Vergide Amerikan modeli yolda cezalar can yakacak Maliye, özerk Gelir İdaresi’ne dolaylı olarak geçmeye hazırlanıyor. ABD modelini örnek alan yeni sistem, vergi kaçıranlara ağır cezalar öngörüyor. Hapis cezasında alt sınır 18 aya çıkacak. HÜSEYİN ÖZAY / ANKARA / Star Maliye Bakanlığı, TÜSİAD’ın gündeme getirdiği, “özerk vergi idaresine” dolaylı olarak geçmeye hazırlanıyor. Vergi sistemini, vergi kanunlarını değiştirerek ve denetim elamanlarının yetkisini artırarak yeniden yapılandıracak olan Maliye Bakanlığı, vergi sisteminin değiştirilmesinde vergi cezaları ile ünlü ABD modelini örnek aldı. Yeni sistemde, vergi kaçıranlara ağır cezalar verilmesi öngörülüyor. ÖN ÇALIŞMALAR TAMAMLANDI Kabine revizyonunun ardından Maliye Bakanlığı koltuğuna oturan Mehmet Şimşek, göreve geldiği günden bu yana, vergi tahsilatlarının artırılmasına ilişkin projeler üzerinde çalışıyordu. Çalışmalar son aşamaya geldi. Çalışmalar çerçevesinde, ABD’deki vergi sistemi gibi, etkin, caydırıcı bir vergi sistemi oluşturulacak. İlk etapta mükelleflerin olumsuz etkilenmemesi için, ABD’deki vergi cezaları kademeli olarak hayata geçirilecek. Maliye bürokratları arasında ‘Türk usulü vergi reformu’ olarak nitelendirilen ve IMF’nin Gelir İdaresi’nin yapısının güçlendirilmesine ilişkin talebini de kapsayan, düzenlemelerle özerk Vergi İdaresi dolaylı olarak hayata geçirilmiş olacak. YENİ DÖNEMDE NELER YAPILACAK? Vergi reformunun ilk aşamasını, yasal düzenlemeler oluşturuyor. Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Vergi Usul Kanunu’nda değişiklik yapılacak. Söz konusu üç kanunda basit anlaşılabilir niteliğe kavuşturulacak. Vergi Usul Kanunu ile vergi suçlarına verilen cezaları artırılacak. Bununla ilgili ilk adım, vergi kaçakçılığı suçuna verilen hapis cezasının alt sınırı 12 aydan 18 aya çıkarılarak atıldı. Yeni dönemde alt sınırın daha yükseltilmesi planlanıyor. Böylece, vergi kaçıran mükelleflerin cezalarının, para cezasına çevrilmesinin önü tamamen kapatılacak. Vergisini kaçıran mükellef, hapse girecek. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi’nin organizasyon yapısı daha da güçlendirilecek. Bunun için geçtiğimiz yasama döneminde Meclis’e sunulan, ancak Meclis’te görüşülemeyen tek çatı olarak bilinen yasa tasarısı, bazı değişikliklerle bu yasama döneminde Meclis’ten çıkarılacak. Bu tasarıyla, Maliye Bakanlığı bünyesinde bulunan, hesap uzmanı, Maliye Bakanlığı müfettişi ve gelirler kontrolörleri tek çatı altında toplanarak, denetim yetkileri artırılacak. Yine ABD vergi denetimlerinin temelini oluşturan çapraz denetim ile ilgili bir süredir devam eden alt yapı çalışmaları tamamlandı. Mükelleflerin harcamaları ve gelir ile vergi beyanları konusunda bir veri ambarı oluşturuldu. Yeni dönemde, mükelleflerin, harcamaları ile vergi beyanları karşılaştırılacak. IMF ‘nereden buldun’ istiyor Gelir İdaresi’nin özerkleştirilmesi projesinde, mükelleflere kesilecek cezaların daha da azalacağı öngörülüyor. Oysa, IMF’nin talep ettiği ve Maliye’nin ise üzerinde çalıştığı Vergi İdaresi’nin ve vergi kanunlarının yeniden düzenlenmesine ilişkin reformda, cezaların düşürülmesi değil, tam aksine artırılması planlanıyor. Hatta Maliye yetkilileri, IMF’nin vergi sistemi ile ilgili olarak, ‘Nereden Buldun’ düzenlemesinin de yer aldığına dikkat çekerek, ‘IMF’nin özerk vergi düzenlemeleri hayata geçirilirse, Türkiye’de vergi cezası almayan büyük mükellef kalmaz’ değerlendirmesinde bulundular. Maliye yetkilileri, bu nedenle vergi reformunun mükellefleri zor durumda bırakmayacak şekilde uygulamaya konulacağını bildirdiler. ABD’de vergi kaçıranın tüm mallarına el konuluyor Maliye Bakanlığı yetkililerinin verdiği bilgiye göre, IMF tarafından talep edilen ABD sisteminin uygulamaya geçilmesi halinde, Türkiye’deki birçok mükellefin mal varlığını el koyma durumu ile karşı karşıya kalınacak. Halen ABD’de vergi işlemleri IRS adlı kurum tarafından yürütülüyor. Geniş yetkililerle donatılan kurum, özellikle vergi beyannameleri üzerinde yaptığı çapraz denetimlerle tanınıyor. Geliştirilen formüllerle, beyan edilen gelirlerle harcamalar kontrol edilerek, vergi kaçıran gelirini gizleyen mükellefler anında tespit ediliyor. Vergi suçları ise en ağır şekilde cezalandırılan suçların başında geliyor.