İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’nın (İSMMMO), kuruluşların 16 Ocak 2010 itibariyle esas alınan verilerle hazırladığı “Ülkelerin Kriz Karnesi” araştırmasına göre, birçok ülke, ekonomik kriz nedeniyle sıkıntıya girdiği için kredi derecelendirme kuruluşları da ülke notlarını aşağıya çekti. Son beş yıllık süre içinde 13, son iki yıllık süre içinde de 50’den fazla ülke, yatırımcı açısından bir alt seviyeye gerilerken, bu ülkeler yatırım yapılabilir ülke anlamına gelen ‘AAA, AA ve A’dan, yatırımın riskli, verilen kredilerin geri dönüşümleri sıkıntılı anlamına gelen ‘BBB, BB, BB- ve B’ kategorilerine indi. Slovakya, Polonya, Rusya şanslı 2004’te derecelendirme kuruluşlarının “yatırım yapılabilir ve yükümlülüklerini yerine getirebilir’’ olarak gösterdiği, İrlanda, İtalya, San Marino, İzlanda, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya ve Yunanistan gibi ülkelerin son kredi notları “yatırım riski büyük’’ seviyesine geriledi. Fitch, Moody’s ve Standart&Poors’un verdiği notlara göre 2004’te A kategorisinde yer alan İzlanda, son not değişimi sonucunda Fitch ve S&P’ye göre BBB-’ye, Moody’s’e göre Baa3’e inerek, yatırımcı açısından risk taşıyan ülkeler kategorisine çekildi. Son beş yıllık sürede notunu en çok artıran ülke Slovakya olurken, bu ülkeyi Polonya ve Malezya izledi. Türkiye’nin performansı iyi ama... Değerlendirmeye göre, son beş yıllık sürede Türkiye’nin performansında ivme yukarı doğru iken, gelişmekte olan birçok ülkeye göre Türkiye’nin kredi notu istenen seviyeye çıkmadı. Yatırım yapılabilir ülke statüsünde bulunan diğer gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında Türkiye’nin notunun en az BBB olması gerekiyor. Kredi kuruluşları, Türkiye’ye verdikleri BB- notunun yukarıya çıkmamasının sebebini, siyasi istikrarsızlığa bağlarken, ülkelerin sadece ekonomik verileriyle belirlenen sigorta risk primi, diğer ülkelerle kıyaslandığında daha iyi görünüyor. Yapılan son not artışlarıyla birlikte Türkiye’nin Fitch’teki notu BB seviyesinde bulunurken, notun “yatırım yapılabilir’’ seviye olan BBB-’ye gelmesi için tek not arttırımı gerekiyor. Türkiye’nin S&P’taki notu ise BB- seviyesinde iken, yatırım yapılabilir seviyeye gelmesi için üç not artışına daha ihtiyacı var. Notların Moody’s’teki karşılığı Ba2 seviyesinde bulunuyor. Türkiye’nin burada da yatırım yapılabilir seviyeye gelmesi için sırayla Ba1 ve Baa3 notlarına ihtiyaç var. Notunu koruyanlar da var Gelişmiş ülkeler arasında yer alan Japonya, İngiltere ve Rusya, uyarılar almasına rağmen sahip oldukları AAA notunu korumayı başarırken, 15 gelişmiş, 22 gelişmekte olan ülkenin notu 2004 yılında ne ise, 2009’da da aynı kaldı. Küresel krizde notunu arttıran ülkeler kategorisinde, B kategorisinden A kategorisine çıkan üç ülke gözleniyor. Bu ülkeler, Malezya, Polonya ve Slovakya olarak sıralanırken, ciddi not artışı gösteren bir diğer ülke Brezilya oldu. Bu kategoride beş yıllık sürede toplam 27 ülke yer aldı. Notunu arttırmayı başaran ülkeler arasında Türkiye, hem beş yıllık kategoride hem de iki yıllık kategoride notunu arttıranlar arasında bulunuyor. ‘Kuruluşlar naz yapıyor’ İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan, kredi derecelendirme kuruluşlarının, gelişmelerin gerisinden gelebildiklerine değinerek, piyasanın Türkiye’ye verdiği reytingin, derecelendirme kuruluşlarının verdiğinden daha yüksek olduğunu belirtti. Arıkan, not artırımlarının, piyasa üzerinde kısa süreli yükselişlerin ötesinde anlamlı etki yaratmadığını kaydederek, ‘’Kredi derecelendirme kuruluşları Türkiye’ye ön yargılı yaklaşıp hak ettiği notları vermekte nazlanıyor’’ dedi. Not neye göre veriliyor Bir ülkenin kredibilitesi, o ülkenin ekonomik, politik ve sosyal yapısına göre belirleniyor. Özellikle sermaye piyasasının gelişmiş olduğu ülkelerde yabancılar tarafından yatırım kararlarının verilmesi ve kredi şartlarının belirlenmesi için ülkenin kredibilitesi büyük önem taşıyor. Bu nedenle yatırım yapılacak ülkelerin kredibilitesi sürekli olarak takip ediliyor.