ABD'nin yaptırımı sonucu Türkiye-İran ticaretinde yeni risk

ABD Başkanı Donald Trump’ın imzasıyla yürürlüğe giren yeni kararname, İran’la ticari ilişkisi bulunan ülkeler için ABD pazarında ek gümrük vergisi uygulanmasının önünü açtı. Bugün itibarıyla geçerli olan düzenleme kapsamında, İran’dan doğrudan ya da dolaylı yoldan mal ve hizmet temin eden ülkelerin ABD’ye ihracatına yüzde 25’e varan ek vergi getirilebilecek. Düzenlemenin, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülke açısından yaptırım riskini artırabileceği belirtiliyor.

Kararname uyarınca ABD Ticaret Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ile eşgüdüm içinde İran’la ticari bağları olan ülkeleri belirleyecek. Dünya'dan Mutluhan Yıldız'ın haberine göre tespit edilen ülkelerden ABD’ye yapılan ithalata, örnek olarak yüzde 25 seviyesine kadar ek gümrük vergisi uygulanabilecek. İran’la ticareti bulunan ülkeler arasında Çin, Hindistan, Türkiye, Güney Kore, Almanya ve Japonya gibi önemli ekonomiler yer alıyor.

Türkiye-İran ticaretinde mevcut tablo

Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan ve TÜİK verilerine dayanan bilgilere göre, Türkiye ile İran arasındaki toplam ticaret hacmi 2024 yılında 5,68 milyar dolara ulaştı. Bu dönemde Türkiye’nin İran’a ihracatı 3,23 milyar dolar olurken, ithalat 2,45 milyar dolar olarak gerçekleşti. Böylece dış ticaret dengesi Türkiye lehine 780 milyon dolar fazla verdi.

Türkiye’nin İran’a başlıca ihracat kalemleri arasında makine ve aksamları, plastik ve kimyasal ürünler, tarım ürünleri ile metal cevherleri bulunuyor. İran’dan yapılan ithalatta ise doğal gaz başta olmak üzere metal ürünleri ve tarım ürünleri öne çıkıyor.

Turizm ve enerji boyutu

Ticari ilişkilerin yanı sıra iki ülke arasındaki turizm hareketliliği de dikkat çekiyor. 2024 yılında Türkiye’yi ziyaret eden İranlı turist sayısı 3,27 milyonla rekor seviyeye ulaştı. Enerji alanında ise İran’dan ithal edilen doğal gaz, ekonomik ilişkilerin stratejik bir ayağını oluşturuyor.

Geçmişte muafiyetler gündeme gelmişti

ABD, daha önce uyguladığı bazı yaptırımlarda Türkiye’ye muafiyet tanımıştı. 2024’te Gazprom’a yönelik yaptırımlarda Türkiye istisna kapsamında yer alırken, 2018 yılında Trump yönetiminin İran’a yönelik yaptırımlarında da petrol ve enerji alanında bazı ülkelere geçici muafiyetler verilmiş, bu ülkeler arasında Türkiye de bulunmuştu.

Turhan: Türkiye İran'ın Avrupa'ya açılan kapısı

Zengene: Avrupa'dan sadece Türkiye İran'dan petrol alıyor

ABD Dışişleri Bakanı açıkladı: Türkiye İran yaptırımları dışında