Anadolu hasta, Trakya’yı kurtaralım

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, ABD’de yaşanan buğday krizinin Türkiye’yi etkilemeyeceğini, gereken tüm önlemlerin alındığını söyledi. Eker, Kurban Bayramı’nda yine Trakya bölgesine hayvan geçişine izin vermeyeceklerini belirterek, “Tarihinde ilk defa Türkiye’nin bir bölgesi şaptan ari hale getirildi. Bunu muhafaza edeceğiz. Marmara’nın Doğu ve Güney sahillerinin ardından Türkiye’nin şaptan arınmasını sağlayacağız” dedi.
Ankara Temsilcimiz Bilal Çetin ile birlikte Eker’e yönelttiğimiz sorular ve yanıtları şöyle:
- Suriye ile sınır kapıları kapatıldı. Büyük bir zarar bekliyor musunuz?
İlanihaye böyle devam etmez. Olayı Suriye’nin kuzeyindeki Kürtler açısından açıklamak doğru değil. Orada Araplar, Türkmenler, Kürtler yani rejim muhalifleri ve rejimi destekleyen bazı gruplar var. Sonuçta kaotik bir durum yaşanıyor. Sınırda ticaretin sağlıklı ve güvenli yapılması da şu anda fiziken zaten mümkün değil. Gümrük Bakanlığımız tedbirleri aldı. Gelişmelere bakılır, güvenlik sağlanırsa tekrar açılır. Bizim Suriye’yle yaptığımız ticaret içinde tarımın payı çok küçük.
- ABD’de buğday fiyatlarında yükselme yaşanıyor. Türkiye’nin iç piyasasına yansır mı?
ABD’de mısır ve soya üretiminde bir miktar azalma var. Buğday üretiminde ise önemli bir düşüş yok. Fakat ABD’de spekülasyon var. Fonlar biraz buraya yöneldi. Yani ekonomik krizden sonra bu mal ticaretinde spekülasyon oranı arttı. Oysa buğdayda azalma yok. Mesela buğdayda bildiğim kadarıyla geçen sene devir stoku 190 milyon tondu. Bu sene global ölçekteki üretimde bir düşüş olur. Mevzi kuraklıklardan dolayı. Ama toplam üretimde çok ciddi bir şey değil. Dünyada buğday fiyatlarında yüzde 30 civarında bir artış oldu. Önceki hafta 380 dolara kadar çıkmıştı. Biraz kırıldı 360’lara düştü.
-Çok etkilenecek miyiz?
Hayır etkilenmeyiz çünkü bizim üretimimiz ihtiyacımızı karşılıyor. Hatta ihtiyacımızdan fazla üretiyoruz. Tedbirlerimizi aldık ve almaya devam ediyoruz. 2010’da ABD’nin Rusya’nın durumundan ötürü dünyada buğday fiyatlarında yüzde 84 oranında artış olmuştu. Biz aldığımız tedbirlerle Türkiye’de en fazla yıl içerisinde fiyatı yüzde 29 oranında artırdık. Piyasayı kontrol ediyoruz. Bizim açımızdan üretimimizde bir problem yok.
- Buğdaydaki fiyat artışı ekmek fiyatlarına yansır mı?
Buğdayın ekmek fiyatındaki etkisi yüzde 20. Elektrik var, kira bir sürü başka faktörler var. Ekmeğe uzun zamandır zam yapılmadı. Fiyatlar makul düzeyde gidiyor. Serbest piyasa zaten yapıyor.
Şapa geçit yok
- Kurban Bayramı’nda yine Limuzinler, ithal kurbanlıklar gelecek mi? Bir ihtiyaç olacak mı?
