AYM’den ev, arsa ve tarla sahiplerini ilgilendiren ön alım hakkı kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM), ev, arsa ve tarla gibi paylı mülkiyete tabi taşınmazlarda hissedarların ön alım hakkını kullanmasına yönelik düzenlemeyi inceledi. Yüksek Mahkeme, bir paydaşın hissesini üçüncü kişiye satmasının ardından açılan ön alım davalarında hakime rayiç bedel belirleme yetkisi tanıyan hükümdeki bazı ifadeleri iptal etti. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda yer alan ön alım hakkına ilişkin başvuruları karara bağlayan AYM, düzenlemenin mülkiyet hakkı üzerindeki sonuçlarını değerlendirdi.

EV, ARSA VE TARLADA ÖN ALIM HAKKI NASIL İŞLİYORDU?

Türk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi uyarınca, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazın hissedarlarından birinin payını tamamen ya da kısmen üçüncü bir kişiye devretmesi halinde diğer paydaşlar ön alım hakkından yararlanabiliyor.

Bu hak kapsamında hissedarlar, üçüncü kişiye satılan payı öncelikli olarak satın alabilmek amacıyla dava açabiliyor. Özellikle ev, arsa ve tarla gibi ortak mülkiyete konu taşınmazlarda, hissedarlardan birinin payını dışarıdan bir kişiye satması durumunda diğer paydaşlar bu hakkı kullanabiliyor.

RAYİÇ BEDELİN HAKİM TARAFINDAN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN HÜKÜM İPTAL EDİLDİ

Kanuna eklenen düzenleme, ön alım hakkı nedeniyle açılan davalarda hakime taşınmazdaki payın rayiç değerini gecikmeksizin belirleme yetkisi tanıyordu. Buna göre ön alım hakkını kullanmak isteyen paydaşın, mahkemece tespit edilen rayiç bedeli ve alıcıya ait tapu masraflarını verilen kesin süre içerisinde nakit olarak yatırması gerekiyordu. Belirlenen tutarın zamanında ödenmemesi halinde ise taşınmaz payının davacı adına tesciline karar verilemiyordu.

AYM MÜLKİYET HAKKI ÜZERİNDEKİ ETKİYE DİKKAT ÇEKTİ

Düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla bazı mahkemeler ve 137 milletvekili tarafından AYM'ye başvuru yapıldı. Başvuruları değerlendiren Yüksek Mahkeme, ön alım hakkından yararlanmak isteyen paydaşın ödeme yükümlülüğünün hakim tarafından belirlenen rayiç bedel üzerinden şekillendirildiğini ele aldı. AYM, bu uygulamanın paydaşların mülkiyet hakkını kullanmalarını engelleyebilecek sonuçlar doğurabileceğine hükmetti.

İPTAL KARARI 9 AY SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK

Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu'na eklenen hükümde bulunan “rayiç bedeli”, “gecikmeksizin” ve “kesin süre” ifadelerinin iptaline karar verdi. İptal kararının, Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesi hükme bağlandı.