Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), 26 Kasım'da elektrik borsasıyla ilgili yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımladı. Böylece uygulama Kurban Bayram'ın sonrasında, 1 Aralık tarihi itibariyle resmen devreye girdi. Ancak borsanın ilk işlem gününde fiyatlar beklenenin çok üzerinde çıktı. Oysa amaç, tarifeleri 24 saatlik dilimlere ayırarak dağıtımcılara daha fazla seçme şansı sunup fiyatları düşürmekti. Daha ilk günden yaşanan bu sıkıntının nedeninin ise altyapı eksikliği olduğu ifade ediliyor. Sisteme tam adapte olamayan üreticilerin risk almamak amacıyla yüksek fiyat teklifi sunduğu kaydedildi. TEDAŞ'ın maliyeti artabilir Bu durumun sürmesi halinde, TEDAŞ'ın maliyetleri üzerinde gelecek aylarda baskı oluşacağı söyleniyor. Borsada yeni fiyatlandırma yönteminin tam oturmaması nedeniyle faturanın bir süre sonra da nihai tüketiciye çıkmasından endişe ediliyor. Çünkü vatandaşın kullandığı elektrikte, bu sistem üzerinden gelen elektriğin payı yüzde 15'i buluyor. Bu da bir süre sonra yüksek fiyattan elektrik alabilen dağıtıcıların, maliyet artışı nedeniyle bunu nihai tüketicilere yansıtmak isteyebileceğini düşündürüyor. İlk etapta yeni fiyatlandırma sistemini oturtmanın da bir maliyeti olacağı biliniyordu. Örneğin; üretici ve dağıtıcılar kullandıkları sayaçları değiştirmek zorundalar. Yani 3 zamanlı sayaçları bırakıp, saatlik dilimde ölçümler yapabilen sayaçlara geçmeleri gerekiyor. Bununla birlikte dağıtım şirketinin bilgisayar sistemi üzerinden, yani uzaktan sayaç okuma sistemini oturtması gerekiyor. Bu gibi hazırlıklar ise herkes tarafından tamamlanmış değil. Kamu tarafı buna hazır olunduğunu söylüyor, özel sektör ise henüz hazırlıkların tamamlanmadığını düşünüyor. Aslında ekim ayı başında saatlik fiyatlandırmaya geçilmesi öngörülmüştü. Ancak teknik altyapının tamamlanmadığı gerekçesiyle özel sektör üreticileri erteleme istediler. EPDK aralık ayı başına kadar uzatma hakkı tanıdı. Özel sektör üreticileri bu zaman yaklaşırken, hazırlıklarını bitiremedikleri gerekçesiyle yeni bir erteleme istemişlerdi ancak bu sefer olumlu sonuç alamadılar. Altyapı henüz hazır değil Elektrik Üreticileri Derneği (EÜD) Başkanı Önder Karaduman, Referans'a yaptığı açıklamada, dağıtım şirketlerinin üreticilere, tüketim profillerini gösteren verileri vermesi gerektiğini, kendilerinin de buna göre üretimlerini ayarlayıp fiyat sunabileceklerini ancak henüz bunların ortada bulunmadığını belirterek, bu nedenle sağlıklı bir fiyatlandırmanın oluşturulmasının güç olduğunu kaydetti. Sayaç problemine de dikkat çeken Karaduman, saatlik uygulamaya uyumlu sayaç değişimlerinin de şart olduğunu vurguladı. Karaduman, iletim kayıplarının da arttığını belirterek, şu anda iletim kaybının yüzde 6 oranına geldiğini ancak bu oranın gelişmiş ülkelerde yüzde 3'ü geçemeyeceğini ifade etti. Karaduman, kamu alacakları için uygulanan gecikme zammı oranlarının kasım ayında yeniden belirlendiğini ve yüzde 2.5 olan gecikme zammı oranının yüzde 1.95'e çekildiğini ifade etti. Özel sektörün borsa üzerinden kamuya sattığı elektrikten kaynaklı hala 1.5 milyar TL'lik alacakları bulunduğunu ifade eden Karaduman, gecikme faizinin aşağıya çekilmesiyle borcun azaltılmaya çalışıldığını kaydetti. Karaduman, özel elektrik üreticilerinin yaşadığı sorunlar için konuyu Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a kadar götürme niyetinde olduklarını da vurguladı. TEİAŞ İLE YENİ KATILIM ANLAŞMASI İMZALANMADI Borsa sistemi üzerinden alıcı veya satıcı olarak faaliyet göstereceklerin, sistem yöneticisi durumundaki kamunun iletim şirketi TEİAŞ ile yeni bir piyasa katılım anlaşması imzalaması da gerekiyor. Bu anlaşmaların büyük bir kısmı ise henüz imzalanmış değil. 500'ün üzerinde katılımcının yer aldığı borsaya kayıtlı 140-150 katılımcı bulunuyor. Bu sistem üzerinde faaliyet gösterenlerin hepsinin anlaşma imzalayarak alış veya satış yapması gerekiyor. Birçok katılımcı, henüz bunu imzalamadan faaliyet gösterdiği için de mevzuata aykırı bir durum ortaya çıkıyor. TEDAŞ: MALİYET ARTIŞLARI OCAKTA YANSIMAYACAK TEDAŞ yetkilileri ise mevcut durumda elektrik fiyatlarını artıracak bir maliyet artışıyla karşılaşmadıklarını belirtti. Kendileri için elektrik borsasında oluşan aylık ortalama fiyatların önemli olduğunu ve bunun da ocak ayından önce görülemeyeceğini ifade eden TEDAŞ yetkilileri, bu sisteme hazır olduklarını vurguladılar. Ancak elektrik borsasındaki aksaklıklar nedeniyle ilk etapta verilen ve bir süre daha devam etmesi beklenen yüksek fiyat tekliflerinin etkisinin vatandaşa yılın ikinci çeyreğinde yansıyabileceği de ifade ediliyor. Elektrik borsası eksik doldu 1- Saatlik ölçüm yapan sayaçlar eksik 2- Uzaktan sayaç okuyan sistem kurulmadı 3- Tüketim profilleri üreticilere verilmedi 4- Borsayı işleten TEİAŞ'la sözleşme imzalanmadı Begüm Gürsoy / Referans