Biz ithalatı zaten ihtiyaçtan dolayı yapmadık. Hiçbir sene Türkiye’nin ihtiyacı çok olduğu veya mecbur olduğu için ithalat yapmadık. Biz Kurban Bayramı'nda sadece Trakya bölgesi için ithalat yaptık. Çünkü tarihte ilk defa biz Trakya’yı şaptan ari bölge haline getirdik. Bu pozisyonu sürdürmemiz lazım. Muhafaza edeceğiz ama Anadolu’da şap var. Senin komşuların İran, Irak, Suriye, Gürcistan, Ermenistan ise bu şartlar altında hastalığı kontrol edemiyorsun. Kademe kademe temizleyerek Doğu’ya doğru getireceğiz. Kalkıp hayvanları Kurban Bayramı'nda getirsem, Avrupa’ya geçirsem oraya şap hastalığı gider. Kaçınılmaz olarak gider. Şapı önlemenin başka bir yolu yok. Ama sonuçta bir pazar ve eğer talep yükselirse, “Buraya Anadolu yakasından hayvan getirilmiyor” dediğinde oradaki fiyatları artırırsın. Onun için sadece Trakya’daki piyasayı düzenlemek maksadıyla dünyanın şap hastalığı olmayan ülkelerinden bir miktar ithalat yaptıralım ve piyasa dengelensin.
- Şaptan ari bölge Trakya’dan ibaret olmayacak herhalde...
Aşama aşama geliyor. Marmara’nın Doğu ve Güney sahilleri. İzmit, Adapazarı, Yalova sonra Balıkesir, Çanakkale. Bunlar bizim ilk hedeflerimiz. Ondan sonra yavaş yavaş ilerleyecek. Bu şöyle mümkün; Türkiye’de hayvan hareketlerini kontrol altına alacaksınız. Bu tabii bir dizi sosyoekonomik gelişmeyle alakalı. Zenginlik Türkiye’nin batısında, nüfus ve talep, refah orada.
- Önümüzdeki bayramda da önlem alınacak mı?
Tabii ki alınacak. Devamlı olacak. Diyor ki vatandaş “Ben yetiştirdim, niye götürüp falanca yerde satmıyorum?”. Götürüp orada satabilirsin ama onun tedbirleri var. Şartlarını yerine getireceksin. Bulunduğu işletmede şap hastalığı olmayacak, hayvanların başka hayvanlarla temas etmiş olmayacak, 3 ay önceden de haber vereceksin.... Bu şartları yerine getirirsen o zaman götürebilirsin. - Et ithalatı sürüyor mu?
Ediyor ama çok az. Mesela bu sene yılın ilk 6-7 ayında yapılan ithalatın toplamı 15-16 bin ton.
- İthalat sizce üretimi teşvik mi ediyor caydırıcı mı oluyor ?
Üretimi teşvik ediyor. Üretimi artırmak için bir çok tedbir öngörüyoruz. Mesela faizsiz kredi başlattık. Hayvancılık için 5.9 milyar lira faizsiz kredi verdik.
Besicilikte 2 yıl vade, yetiştiricilikte 7 yıla kadar uzayan vadeler var. Türkiye çok uzun bir zamandan sonra ilk defa küçük baş hayvanlarda 10 yıl öncesinin üzerine çıktı.
- Zaten problem küçük baştaydı değil mi?
Evet. Türkiye iyi kullanmıyordu. Şehirleşmeyle birlikte terk ediliyordu. Uyguladığımız proje ve teşviklerle bunu tersine çevirdik. Büyük baş hayvanda da 2002’ye göre yüzde 26 oranında artış var. 9.8 milyondan, 12. 5 milyona çıktı. Çok önemli bir rakam.
Nerde o eski domatesler?
Organik gıdayı teşvik ediyorsunuz ama hala eskisi gibi güzel domatesler yiyemiyoruz... Çünkü eskisi gibi insanlar fakirliğe razı gelmiyor. Artık bu bir ekonomik faaliyet. “Üretici benim istediğim domatesi üretsin, benim istediğim fiyattan da bana satsın” derseniz olmuyor. Bizde o tohumlar var. Muhafaza ediyoruz. İsteyene de veririz. Problem şu: kitlesel üretim yapılınca maliyet ve rekabet önem kazanıyor. Organik dediğiniz üretim modern üretime göre verimi ancak yüzde 30-40 arasındadır. Diğerinin 2.5-3 katı fiyat vereceksin ki üretici işini sürdürebilsin. Mesela organik gıdada 3 kilo ürün alırken diğerinde 10-12 kilo alıyorsun. Adam da, “ben 12 kilo satacağım, niye 3 kilo satayım?” diyor. . (Deniz Güçer/Vatan)