Bütçeyi tiryaki mi kurtaracak?

Hükümetin sigarada ÖTV zammı yaklaşık yüzde 9 seviyelerinde olurken üreticilerin yüzde 28-44 zam yapmaları tepki çekti. Sigara üreticileri ise zammı kısmı olarak yansıtıklarını belirtirken yüksek vergilerden yakındı.
Türkiye’de bir paket sigaranın yüzde 84,25’ü vergiye gidiyor. Hükümetin zammıyla Özel Tüketim Vergisi’nin nispi oranı yüzde 69, maktu ÖTV 2.90 liraya yükseltildi. Sigaradan ÖTV’nin üzerine bir de yüzde 15,26 oranında Katma Değer Vergisi alınıyor. Türkiye bu oranla Avrupa Birliği ile karşılaştırıldığında 26 ülke arasında orta sıralarda yer alıyor. AB üyelerinde sigara vergileri yüzde 75-90 arasında belirleniyor.
Sigara üreticileri zammı kısmi olarak yansıttıkları görüşünde. Sigaranın ÖTV hesaplamasının diğer sektörlere göre farklı olduğuna dikkat çeken üreticiler toplam perakende satış fiyatı üzerinden farklı bir hesap yapıldığı için vergi artışıyla zam oranının farklı olduğunu belirtiyor.
Hedef 14.7 milyar lira
Sigara üreticileri ve hükümetin zamlarının tek kaybedeni ise tiryakiler. Geçen yıl bütçede vergi gelirlerinin yüzde 8’i tiryakilerin sırtındaydı. 2010 başında önemli bir ÖTV artışı yapılmıştı. Nispi vergi yüzde 53’ten yüzde 63’e maktu vergi de 2.05’ten 2.65 liraya yükseltilmişti. Bu ÖTV artışıyla Maliye 16.4 milyar liralık gelir hedefledi. Ve sigaradan alınan vergiler toplam gelirin yüzde 8,4’ünü oluşturacaktı. Ancak plan tutmadı. Sigaradan gelen gelir 14.7 milyar lirada kaldı. Yine de toplam verginin yüzde 7’sini tiryakiler ödedi.
2011 yılında sigaradan 14.7 milyar lira ÖTV geliri elde edilmesi planlanıyor. Ağustos itibariyle gelen gelir 10.3 milyar lira. Bu yılın toplam vergi gelir hedefi 232.2 milyar liraydı. Bu durumda tiryakiler bütçenin yüzde 6,3’ünü ödeyeceklerdi. Ancak ÖTV artışı sigaralarda hemen fiyata yansıtılıyor. Bu nedenle gelecek aydan itibaren sigara ÖTV’sinden elde edilecek gelirin yükselmesi bekleniyor. Ancak geçen yıl yaşanan gelişme bu yıl da olursa Maliye’nin istediği kadar gelir elde edememe riski bulunuyor.
ÖTV yasasında ürün gruplarında alınabilecek en fazlanın verginin sınırı da belli. Buna göre yüzde 63’den 69’a çıkarılan sigarada nispi oran en fazla yüzde 94,5’a kadar arttırılabiliyor.
1 milyon paket kaçak sigara yakalandı
Sigaraya yapılan ani zammın ardından, İstanbul ve 8 ayrı ilde düzenlenen eşzamanlı operasyonda piyasaya sürülmeye çalışılan 1 milyon paket kaçak sigara ele geçirildi. Operasyonda, kaçak sigaraların yurtiçi dağıtımını yaptığı belirlenen 24 kişi yakalanarak gözaltına alındı. Sigara sanayicilerinin 2010’da yaptığı anket çalışmasına göre ise sigarada kaçak miktarı 2 milyar TL’nin üzerine çıkıyor.
Kaçak sigaraya da zam kapıda
Vergi artışı sonrası sigaraya gelen yüksek zamlar, tezgahlarda satılan kaçak sigarayı da vurdu. Satıcılar, birkaç gün içinde kaçak sigaraya da zam geleceğini, fiyatların 1-2 TL artacağını söyledi. Zam sonrası daha ilk günden satışların yüzde 50 arttığını belirten satıcılar, bunun kaçağa gelecek zamla yeniden gerilemesinden endişeli. Tütüncüler ise satışta artış bekliyor.
Sigara zammı faizi yükseltti
Geçen hafta yapılan ÖTV artışlarının ürünlere zam olarak yansıtılmaya başlamasının ilk örneği olan sigaraya gelen zamlar, enflasyonun önümüzdeki dönem artacağı endişelerini körükleyince bono faizleri yüzde 8,38’den 8,67’ye kadar yükseldi. Analistler sigaraya yapılan zamların ardından enflasyonun yüksek çıkma ihtimalinin arttığına dikkat çekerek bonoyva satış geldiğini vurguladı.
radikal