Devlet, emekli olduktan sonra dükkan açarak çalışmak zorunda kalanların ödemesi gereken destek primlerinin peşine düşünce, pek çok emekli borçlu duruma düştü. 600 bin borçlunun sadece 13 bini prim ödemesi için başvurunca bazı emeklilere binlerce liralık birikmiş borç çıktı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, destek primi borçlarının 36 taksitle ödenebilmesi için düzenleme hazırladı.
2008’den önce aylıklarının yüzde 10’u kadar destek primi ödemeleri gereken emeklilerin prim oranları 2011 itibarıyla yüzde 15’e çıkarıldı. Bildirim yükümlülüğünün kendilerinde olduğunu bilmeyen çok sayıda emekli yüklü miktarda borçla karşı karşıya kaldı. Çok sayıda emekli de maddi durumu uygun olmadığı için borç yapılandırmalarından yararlanamadı. Sosyal Güvenlik Kurumu ile Maliye Bakanlığı’nın ortak operasyonu sonucu, 400 bin emeklinin serbest çalıştığı halde, bunu SGK’ya bildirmediği ve emekli aylıklarından yüzde 15 destek primi kesintisi yaptırmadıkları ortaya çıktı. Bu sayının 600 bine çıkmasının beklendiği öğrenildi. Bazı emeklilere 10 bin liraya varan birikmiş borçlar çıkarıldı.
MHP de ‘kaldırılsın’ dedi
CHP Ankara Milletvekili İzzet Çetin, “AKP yasa yaparken sivil toplum kuruluşlarının görüş ve düşüncelerine başvurmuyor, önce bir sorun yaratıyor sonra kendince çözüyor. Emekliler geçim sıkıntısından dükkan açıyor. Dünyanın hiçbir yerinde çalışan insan cezalandırılmaz” dedi. Çetin, destek primi kapsamına giren 600 bin emeklinin yalnızca 13 bininin prim ödemek için başvuruda bulunduğunu, pek çok emeklinin uygulamadan habersiz olduğu belirtti.
MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı da TBMM’de yaptığı açıklamada, destek priminin kaldırılması gerektiğini belirterek, “AKP hükümeti esnafa ’sen emekli oldun, dükkanını niye kapatmadın, nasıl olur da iş yeri açarsın? Öyleyse emekli aylığının yüzde 15’ini vereceksin’ diyor. Emekliye ’ya kahvede oturacaksın ya da kayıt dışı çalışacaksın’ deniliyor” diye konuştu.
BAKANLIĞIN ÇÖZÜMÜ 36 AY TAKSİT
Yaşanan sorun ile ilgili hükümet de harekete geçti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faruk Çelik, vergi kaydı bulanan yaklaşık 600 bin emeklinin zamanında destek primi ödemediklerinin tespit edildiğini belirtti. Çelik, “Zamanında ödenmeyen primlere gecikme zammı ve gecikme cezası uygulanması halinde bu durumda olan emeklilerimiz önemli oranda mağduriyet yaşayacak. TBMM Genel Kurulunda görüşülecek bir yasa tasarısı paketi hazırlanarak bu durumdaki emeklilerimizin borçlarını 36 aya kadar taksitlendirme imkanı getirilmektedir. Ayrıca, bu durumdaki emeklilerin borçlarına TÜFE/ÜFE dışında herhangi bir gecikme faizi de uygulanmayacaktır” dedi.
SGK’dan emekliye intibak uyarısı
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), intibak düzenlemesinin, ”tüm emekli aylıklarında artış getiren bir zam” düzenlemesi olmadığını, asgari kazanç üzerinden 5 bin gün ve daha az gün prim ödeyerek emekli olanlara intibaktan dolayı verilecek fark bulunmadığını bildirdi. SGK’dan yapılan açıklamada, intibak farklarının SGK’nın internet sitesinde duyurulduğuna işaret edilerek, şu değerlendirme yapıldı:
”Asgari kazanç üzerinden emekli olanların intibak farkından yararlanabilmesi için emekli gün sayılarının en az 5 bin 240 gün olması, 5 bin 240 günden az gün sayısıyla emekli olanların intibak farkı alabilmeleri için ise kazançlarının asgari kazancın üstünde olması gerekmektedir.”
Ortalama emekli aylığı 889 TL
CHP İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal, emekli olduktan sonra çalışan vatandaşlardan yapılan yüzde 15 destek primi kesintisinin sona ermesine ilişkin kanun teklifi verdi. Teklifin gerekçesinde, “Ülkemizde emeklilerin aylıkları ile geçimlerini sağlaması ne yazık ki imkansız bir durumdur. Emekli olduktan sonra ilerleyen yaşlarına rağmen geçimlerini sağlamak için çalışmak zorunda olan emeklilerimiz zaten çalıştıkları süre içinde vergilerini ödeyerek devlete katkı sağlamaya devam etmektedirler” denildi.
Emekliye promosyon yok
Bu arada CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar’ın soru önergesini yanıtlayan Faruk Çelik, 2012’de 10 milyon 299 bin 322 emekliye toplam 109.9 milyar TL ödendiğini bildirdi. Çelik’in açıkladığı rakamlara göre Türkiye’deki 10 milyonu aşkın emeklinin ortalama aylığı 889 TL’ye denk düşüyor. Çelik, kurum ve bankalardan emekliler için promosyon istenmiş olup, bankaların bu konuda bir bütçesinin bulunmadığı bu nedenle promosyon ödenmesinin uygulanabilir olmadığının kendilerine iletildiğini kaydetti.