Bessent: Şafakta ekonomik D-Day başlıyor

ABD, İran’ın ticaret ortaklarını hedef alacak yeni ekonomik yaptırımları pazartesi günü devreye almaya hazırlanırken, Tahran ekonomik savaşın sürmesi halinde Körfez’den tüm petrol ihracatını durdurma tehdidinde bulundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü düzenleyeceği basın toplantısında İran’a yönelik yeni yaptırım paketinin ayrıntılarını açıklayacak. Bessent, Financial Times’ta yayımlanan yazısında hamleyi, ABD’nin bir rakibe karşı şimdiye kadar uyguladığı “en büyük finansal saldırı” olarak nitelendirdi.

İran ise ekonomik baskının devam etmesi durumunda Körfez’deki petrol ihracatını tamamen durdurabileceğini açıkladı.

ABD ve İran arasında haftalardır doğrudan askeri saldırı yaşanmazken, taraflar yaklaşık altı aydır devam eden çatışmayı sona erdirmek için anlamlı müzakereler de yürütmedi.

Tehdit gibi karşılıklı açıklamalar

Bessent, Washington yönetiminin İran’a yönelik bugüne kadarki en kapsamlı finansal yaptırım paketini açıklayacağını duyurdu. Tahran cephesi ise Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer kurallarına uymayan gemilere el konulabileceği yönünde bir uyarı yayımladı.

Pazar gecesi konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Bessent, "şafakta ekonomik D-Day başlıyor" ifadesini kullanarak uygulanacak yeni kısıtlamaları Washington’ın Tahran politikası için "son perde" olarak nitelendirdi.

Hazırlanan bu yeni tedbirlerin; İran’ın bankacılık, enerji, sivil havacılık ve kripto varlık sektörlerini hâlihazırda kıskaca alan geniş kapsamlı yaptırımların üzerine ekleneceği bildirildi.

Üçüncü ülkelere de yaptırım mesajı

Bessent, Tahran yönetimiyle ticari ve ekonomik bağlarını koruyan ülkelere dönük sert uyarılarda bulundu.

"Çökmekte olan bir rejimin finansal atardamarı olarak hareket eden her ülke, onun izolasyonunu paylaşmayı beklemelidir" diyen Bessent, daha önce de İran’la ticaret yapan üçüncü taraf ülke ve kuruluşlara yönelik ikincil yaptırımların kapsamının genişletilebileceğine dikkat çekmişti.

Söz konusu yaptırım hamlesi, Orta Doğu’daki çatışmaları sonlandırmaya yönelik 60 günlük ateşkes takviminde tarafların nihai bir uzlaşmaya varamamasıyla eş zamanlı geldi. Savaşın altıncı ayına girilmesiyle birlikte devreye sokulan resmi ateşkes mekanizması da sonuç vermedi.

İran'dan Hürmüz'de gemilere el koyma tehdidi

ABD'nin artırdığı ekonomik baskılara Tahran yönetiminin yanıtı Hürmüz Boğazı üzerinden geldi.

İran devletine bağlı Basra Körfezi Boğaz İdaresi, pazar günü yaptığı açıklamada geçiş kurallarını çiğneyen deniz taşıtlarına müteakip geçişlerinde para cezası kesilebileceğini, araçlara el konulabileceğini ya da müsadere uygulanabileceğini ilan etti.

Savaş patlak vermeden önce küresel ölçekte deniz yoluyla nakledilen petrolün yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı rotasını kullanıyordu.

Öte yandan İran Meclisi’nde, boğazı kullanan gemilerden sağlanan hizmetler karşılığında ücret tahsil edilmesini öngören yasa teklifi pazar günü komisyondan geçti. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için meclis genel kurulunun onayı bekleniyor.

İran komşu ülkelere de uyarıda bulundu

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, Washington’ın İran’ı tecrit etme planlarına ortak olacak bölge ülkelerinin hedef alınabileceğini açıkladı.

Rızai, konuya dair "Bize karşı devreye sokulacak ekonomik kısıtlamalara iştirak eden tüm devletler tarafımızca düşman kabul edilecektir" açıklamasını yaptı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçı ise Washington’ın yeni yaptırım tehditlerini çaresizlik göstergesi olarak değerlendirerek, ABD’nin ekonomik baskı stratejisinin hüsranla sonuçlanacağını dile getirdi.

Petrol fiyatları geriledi

Bölgede tırmanan tansiyona karşın ham petrol fiyatları pazartesi günü Asya piyasalarında düşüş kaydetti.

ABD ham petrolü Batı Teksas (WTI) vadeli kontratları yaklaşık yüzde 1,56 değer kaybederek varil başına 85,70 dolara gerilerken, Brent petrol ise yüzde 1,3 düşüşle 93,16 dolar seviyesine indi.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), pazara kadar geçen son 48 saatlik zaman diliminde Hürmüz Boğazı’nda doğrulanmış yeni bir saldırı yaşanmadığını açıkladı. Buna karşın kurum, denizde başıboş sürüklenen veya haritalandırılmamış mayınlara yönelik riskin hâlâ sürdüğünü vurguladı.

Petrol fiyatları yeni haftaya düşüşle başladı

Tahvil yatırımcılarına Pimco’dan önemli sinyal

Irak'tan İran ve Suudi Arabistan'a işbirliği çağrısı