Çocuk gelinler işinin ekonomik boyutu var

Salı akşamı Hilton Oteli. Milliyet’in Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ile ortak yürüttüğü Baba Beni Okula Gönder Gecesi. Bir film gösterimi yapılıyor. Öğretmen sınıfta yoklama yapıyor. Ali, Ahmet “burada”... Sonra kız isimleri... Ayşe, Sevgi... Onlar yoklar... Peki neredeler? Ev işinde, tarlada, fabrikada... Ve filmin belki de en çarpıcı sahnesi... Küçücük bir kız üzerinde gelinlik... Bir yatağın üzerinde oturuyor... Çağan Irmak imzalı bu film o geceden aklımda kalan en çarpıcı kare... Ve çarşamba akşamı. Bu kez ev sahibi Güler Sabancı... Sabancı Vakfı’nın 2010 projelerini anlatıyor. Anlattıkları içinde beni en çarpan “kızların erken evliliğine karşı yürütülen mücadeleye verdikleri destek”. Vakıf “Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği”nin projesini destekliyor. Projenin adı şu: Çocuk gelinler, yıkıcı gelenekler ve ataerkil sosyal mirasın mağdurları. Bir de araştırma sonucu var elde. Buna göre Türkiye genelinde erken evlilik oranı yüzde 37, Güneydoğu’da ise bu oran yüzde 68. Devletin, Kadın Statüsü Genel Müdürlüğü’nün rakamları bunlar. Ne demek erken evlilik? Türk Medeni Kanunu’na göre 16 yaşını dolduranlar evlenebiliyor. Bu yaşın altındakilerin evlenmesi için mahkeme kararı ve anne-baba onayı gerekiyor. İşte sorun burada. Yoğunlukla Güneydoğu’da küçücük kızların gelin olmasına izin veriliyor çünkü o çocuklar aynı zamanda “ekonomik bir değer”. Onların üzerinden başlık parası alınıyor, tarlalarda çalıştırılıyor... Toplantıya katılan kadın meslektaşlarımın da hassasiyetiyle küçük yaşta evlilikler masada tartışılmaya başlanıyor. Konu önce geçtiğimiz şubat ayında Yemen parlamentosundan geçen evlilik yaşı alt sınırının 17 olarak belirlenmesini öngören yasaya geldi. Yemen’deki bazı milletvekilleri yasanın İslam’a aykırı olduğu iddiasıyla onaylanmasını engellemeye çalışırken Yemen’in başkenti Sanaa ilginç bir protesto gösterisine sahne olmuştu. Yasal evlilik yaşının 17’ye çıkarılması, aşırı muhafazakar kesim tarafından hafta başında düzenlenen yürüyüşle protesto edilmişti. Sabancı’nın da bu konuda söyleyecek sözü var. Anlatıyor: “Keşke Türkiye’de biz de tersine bir yürüyüş yapsak. Bu konuda hassasiyetimizi ortaya koysak. Hem biliyor musunuz bu olayın farklı bir yönü daha var. Çocuk gelinler işinin ekonomik boyutu var. Buna çözüm bulmadan soruna çözüm bulmak mümkün değil.” Önümüzdeki günlerde Türkiye’de pek çok kadın bu konuda sesini yükseltecek. Farkındalık yaratmak için 20 bin kadına çocuk gelinler hakkında film gösterilecek. Yasal evlenme yaşının 18 olması için imza kampanyası yapılacak. 270 kadın kuruluşunun gündemine erken evlilik alınacak. Engelliler, gençler, kadınlar Sabancı Vakfı hedefini net koymuş. Üç alanda çalışmalarını yoğunlaştırıyor. Kadın, genç ve engelli. Vakfın desteklediği gençlerle ilgili projeler toplumsal hayata etkin katılım için yerel demokrasi akademileri ve Güneydoğu’da erken çocukluk özel eğitim hizmetlerinin yaygınlaştırılması. Önemli bir diğer proje ise işitme engelliler için yapılıyor. Projenin adı “katılımda engel yok”. Amaç “işaret dilini” daha yaygın olarak öğretebilmek. Toplantıda öğreniyorum ki Türkiye’de işitme engellilerin onaylanan resmi bir işaret dili yok. Bizim ülkemizde 60’ın üzerinde farklı işaret dili var. Resmi işaret dili ise hala yok. Kimi zaman televizyonlarda ya da liderlerin arkasında gördüğümüz işaret diliyle yapılan “konuşmalar” çoğunluğun anlayabileceği bir dil. Ama bu konuda bütünlük henüz yok. Ülkede yaklaşık 200 bin işitme engellinin olduğunu düşünürseniz çok önemli bir proje olduğu çok açık. Ve yine engellilerle ilgili bir çalışma. Türkiye’deki engelli öğrencilerin diğer öğrencilerle kaynaştırmak için yapılan bir uygulama. Milli Eğitim Bakanlığı’nın verilerine göre Türkiye’de kaynaştırma eğitimi alması gereken çocuk sayısı 350 bin. Ancak sadece 70 bini bundan faydalanabiliyor. Toplantıdan ayrılırken vakfın yöneticilerinden Filiz Bikmen Bugay kartını istiyorum. Takıldığım bir veri olursa sorabilmek için. Kartın tasarımı beni şaşırtıyor. Üzerinde Filiz Hanım’ın bilgileri körler alfabesiyle de yazılı. Kendi kendime düşünüyorum. Sabancı Vakfı desteklediği projeleri sadece bir iş olarak yönetmiyor ruhuna da sahip çıkıyor. MURAT SABUNCU - MİLLİYET