Geçen yıl tüm sektörler için zor bir yıl oldu. Özel istihdam büroları ve insan kaynakları şirketleri açısından 2009 nasıl geçti? Ekonomik kriz için zaten hazırlığımızı yapmıştık, çünkü 8-9 yıl önce de yine zor bir dönem geçirmiştik. Fakat bu kadarını beklemiyorduk. Geçen yıl ciromuz yaklaşık yüzde 30 oranında azaldı. Bu çok ciddi bir düşüştü ve tüm segmentleri etkiledi. Geçen yıl satın almalar oldu mu sektörde? Evet ama epey sınırlı kaldı. Bu yıl satın almalar bekliyor musunuz? Evet bu yıl daha fazla olacak. Biz 2008’in başında rakiplerimizden biri olan Vedior’u satın aldık. Ama bu krizin etkilerinden önceydi. 2009’da satın alamalar çok çok azdı, ama 2010 ile birlikte tekrar başlıyor. Türkiye’de satınalma planınız var mı? Vedior’u 2008’de satın aldık. Büyümek için hala fırsatlarımız var. Şirketi satın aldık, entegre olduk ama hala gidecek yolumuz var. Örneğin mühendisler, IT, yazılım uzmanları gibi üniversite mezunu, master’lı kişilerin yer aldığı daha üst düzey segmentte dünyadaki en büyük oyunculardan biriyiz ama bu konuda çok fazla bilinmiyoruz. Türkiye için planlarınız neler? Türkiye gelişmekte olan bir ülke. Çok hızlı büyüyen bir pazar. Anahtar olarak seçtiğimiz bazı pazarlar var, Çin ve Hindistan gibi. Türkiye de bunlardan biri. 2006 Mayıs’ından beri Türkiye’deyiz ve süratli bir şekilde büyümeye bakıyoruz. Biz organik olarak büyüyoruz. Randstad 1960 yılında kuruldu ve şirketin kurucusu halen Randstad’ın büyük bir hissedarı. Şirket hisselerinin yüzde 35’ine sahip. Şirketi de organik olarak büyüttü. Bazı durumlarda büyüme hız kazanabiliyor, Vedior’u da bu nedenle satın aldık. Belki Türkiye’de de doğru zaman geldiğinde şirket satın almalarına gidebiliriz ama bu bizim birinci önceliğimiz değil. Önceliğimiz organik olarak büyümek. Altuğ Yaka (Ranstad Türkiye Genel Müdürü): Randstad Türkiye, 2008’de cirosal büyümede tüm grup içinde birinci oldu. 2009’da da 2008’e kıyasla yüzde 40 büyüyerek birinci olduk. Özel istihdam büroları sektörünün büyüklüğü ve Randstad’ın pazar payı nedir? Global pazarın büyüklüğü 200 milyar avro (415 milyar TL). Randstad’ın pazar payı ise yüzde 8. 2008’de sektördeki en büyük 3 firmanın pazar payı yüzde 20-25’ti. En büyük iş alanınız dönemsel çalışma. Dönemsel çalışmanın artı ve eksileri neler? İnsanlar daima bunu düşünürler ama bu yanlış, dönemsel çalışamın hiçbir dezavantajı yok.Bir havaalanında checking desk çalışanlarını düşünün, checking desk’ler sabah yoğun, öğlen çok yoğun ama akşamları daha az yoğun olabilirler. Ya da başka bir iş kolunda yazlar çok yoğun, kışlar ise daha az yoğun geçebilir. Bu durumda dönemsel çalışma çok mantıklı. Hürriyet IK Aday açısından bakacak olursak, örneğin Almanya’da birkaç yıl önce 4 milyondan fazla işsiz vardı. Almanya’da şirketler esnek çalışacak kişileri istihdam edemiyorlardı. Evde işsiz bekleyen pek çok kişi vardı. Yasa değiştikten sonra müşteriler bize örneğin sadece 6 ay çalışacak kişilere ihtiyaçları olduğunu söylemeye başladılar. Çalışan 6 ay o firmada, 6 ay başka bir firmada, 3 ay bambaşka bir sektörde çalışmaya başladı ve geçici çalışanların bir çoğu tam zamanlı işlere geçtiler. Bu sayede deneyim de elde ettiler, eğer evde otursalardı deneyim de edinemeyeceklerdi. Bence Almanya’da sorunun çözümü de buydu zaten. Pek çok insana iş bulduk. Almanya’da 2.000 mühendisimiz var. Bizimle çalışmak istiyorlar çünkü 9 ay bir otomotiv firmasında, ardından 6 ay bir elektronik firmasında çalışmayı seviyorlar. Artık her şirketin tam zamanlı, sürekli çalışana ihtiyacı yok. Bir çözüme ihtiyaç var. İşsiz kalmak veye dönemsel çalışmak arasında seçim yapmak gerekiyor. Dünyada artık yeteri kadar sürekli iş yok. Şirketlere yardım etmeliyiz, eğer şirketlere yardım edersek iş de arkasından gelir. Türkiye’de özel istihdam büroları yasası Cumhurbaşkanı tarafından veto edildi. Yasa önerisinin şu anda tekrar incelenip meclise sunulması bekleniyor. Sendikaların bu yasa konusunda endişeleri var. İtalya’da, İngiltere’de, Almanya’da, Hollanda’da sendikalarla görüştüm, hep aynı noktaya takılıyorlar. Eğer çalışanların işsizlik ve dönemsel iş konusunda seçme yapmaları gerekirse, dönemsel çalışmayı seçeceklerdir. Dönemsel bir işte çalışmak işsiz olmaktan çok daha iyidir. Sendikaların arkasındaki dogmatizmi göremiyorum, herkesin sürekli bir işe sahip olmasını istiyorlar ama hayat istikrarlı değil zaten. Bu Almanya’da da Hollanda’da da aynı. Bu da sanırım uzlaşmayla halloluyor, uçtaki taraflar bir yerde yakınlaşıp, sonunda birleşiyorlar. Ciro yüzde 30 düştü 1960 yılında kurulan Randstad, 2008 yılında Vedior’u satın aldı. Şu anda 44 ülkede, 4.100 şubesi olan Randstad’ın 25.500 çalışanı var. Randstad’ın 2008 yılında 17 milyar euro (35 milyar TL) olan cirosu 2009 yılında 12.4 milyar Euro’ya (25.5 milyar TL) geriledi. Diğer yandan Randstad, 2009 yılında giderlerini de yüzde 22 oranında azaltı.