Wall Street Journal Geçtiğimiz haftalarda, yetkililer, Javedan Mehr Toos adlı Iraklı bir tedarik şirketinin 2009 yılı Aralık ayına kadar ABD’li sanayi devi Tyco International bünyesinde kalan bir Fransız şirketten uranyumu zenginleştirmek için kullanılan vakum araçları ve elektron tüpleri satın aldığını belirtti. Fransız ve ABD’li şirketler ise konu hakkında hiçbir bilgilerinin olmadığını söyledi. Javedan Mehr Toos şirketi hakkında ise çok fazla bir şey bilinmiyor. Yorum almak için şirkete ulaşılmazken, İranlı yetkililer, Batı’dan gelen sorulara kısa vadede yanıt vermiyor. Batılı yetkililer ise, şirketin geçen yıldan bu yana İran Atom Enerjileri Örgütü’nün bir parçası olarak araştırma çalışmaları yapan İranlı şirket Kalaye Electric Company için nükleer materyaller tedarik ettiğini söylüyor. Yetkililer, şirketin aynı zamanda, uranyum zenginleştirme sürecinde kullanılan santrifüj sistemleri satın almanın yollarını aradığını da söylüyor. BATININ ENGELLEME ÇABALARI Batılı yetkililer ise bu araçların şirketlerin haberi olmadan nasıl satıldığını inceliyor. Uluslararası Atom Enerjileri Ajansı (IAEA) konuyla yakından ilgilendiklerini açıklarken, Batılı istihbarat ajansları satış işlemlerini incelemeye başladıklarını söyledi. IAEA, 14 Ocak’ta, Şanghay merkezli bir şirket arayıcılığıyla İran’a elektron tüpleri satıldığını söyleyen bir e-posta aldıklarını açıkladı. E-posta sonrasında hareket geçen IAEA’nin incelemelerini yakından takip eden bir kaynak, İran’ın geçen iki yılda tam 10 kez uranyum zenginleştirme sürecinin en önemli araçlarından biri olan elektron tüplerini satın alma girişiminde bulunduğunu belirtti. Kaynak, “Bazı teslimatların yapıldığı biliniyor” derken, konuyla ilgilenen diğer yetkililer, İran’a üreticilerin haberi olmadan ürün gönderilemeyeceğini belirtti. İran’a yabancı limanlardan farklı aracılarla gönderilen malların takibini yapmak oldukça zor bir iş. Ancak Tahran hükümetinin nükleer silah üretebilme kapasitesinden endişe eden Batılı hükümetler arasında son yıllarda önemli bir öncelik haline gelmiş durumda. ABD KARARLI Diğer yandan Obama yönetimi, Çin ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin diğer üyelerini İran’a daha sert yaptırımlar uygulama yönündeki baskısı devam ediyor. Washington, Tahran’ın yasakları delmesinden korktuğundan İran’a gönderilen malların daha sıkı bir kontrolden geçmesini istiyor. Washington, Çin Devlet Başkanı Hu Jintao’nun 12-13 Nisan tarihlerinde katılacağı nükleer güvenlik zirvesinde, gündemin en önemli maddesi olarak İran yaptırımlarını masaya koyacak. Çin ise, yaptırımlara veto verme hakkı bulunan en güçlü Birleşmiş Milletler üyesi.