ABD'de ikinci bir kriz riski olarak görülen ticari emlak sektöründe büyük bankalardan daha fazla pozisyonu bulunan küçük ve orta ölçekli yerel bankalar büyük risk altında. Sektörde uzun zamandır yaşanan kredi geri ödeme sorunları yerel bankalarda yeni iflasların habercisi olarak görülüyor. Daha önce ABD Merkez Bankası (FED) Başkanı Ben Bernnake'nin ve San Francisco FED Başkanı "demir leydi" Janet Yellen'ın da üzerinde durduğu ticari emlak sektöründeki riskler kredi derecelendirme kuruluşu Fitch'in hazırladığı bir raporla yeniden gündeme geldi. Fitch'in yayımladığı rapora göre ABD'de ticari emlak piyasasında olan pozisyonlarından ötürü yerel bankalar kredi notlarını kaybetme konusunda en yüksek derecede risk altında bulunuyor. Fitch'den ABD'nin yerel bankalarına karşı bir not indirimi harekatı başlayabilir. Fitch'in izlediği yerel bankaların ticari emlak kredilerindeki geri ödeme sorunlarından ötürü 120 ila 140 milyar dolar zarara girmesi bekleniyor. Bu, Fitch tarafından izlenen şirketlerin elindeki ticari kredilerin yüzde 11'i ila yüzde 24'ü arasındaki bir kısmının batığa çıkacağı anlamına geliyor. Bu yaz sonunda ticari kredilere ilişkin endişeler yeniden gündeme gelmiş, kaç bankanın daha batacağı hesapları yapılmaya başlanmıştı. Sene başından bu yana 100'ün üzerinde yerel banka kepenk indirdi. Uzmanlar yaptıkları tahminlerde 300'den fazla bankanın daha batacağını öngörüyor. The Wall Street Journal gazetesi de yaz ortasında binlerce ABD bankasının ticari emlak sektörüne bağlı borçlarla dolmaya başladığı yönünde uyarılar yapmış, yerel bankaların bu piyasadaki pozisyonları daha fazla olduğu için daha büyük risk altında olduklarını belirtmişti. KOBİ'leri besleyen musluk kuruyor Deprem bölgesindeki en riskli isimler arasında ise Regions Financial ve Synovus Financial gibi yerel bankalar var. Ancak kimi uzmanlara göre bu sadece küçük yerel bankaların değil, ABD'nin tüm bankacılık sisteminin bir sorunu olarak karşımıza çıkabilir. Bu kredilere dayalı pozisyon almış emeklilik ve yatırım fonları da durumdan olumsuz etkilenebilir. Son rakamlara göre de ticari emlak kredilerindeki batık sorunu büyümeye başlayınca hem yerel bankalar hem de büyük bankalar bu kredileri kesmeye başladı. Büyük bankaların bu piyasadaki pozisyonu yüzde 10,2 civarında iken yerel bankaların verdikleri toplam kredilerin neredeyse yüzde 40'ı ticari emlak sektörüne ait. Son 13 haftalık süreçte büyük bankaların verdikleri ticari krediler 112 milyar dolar, yerel bankaların verdikleri krediler ise 97 milyar dolar azaldı. Yerel bankaların son çeyrekte verdiği emlak kredileri 68 milyar dolar düşerken, büyük bankalardaki düşüş 41 milyar dolar oldu. Büyük bankaların ardından yerel bankalarda yaşanacak bu deprem riskinin bu derece önemsenmesi ise bu bankalar tarafından verilen kredilerin ekonominin ana çarkı olan küçük ve orta boylu işletmeleri döndürüyor olmasından kaynaklanıyor. KOBİ'lerin finansman musluğunu kapatacak bir gelişme ise daha yeni yeni filizlenmeye başlayan iyileşme sinyallerini yeniden kuru dallara dönüştürebilir. Öte yandan bankacılık sektöründeki stresi izleyen IRA Bank Monitor'un son hesaplamalarına göre ABD bankalarındaki sıkıntı azalmak bir yana büyüyor. 2009'un ikinci çeyreğindeki stres düzeyi ilk çeyreğe kıyasla yüzde 23 artmış durumda. Daha önceki çeyreklerdeki değişimin çok daha hafif olduğunu belirten uzmanlara göre bankaların iflas etmesi bir yana artık iflas eden bankaları satın alacak sağlıklı banka sayısının da azalmış olması da önemli bir sorun olacak. Kriz patlak verdiğinden bu yana ülkenin en büyük bankaları ya battı ya da bütçe açığını göze alan devletin kanatları altına girdi. Dolayısıyla yerel bankalar yine devletim omuzlarına kalabilir. Yeterli karşılık yok, deprem riski büyük ABD'de 300'e yakın yerel banka mevcut. Bu bankaların bir çoğu ise ticari emlak kredilerinde yaşanacak olası bir depreme karşı yeterli karşılığı ayırmış değil. The Wall Street Journal gazetesine göre ticari kredilerde pozisyon alan bankalar bu kredilerden doğacak 1 dolarlık bir zarara karşı ortalama sadece 38 centlik bir karşılık ayırıyor. Yatırım bankası Deutsche Bank'ın tahminlerine göre ise ticari kredilere yapılan yatırımlardan ötürü yerel bankalarda doğacak zarar bu bankaların sermaye yeterliliğini gösteren "tier 1" seviyesinin toplamından bile fazla olacak. Bu da ABD'li yerel bankaların olası bir çöküşte kendi kaynakları ile durumu kotaramayacaklarının bir işareti. Yaz başında gerçekleştirilen ve büyük bankaların krizle başa çıkabilme kabiliyetini ölçen stres testleri yerel bankalara yapılmamıştı. Ancak uzmanlar bu testin yerel bankalara da yapılması halinde en az 600'ünün sınıfta kalacağını ileri sürüyor. BANKALARIN STRESİ ARTIYOR * Ticari emlak kredilerinde en riskli yerel bankaların başında Regions Financial ve Synovus Financial geliyor * Büyük bankaların ticari emlak piyasasındaki pozisyonu yüzde 10,2 civarında * Yerel bankaların ise verdiği kredilerin neredeyse yüzde 40'ı ticari emlak sektörüne ait * Son 13 haftada büyük bankaların verdikleri ticari krediler 112 milyar dolara ulaştı * Yerel bankaların son çeyrekte verdiği emlak kredileri 68 milyar dolar geriledi * ABD bankalarında yılın ikinci çeyreğinde stres düzeyi ilk çeyreğe kıyasla yüzde 23 arttı