TÜRKİYE’NİN her gün hatta her saat değişen gündemi planladığımız yazıları da etkiliyor. Aslında bu haftaki yazımızın konusu meçhul vergi barışı şampiyonuydu. Bu meçhul ve özel kodlu kişinin yaptığının genel değerlendirmesini yapacaktık... Ama gündemimiz yine değişti. Çünkü hemen ardından Türkiye’nin 2009 yılı gelir vergisi şampiyonları ilan edildi. Her yıl olduğu gibi bu yıl da gelir vergisi şampiyonları gazetelerde ve görsel basında oldukça geniş yer aldı. Gelir vergisi şampiyonlarının isimlerini, beyan ettikleri gelir türlerini ve ödedikleri vergi tutarlarını görünce bazı tespitler yapma ve arkasından da bazı sorular sorma gereği ortaya çıktı. Gerçekten de ilginç tespitler var. Aynı şekilde sorulması gereken sorular da!.. TESPİTLER Basına yansıyan gelir vergisi şampiyonlarının ilk 100’ünün adları açıklandı. Bunların gelir türleri ve ödedikleri vergiler bu açıklamada yer aldı. Bu açıklamalara ilişkin bazı tespitlerimiz şöyle: 1. Bilindiği üzere, toplanan vergi gelirlerinin sadece üçte biri dolaysız, kalan üçte ikisi ise dolaylı vergilerden oluşuyor. Yani fiyatların içine gizlenmiş vergiler, bizim vergi sistemimizin hakim görüntüsü. Oysa bu oran gelişmiş ülkelerde tam tersi olarak ortaya çıkıyor. Dolaysız vergiler daha büyük payı oluşturuyor. Bu da vergi adaletinin daha iyi sağlandığının işareti olarak algılanıyor. Dolayısıyla bizim vergi sistemimizin oldukça adaletsiz bir yapıyı sergilediği ortaya çıkıyor. 2. Dolaysız vergiler içerisinde de ağırlıklı olarak gelir ve kurumlar vergisi yer alıyor. 3. Toplam gelir vergisi tahsilatının yine toplam vergi gelirleri tahsilatı içerisindeki payı son iki yıldır sadece yüzde 23.4. Daha önceki yıllarda ise yüzde 20 bandında. Yani toplanan her 100 lira verginin sadece beşte biri gelir vergisinden sağlanıyor. 4. Buraya kadar fazla bir şey anlaşılmayabilir. Ancak biraz daha ayrıntıya girince işin vahameti ortaya çıkıyor. Toplam gelir vergisinin yüzde 90’ı aşan büyük bir kısmı stopaj yoluyla tahsil ediliyor. Konuya tersinden bakarsak; beyanname yoluyla beyan edilen gelir vergisinin payı yüzde 5’ler dolayında. 5. Beyanname verenlerin beyan ettiği gelir içerisinde de en büyük payı ezici bir biçimde menkul sermaye iratları oluşturuyor. Yani faiz, temettü ve kar payı gelirleri olarak karşımıza çıkıyor. 6. Dolayısıyla beyan edilen gelirler içerisinde, özellikle ticari kazançlar ve kira gelirlerinden oluşan gayrimenkul sermaye iratları yer almıyor. 7. 2009 yılı gelir vergisi şampiyonlarının da beşte birini üç aile bireylerinin oluşturduğu görülüyor. Yani en fazla gelir vergisi beyanında bulunan ilk 100’ün içerisinde 3 ailenin 21 ferdi yer alıyor. Yani 21 meşhur kişi!.. 8. Buna karşılık aynı 100 kişilik şampiyonlar listesinde yer alan 21 kişi de isminin açıklanmasını istemiyor. Bunlar korkan, utanan veya çekinen kişiler galiba. Yani 21 meçhul kişi!.. 9. Çok daha ilginci, Türkiye’nin sayısı neredeyse 40’a ulaşan ve servetleri veya varlıkları 1 milyar doları aşan kişilerden kamuoyunun tanıdığı isimlerin olmaması. 10. 4 sanatçının, Türkiye’nin en fazla vergi veren ilk 100 kişisinin arasında yer alması gerçekten ilginç! Aslında utanç verici. Bu 4 sanatçıyı yürekten kutlamak gerekiyor. SORULAR 1. Adlarını kamuoyunun bildiği 4 saygın sanatçımız; milyar dolarlık servetleriyle ve kamuoyunda yer alan haberleriyle zenginlerimizden daha mı zengin, yoksa gelirlerini gizleyemeyip vergi mi kaçıramıyorlar?.. 2. İlk 100 arasında yer alan 21 meçhul kişi niçin isimlerini açıklamıyor? Nazardan mı korkuyorlar, yoksa maliyeden mi?.. 3. İlk 100 listesinde, özellikle son yılların müthiş başarı hikayesini yazan ünlü aile veya zenginlerden niçin sadece bir kaçı yer almış? Allah korkusu mu yoksa maliye korkusu mu?.. 4. Dikkat çeken bir diğer konu da bu ilk 100 arasında bir tek doktorun yer almaması. Doktorlarımızdan bazıları günde ortalama 2 bin lira kazansa ve beyan etse bile yılda 4-5 milyon lira gelirleri olacaktı. Yoksa bu sağlıkçıların sağlıklı düşünme sorunları mı var?.. Son söz: Meşhur şampiyonlar utanmasın, bu listeye girmeyenler utansın!.. Nevzat Saygılıoğlu'nun yazısı/Para Dergisi