30 mliyar dolarlık fırsat

Hükümetin kamu alımlarındaki yüksek teknoloji transferi ve yerli üretimi artırma projesinin detayları belli oldu. Yabancı firmadan mal alımı yaparken belirli bir orandaki kısmını iç piyasada üretme olarak bilinen 'offset', savunma sanayiinin yanı sıra tıbbi cihaz, enerji, ulaştırma, ilaç ve havacılık sektörlerinde de uygulanacak. Ekonomi yönetiminin çalışmasına göre offset uygulaması Türkiye'ye yılda 30 milyar dolarlık katkı sağlayacak. Kamu alımlarında satın alınacak yüksek teknolojili ürünlerin bir kısmının Türkiye'de üretilmesi önemli olacak. Yerlilik oranını artırmayı taahhüt eden firma ihalede ön plana çıkacak. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın uzun süredir üzerinde çalıştığı düzenleme hem özel sektörü hem de kamuyu kapsıyor. Yapılan hesaplamalara göre Türkiye'de yüksek teknolojili alanlarda kamu harcamalarının 2011-2021 yılları arasında tahmini 600 milyar dolar olması hesaplanıyor. Yurtdışı kamu alımlarında yüzde 50 oranında offset uygulanması durumunda 10 yıl boyunca sanayi katılımı, ihracat ve teknolojik işbirliği yoluyla Türkiye ekonomisine sağlanacak yıllık katkı 30 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. 10 yıllık dönemde kamunun haberleşme için 210 milyar dolar, sağlık sektörü için 135 milyar dolarlık ileri teknoloji alımı gerçekleştirmesi öngörülüyor.
Türkiye'de öncelikli olarak savunma sanayiinde kullanılan offset uygulamaları reel sektöre önemli katkılar sağladı. Offset uygulamaları kapsamında 10 yıl önce savunma ihtiyacının yüzde 25'i yerli imkanla karşılanırken bu oran bugün yüzde 50'nin üzerine çıkmış durumda. Offset uygulamaları Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde kamu alımlarında zorunlu olarak uygulanıyor. Hollanda, İspanya, İtalya, Norveç, Polonya, Yunanistan, İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Avustralya, Güney Kore, Hindistan ve Brezilya gibi ülkelerde yüzde 30'dan başlayarak yüzde 100'e varan oranlarda offset uygulaması yapılıyor. Bu yöntem dünya genelinde otomotiv, kimya, elektronik, gemi inşaat, tekstil, demir çelik, savunma, telekomünikasyon ve otomotiv yan sanayii alanlarında sıkça tercih ediliyor.
Enerji ve telekomünikasyon gözde
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen offset uygulamaları çalışmasına Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, Kamu İhale Kurumu, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Savunma Sanayii Müsteşarlığı ve Ankara'da bulunan OSTİM Organize Sanayi Bölgesi gibi kurum ve kuruluşlar destek veriyor. Öncelikli olarak konuya ilişkin altyapı çalışmalarının tamamlanarak yasal sürecin tamamlanması gerekiyor.  ERCAN BAYSAL / Zaman