Başkanlık modelinde büyük sürpriz

Bakanlar da dışarıdan atanacak ve parlamentoya karşı sorumlu olmayacaklar. Başkan, kendisine karşı sorumlu olan bakanları istediği gibi görevden alabilecek. Mevcut parlamenter sistemde hükümetin göreve başlama şartı olan güvenoyu ve hükümeti denetleme aracı olan gensoru kaldırılacak.
Hürriyet'in haberine göre, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın gündeme getirdiği başkanlık sisteminin altyapısını içeren ayrıntılar Ak Parti’nin taleplerinde yer aldı. AK Parti, önerilerinin bazılarını yasama bölümü için sunarken, tamamlayıcı maddeleri de yürütme bölümünde gündeme getirecek.
ABD MODELİNDEN FARKLI
AK Parti, ABD Kongresi’nde Temsilciler Meclisi ve Senato olarak düzenlenen iki yapı yerine tek meclisli başkanlık önerdi. Buna göre Başkan halk tarafından 5 yıl için seçilecek. Bir kişi en fazla iki kez başkanlık yapabilecek. Başkan partili olabilecek, ancak parlamenter olmayacak. Bakanlar Kurulu üyelerini de Başkan atayacak.
2023 HEDEFİ
AK Parti’nin istediği şekilde yeni Anayasa 2013’te yürürlüğe girerse 2014’te Cumhurbaşkanı seçimi yerine başkanlık seçimi olacak. Bu sistemde iki dönem kazanan bir başkan olursa 2024’e kadar görev yapabilecek, dolayısıyla Türkiye’yi 2023 hedeflerine götüren kadro bu sistemle görev alacak.
GENSORU GÜVENOYU YOK
Bakanlar da dışarıdan atanacak ve parlamentoya karşı sorumlu olmayacaklar. Başkan, kendisine karşı sorumlu olan bakanları istediği gibi görevden alabilecek. Mevcut parlamenter sistemde hükümetin göreve başlama şartı olan güvenoyu ve hükümeti denetleme aracı olan gensoru kaldırılacak. Parlamento başkan ve bakanları görevden alamayacak. Başkan ve bakanlar, ciddi suçlamalarla karşılaşırlarsa şimdiki gibi Yüce Divan’a benzer bir yapıda yargılanacaklar. Bu ayrıntılar ileride yüksek yargı ve yürütme bölümünde ele alınacak.
KOALİSYON OLMAYACAK
AK Parti’nin öngördüğü modelde koalisyon hükümetlerinin önü kesiliyor. Kabineyi atanmış bakanlar oluşturacağı için farklı partiler hükümet olamayacak. Başkan’ın partisinin parlamentoda azınlığa düşme riski ve diğer ayrıntılar komisyonda değerlendirilecek. Yüksek mahkeme yargıçları ve başkanlarının seçim sistemi de değişebilecek. Yüksek yargı başkanlarını başkanın ataması, üyelerin parlamentoda seçilmesi seçenekleri üzerinde duruluyor. AK Partili bir komisyon üyesi “Bizim önerimiz tam başkanlık. Ama komisyonda partili Cumhurbaşkanı, yarı başkanlık gibi öneriler olursa onlara da açığız” dedi.
YEMİNE SADELEŞTİRME
AK Parti’nin önerilerinde milletvekili yemini de sadeleştirildi. Yemini okumayı zorlaştıran, “Toplumun huzur ve refahı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsü” ifadeleri yerine “insan hakları” kavramı yeterli görüldü.