Yazdır
Portekiz’in başkenti Lizbon’daki zirvede NATO liderleri, İttifak’ın gelecek 10-15 yılını şekillendirecek yeni stratejik konsepti onayladı. Füze kalkanı konusunda Türkiye’nin istediği gibi ‘hedef ülke’ adı geçmeyen belgede NATO- AB işbirliği için AB’nin Ankara’ya karşı yükümlülüklerini yerine getirmesi de istendi.
İRAN HEDEF OLARAK GÖSTERİLMEDİ
NATO’nun herhangi bir ülkeyi tehdit olarak göstermemesi gerektiğini vurgulayan Türkiye’nin bu görüşü belgeye yansıdı. Yeni stratejik konseptte, ‘’İttifak, hiçbir ülkeyi düşman olarak değerlendirmez. Fakat kimse, herhangi bir üyesinin güvenliği tehdit edildiğinde, NATO’nun kararlılığından şüphe duymamalıdır’’ denildi.
‘NÜKLEER CAYDIRICILIK’ SÜRÜYOR
NATO’nun 5’inci maddesi olan kollektif savunmayı güçlendiren ifadelere yer verilen belgede, ‘’Üyeler saldırılara karşı daima birbirine yardım edecek’’ denildi, bu taahhüdün ‘’güçlü ve bağlayıcı’’ olduğu vurgulandı. ‘’Nükleer silahlar var oldukça, NATO nükleer ittifak olarak kalacaktır’’ denilen belgede, nükleer caydrıcılık politikasının sürdürüleceğine işaret edildi.
NATO-AB İŞBİRLİĞİNDE TÜRKİYE VURGUSU
Belgede, AB üyesi olmayan Avrupalı NATO müttefiklerinin (Türkiye, Norveç ve İzlanda) AB misyonlarına önemli katkı yaptığı vurgulanarak, ‘’NATO ve AB arasında stratejik ortaklık için AB üyesi olmayan Avrupalı NATO müttefiklerinin bu çabalara bütünüyle katılımı elzemdir’’ denildi. Diplomatik kaynaklar, Türkiye’nin ısrarlı talebiyle metne giren bu ifadenin, Türkiye’nin Avrupa Savunma Ajansı’na ortak üyeliği, Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası’na dahil olması ve operasyonlarda karar mekanizmasına katılım beklentilerini yansıttığını kaydetti. Belgede, ‘’NATO’nun, AB ile stratejik ortaklığı, her iki kurumun yetki ve kurumsal bütünlüğüne saygı ruhu içinde bütünüyle güçlendirmek istediği’’ ifade edildi. • LİZBON
280 MİLYON DOLARLIK YATIRIM
Yeni sistemin, Kuzey Amerika’da var olan füze kalkanının, Avrupa’daki NATO ülkelerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi şeklinde oluşturulacağı, komuta ve kontrol gibi konuların daha sonra belirleneceği belirtiliyor. Yetkililer, sistem için 28 NATO ülkesinin, 280 milyon dolar yatırım yapmasının gerekeceğini bildiriyor.
NATO İÇİN YENİ TEHDİTLER
İttifakın 10-15 yıllık stratejik belgesi içinde yeni tehditler de sıralandı: Balistik füzeler, nükleer silahların yayılması, Terörizm, aşırı terörist grupların faaliyetleri, siber saldırı, enerji güvenliği, lazer silahları, su kaynakları ve iklim değişkliği...
Türkiye zirvenin ‘baş aktörü’
• NATO üyesi 28 ülkenin devlet ve hükümet başkanları Kuzey Atlantik Konseyi toplantısından sonra aile fotoğrafı çekildi.
• Aile fotoğrafının hemen ardından ABD Başkanı Barack Obama’nın Cumhurbaşkanı Gül’ün koluna giderek bir kenarda 3-4 dakika süren bir görüşme yapması dikkat çekti. Gül, daha sonra da Avustralya Başbakanı Gillard’ı kabul ederek, görüştü.
• Portekiz basınında yer alan haberlerde, zirvenin başaktörleri arasında Cumhurbaşkanı Abdullah Gül de gösterildi.
• Publico gazetesi, 28 NATO üyesi ülke arasında, ABD Başkanı Obama, NATO Genel Sekreteri Rasmussen, Almanya Başbakanı Merkel, Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy, İngiltere Başbakanı Cameron ile Cumhurbaşkanı Gül’ için ‘başaktör’ dedi.
• Yapılan yorumda, ‘’Abdullah Gül, NATO içinde çok özel olan bir ülkeyi temsil ediyor. Doğu ve Batı arasında bulunan ve AB-NATO ilişkilerini tehlikeye atmak istemeyen Türkiye, her geçen güç bölgesinde çok daha önemli bir rol üstleniyor ve böylece adaylığını daha ciddiye alması için AB’ye baskı yapıyor’’ denildi.
GÜL: ABD SÖZÜMÜZE GELDİ
• Cumhurbaşkanı Gül, yeni konsept belgesine ilişkin “Sistemin hiçbir ülkeyi hedef almaması çabamız başarılı oldu. ABD’de aynı konsepte geldi” dedi. Gül zirve öncesi ise, NATO’nun taciz ve tehdit değil, savunma örgütü olduğunu hatırlatmıştı.
Dışişleri: Taleplerimiz tamam
NATO’nun 10-15 yıllık geleceğine şekil verecek ‘stratejik konsept’in onaylanması, Dışişleri Bakanlığında memnuniyetle karşılandı. Diplomatik kaynaklar, “İstediğimiz unsurların tamamı içeride var” açıklamasında bulundu. NATO’nun Avrupa’da füze savunma sistemi kurmasıyla ilgili ‘hiçbir ülkenin hedef gösterilmemesi’, ‘tüm müttefikleri kapsaması’, ‘mali denge getirilmesi’ ve ‘güvenliğin bölünmezliği’, önemli başlıklar olarak gösterildi.
Bugün zirvede gündem Rusya
ABD Başkanı Barack Obama, ‘’Yeni sistem NATO üyelerinin tümüne belirli bir rol sunuyor. Füze kalkanı günümüzün tehditlerine karşı, balistik füzelerle gelebilecek tehditlere karşı yurttaşlarımızı koruma kararlılığımızı gösteriyor’’ dedi. Liderlerin bugün, Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile yapılacak toplantılarda Rusya’yı da sisteme katılmaya davet edeceklerini anımsatan Obama, ‘’Rusya ile de aynı tehditlerin çoğunu paylaştığımızı birlikte kabul etmemizden hareketle, aramızda iş birliği oluşturma yönünde yarın (bugün) yapacağımız çalışmayı sabırsızlıkla bekliyoruz’’ dedi.