Churchill'in "özel ilişki" mirası tarih mi oluyor?

Washington’daki İngiliz Büyükelçisi Christian Turner, sızdırılan bir ses kaydında, ABD ile gerçek anlamda "özel bir ilişki" yürüten tek aktörün muhtemelen İsrail olduğunu ifade etti. Financial Times’ın aktardığı habere göre, Turner’ın şubat ayında ABD’de eğitim gören İngiliz öğrencilerle gerçekleştirdiği kapalı oturumdaki sesleri, İngiltere Kralı 3. Charles’ın Beyaz Saray’a yapacağı ziyaretin hemen öncesinde basına yansıdı.

Büyükelçi Turner konuşmasında, "özel ilişki" tabirini kullanmamaya özen gösterdiğini, çünkü bu ifadenin fazlasıyla nostaljik olduğunu ve beraberinde büyük bir yük getirdiğini dile getirdi. Turner, ABD ile kurulan bu ayrıcalıklı ilişki kavramına dair değerlendirmesinde, "ABD ile bu tarz bir ilişkiye sahip olan muhtemelen tek bir ülke var ve o da büyük olasılıkla İsrail" şeklinde konuştu.

Sızan konuşmasında İngiltere ve ABD arasındaki "derin geçmişe ve yakınlığa" da vurgu yapan Turner, özellikle savunma ve güvenlik kulvarlarında çok güçlü bir işbirliğinin sürdüğünü kaydetti. Buna karşın iki ülkenin mevcut münasebetleri hakkında, bir kopuş yaşanmasa da kesinlikle bir dönemin nihayete erdiğini ve bu sürecin bir değişim içerisinde olduğunu belirtti.

Avrupa’nın ABD’nin sağladığı güvenlik korumasına olan bağımlılığına da değinen Büyükelçi, Avrupa olarak artık sürekli şekilde ABD’nin güvenlik şemsiyesine güvenilemeyeceğini vurguladı. Turner, bu bağın devam etmesi durumunda, adına ne denirse densin ilişkinin mutlaka farklı bir form kazanması gerektiğini savundu.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’a yönelik tavsiyelerinden de bahseden Turner, her şeyin yolunda olduğunu varsayıp kulaklarını kapatarak bunun "özel bir ilişki" olduğunu söyleyemeyeceğini ifade etti. İngiltere Dışişleri Bakanlığından konuya dair yapılan açıklamada ise Turner’ın sözlerinin "özel ve gayriresmi yorumlar" niteliğinde olduğu ve hükümetin resmi politikasını yansıtmadığı bildirildi.

Nedir bu "özel ilişki"?

Tarihsel olarak "özel ilişki" (special relationship) kavramı, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Winston Churchill tarafından İngiltere ve ABD arasındaki benzersiz ortaklığı tanımlamak için dünya literatürüne kazandırılmıştı. Bu terim; Soğuk Savaş boyunca istihbarat paylaşımı, nükleer teknoloji işbirliği ve diplomatik blok olarak hareket etme becerisiyle şekillenen, Londra ve Washington’ı birbirine kopmaz bağlarla bağlayan bir ittifakın adı olmuştu. Yakın zamana kadar da İngiltere ve ABD arasındaki bu yapı, modern diplomasinin en uzun soluklu ve stratejik müttefiklik modeli olarak kabul ediliyordu.

Ancak küresel güç dengelerinin çok kutuplu bir yapıya evrildiği günümüzde, bu kavramın odağının İsrail gibi farklı aktörlere kaydığının dile getirilmesi jeopolitik bir değişimin de sinyali niteliğinde. İngiltere-ABD hattındaki tarihsel derinlik hâlâ özellikle savunma ve güvenlik alanlarında temel eksen olmayı sürdürse de değişen dünya düzeni, bu "özel" bağın mahiyetini yeniden sorgulanır hale getiriyor. Kavramın kendisi ise sadece bir diplomasi geleneği değil, aynı zamanda küresel güvenliğin ve bölgesel güç denklemlerinin en kritik değişkenlerinden biri olma özelliğini koruyor.

Trump’tan İran çıkışı: ABD ve İsrail yok olur

Trump'tan İran'a yeni tehdit: Artık iyi adam yok, akıllı ol

Rusya: Orta Doğu’daki krizlerin sorumlusu İsrail