Başkana meclisi fesih yetkisi

Yeni Anayasa Uzlaşma Komisyonu ‘Yasama’ bölümü çalışmalarına başladı. Ak Parti’nin istediği Türk Tipi Başkanlık Sistemi’nde 550 üyeli tek Meclis olacak. Başkan Meclis’i feshederse görevi de bitecek. Meclis üç yılda bir yarı oranında kura ile yenilenecek
Vatan'ın haberine göre, Anayasa çalışmalarında en kritik viraja girildi. TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu dün itibariyle yeni anayasanın “yasama” bölümü için çalışmalarına start verdi. Partiler Pazartesi günü de “yürütme” bölümüne ilişkin önerilerini komisyona sunacak.
İktidar kurmaylarından edinilen bilgiye göre AK Parti’nin önerdiği Başkanlık sistemi birçok yönden ABD’deki modelden ayrılıyor.
AK Parti’nin “Türk tipi başkanlık sistemi” modelinin ana hatları şöyle olacak:
- Başkan doğrudan halk tarafından 5 yıllığına seçilecek. Başkan olmak için 40 yaşında ve üniversite mezunu olma şartı korunacak. Bir kişi iki dönem başkanlık yapabilecek.
- Başkan, seçimler öncesinde başkan yardımcısını da halka açıklayacak.
- Başkan, seçimin ardından yemin ederek başka bir ritüele gerek olmaksızın görevine başlayacak.
- Tek parlamento olacak. Meclis’in milletvekili sayısı 550 olarak korunacak.
- Parlamento seçimleri ile başkanlık seçimi eş zamanlı ve 5 yıl olacak. Ancak “3 yılda bir parlamentonun yarısı yenilensin” gibi bir formül de düşünülüyor. Böyle bir düzenleme konulursa, yenilenecek üyeler kurayla belirlenecek.
- Yürütme tek kişi yani Başkan olacak. Başkan Meclis’e değil sadece halka karşı sorumlu olacak. Bu nedenle güvenoyu ve gensoru uygulamaları kaldırılacak. Bu yolla başkan ve kabinenin düşürülmesi imkanı da olmayacak.
- Hükümet tasarısı olmayacak. Yasalar milletvekillerinin kanun teklifi yoluyla yapılacak. Kabul edilen yasaları meclis onaylayacak. Başkanın veto yetkisi de bulunacak.
- Başkan kabinesini parlamento içinden seçmeyecek. Milletvekili olanlar bakan olamayacak.
- Amerikan sistemin farklı olarak büyükelçi gibi üst düzey bürokratlar başkan tarafından atanacak. Meclis onayı aranmayacak.
- Bütçeyi başkan hazırlayacak, Meclis’in teklif edilen bütçeyi attırma, eksiltme yetkisi olacak.
- AK Parti, Başkana parlamentoyu feshetme yetkisi vermeyi de tartışıyor. Başkana fesih yetkisi verilirken parlamentoya da aynı yetkinin tanınıp tanınmaması da halen AK Parti içinde tartışılıyor. Eğer Başkan’a parlamentoyu fesih yetkisi tanınırsa, bu durumda Başkanın kendi görevinin de sona ermesi formülü üzerinde duruluyor.
- Başkanın cezai yaptırım gerektiren bir suç işlemesi halinde, bazı ülkelerde uygulanan ‘impeachment (suçlama, cezai sorumluluk)’ modeli devreye girecek. Bu çerçevede oluşturulacak bir komisyonun çalışmasıyla başkan suçlanıp, yine aynı şekilde yargılanacak, komisyonun kararını meclis onaylayacak. AK Parti, komisyon kararının Anayasa Mahkemesi’nin devreye gireyeceği bir mekanizmaya sunumu alternatifi üzerinde de duruyor.