varil başına 200 doların üzerine çıktı. Avrupa ve ABD'de ise fiyatlar yaklaşık 220 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaştı.

Eylül ayındaki zirvelerden gerilemesine rağmen dizel fiyatları, ham petrol fiyatlarının ve kriz öncesi seviyelerinin yaklaşık iki katında seyretmeye devam ediyor.

Raporda, yükselen dizel fiyatlarının yalnızca enerji sektörünü değil, mal ve hizmet maliyetlerini de etkilediği belirtildi. Bu durumun reel gelirler, ekonomik faaliyetler ve enflasyon üzerinde olumsuz sonuçlar doğurduğuna dikkat çekildi.

ORTA DOĞU VE RUSYA'DAN ARZ KAYBI

Küresel dizel ihracatı eylül ayında geçen yılın aynı dönemine göre günlük yaklaşık 700 bin varil azaldı.

Orta Doğu ve Rusya'nın toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı ise günlük 1,3 milyon varil gerileyerek 820 bin varile düştü. Bu iki bölgedeki kayıp yüzde 60'ı aşarken ABD ve Çin'den sağlanan ek ihracat, açığı tamamen karşılayamadı.

Orta Doğu'daki rafinerilerin üretimindeki aksaklıklar ve Rusya'daki tesislerin saldırılardan zarar görmesi, arz üzerindeki baskının temel nedenleri arasında gösterildi.

IEA, dünya genelinde dizel ve gaz yağı üretiminin üçüncü çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre günlük 1,7 milyon varil azaldığını hesapladı.

STOKLAR KRİTİK SEVİYELERE GERİLEDİ

Arzdaki daralma, kış aylarında talebin yükselmesi beklenen döneme düşük stok seviyeleriyle girilmesine neden oldu.

OECD ülkelerindeki toplam gaz yağı stokları temmuz ayında 565 milyon varile gerileyerek Kasım 2023'ten bu yana en düşük seviyesine indi.

Küresel petrol stokları ise eylül sonu itibarıyla savaş öncesindeki şubat ayı sonuna göre 509 milyon varil azaldı.

IEA, mevsimsel olarak stok birikmesi beklenen dönemlerde dahi rezervlerin azalmasının piyasadaki kırılganlığı artırdığını belirtti.

2027'NİN İLK ÇEYREĞİNDEKİ TOPARLANMA YETERLİ OLMAYACAK

Rapora göre, küresel rafinerilerin günlük petrol işleme miktarının ekim ayında 81,3 milyon varile geriledikten sonra yıl sonunda 84,6 milyon varile yükselmesi bekleniyor.

Artan rafineri üretiminin 2027'nin ilk çeyreğinde dizel ve gaz yağı piyasasını yeniden arz fazlasına taşıyabileceği öngörülüyor.

Ancak IEA, bu toparlanmanın 2026 boyunca oluşan stok kayıplarını gidermeye yetmeyeceğini vurguluyor.

Orta Doğu'dan rafine ürün sevkiyatının yeniden artmaması halinde piyasada dengenin sağlanabilmesi için talepte daha fazla düşüş yaşanması gerekebileceği, bunun da ağır ekonomik maliyetler doğurabileceği ifade ediliyor.

KÜRESEL PETROL TALEBİNDE SERT DÜŞÜŞ BEKLENİYOR

IEA, yüksek enerji fiyatları ve ekonomik görünümdeki bozulma nedeniyle küresel petrol talebinin 2026 yılında günlük 2,6 milyon varil azalarak 102,4 milyon varile gerilemesini bekliyor.

Talepteki düşüşün yaklaşık dörtte birinin dizelden kaynaklanacağı tahmin ediliyor.

Küresel petrol arzının ise bu yıl günlük ortalama 5,8 milyon varil azalarak 100,7 milyon varile düşmesi, 2027'de günlük 7,7 milyon varil artış göstermesi öngörülüyor.

Ajansa göre, küresel petrol piyasasında gelecek yıl arz fazlasına geçilme ihtimali bulunsa da dizel piyasasındaki sıkışıklığın sona ermesi büyük ölçüde Orta Doğu'daki rafineri faaliyetlerinin ve ürün ihracatının normale dönmesine bağlı olacak.

Çin'de maliyet baskısı büyüyor: Üretici enflasyonu yüzde 5'e çıktı

Çin'in dış ticaret fazlası 1 trilyon dolara yaklaştı