Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başekonomisti Ümit İzmen, orta vadeli programın belirsizliği azaltmakla birlikte, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından yaşanan en ciddi küresel kriz sonrasında, beklentileri karşılamaktan uzak kaldığını bildirdi. İzmen, hazirandan bu yana açıklanması beklenen programın ekonomik büyüklüklerinin genel hatlarıyla gerçekçi olduğunun görüldüğünü belirtti. TÜSİAD’ın 2009 tahminleriyle tutarlı olan bu çerçevenin, ekonomideki belirsizliğin azaltılması ve hükümetin krizden çıkışta izleyeceği politikalara ilişkin soru işaretlerinin giderilmesinde yararlı olacağını ifade eden İzmen şunları kaydetti: “Program incelendiğinde, hükümetin krizden çıkışta uygulayacağı ekonomi politikalarının enflasyonda iddialı bir tutum, maliye politikasında ise zamana yayılmış bir toparlanma üzerine kurulu olduğu görülüyor.” ‘Açık daha da artabilir’ İzmen, krizden çıkış için genişlemeci maliye politikalarının bir süre daha kullanılmaya devam edileceğinin anlaşıldığına işaret etti. Kamu finansmanına ilişkin temel büyüklüklerin, krizle mücadele nedeniyle artırılmış olan kamu harcamalarının bu eğilimi koruyacağını, gelirlerde ise yüksek bir performans beklendiğini gösterdiğini belirten İzmen şunları kaydetti: “Vergi oranlarında değişikliğe gidilmeden, gelirlerde öngörülen artışın sağlanmasının zor olacağı ve bu durumda bütçe açığının öngörülenden daha yukarıda gerçekleşmesi beklenmektedir. Uzunca bir süreden beri beklenen mali kuralın hazırlıklarının 2010 yılında tamamlanacağının vurgulanmış olması, bütçe disiplininin ancak 2011 sonrasında tesis edileceğini düşündürmektedir. Orta vadeli programda bütçe açığının finansman yöntemi açık değildir. Kamu açığının büyüklüğü ve finansmanı, kamu borçlarının sürdürülebilirliği ve büyüme, faiz, kur, enflasyon dengelerinin sağlanabilmesi açısından önem taşımaktadır. Orta vadeli mali çerçeve açıklandıktan sonra, bu konularda daha sağlıklı yorum yapmak mümkün olacaktır.” ‘Reform zorunlu’ Programın temel amaçlarına ulaşmak için belirlemiş olduğu yapısal reformların, geçmiş yıllardaki yapısal reform alanlarına kıyasla daha somut önlemler içerdiğine dikkati çeken İzmen, bu reformların, sürdürülebilir yüksek büyümeye geçiş için zorunlu adımlar olduğunu vurguladı. İzmen şu değerlendirmeyi yaptı: “Geçmiş senelerde de programda yer aldığı halde gerçekleştirilememiş olan bazı başlıkların varlığı, öngörülen reformların uygulama kararlılığını ve dolayısıyla orta vadeli programın hedeflerinin gerçekleştirilmesini tartışılır kılmaktadır. Sonuç olarak orta vadeli program, belirsizliği azaltmakla birlikte, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından yaşan en ciddi küresel kriz sonrasında, beklentileri karşılamaktan uzak kalmıştır.” IMF: Program gerçekçi ama ek önlem gerekli IMF Türkiye Heyeti Başkanı Rachel van Elkan, Türkiye’nin orta vadeli planını memnuniyetle karşıladıklarını belirtirken, “Yetkililerin kamu borç yükünün kontrol edilmesi hedefini karşılamak üzere, ana harcama baskılarına yönelecek politikalar dahil, destekleyici önlemlerin kabulü ve yapısal reformların kabulü gerekli olacaktır” dedi. Türkiye’nin, kamu finansmanındaki kötüleşmeyi tedricen tersine çevirmeyi, özel sektör etkinliğini desteklemeyi ve kesintisiz ekonomik büyümeyi restore etmeyi amaçlayan orta vadeli çerçeveyi açıklamasının kendilerini cesaretlendirdiğini belirten Rachel Van Elkan şöyle dedi: “Küresel krizin Türkiye üzerindeki önemli etkisini yansıtan yetkililerin planı gerçekçi makroekonomik tahminleri kapsamakta ve kamu borcunun GSYH’nin istikrara kavuşması, sonra da azaltılması yönünde uygun bir hedef içermektedir. Uzun vadeli tedbirli bütçe hedefleri oluşturmaya yönelik bir mali kurala başlanmasını da memnuniyetle karşılıyoruz. Yetkililerin kamu borç yükünün kontrol edilmesi hedefini karşılamak üzere, ana harcama baskılarına yönelecek politikalar dahil, destekleyici önlemlerin kabulü ve yapısal reformların kabulü gerekli olacaktır. Türk yetkilileriyle ekonomi politikaları üzerindeki diyaloğumuzun devam etmesini umuyoruz