Avrupa, ABD ve İngiltere bu hafta küresel krizden çıkışın ilk sapağı olarak gördükleri bankacılık sektörleri için kolları sıvadı. Avrupa Merkez Bankası (AMB) tarihinde ilk defa 60 milyar euroluk tahvil alımına gideceğini açıkladı. İngiltere Merkez Bankası (BoE) ise tahvil alımı programını 50 milyar sterlin genişleterek 125 milyar dolara kadar çıkardı. ABD'de ise piyasaların dört gözle beklediği stres testi sonuçları açıklandı, beklenenden iyi de çıktı. ABD'nin teste tabi tutulan 19 bankasının 10'unun en kötü senaryoda sadece 75 milyar dolara ihtiyaç duyduğu, 5'inin ise sermaye ihtiyacı olmadığı açıklandı. Oysa ki kredi ve derecelendirme kuruluşu Standard&Poor's'un (S&P) tahmini bankaların en az 120 milyar dolar ek sermayeye ihtiyaç duyacağı yönündeydi. Ancak bu iyimser tablo daha dikkatli incelendiğinde testin uygulanış biçiminden, geri kalan 4 bankaya ilişkin hiç bir sonuç açıklanmamasına kadar akıllarda soru işareti oluşturan bir çok kritik nokta olduğu görülüyor. Perşembe gecesi açıklanan stres testi sonuçlarında küresel krizden çıkışta kilit noktası olarak görülen ABD bankacılık sektörünün 2 yıl içinde yazacağı zarar ise 600 milyar dolar olarak öngörüldü. Ancak testin sonuçlarının bu kadar rahat bir şekilde açıklanması sonuçların altında bit yeniği aranmasına neden oldu. Çünkü ABD şu ana kadar bankacılık sektöründe dönem dönem uygulanan bu stres testlerini kamuoyuna daha önce hiç açıklama gereği duymamıştı. Yani kol kırılsa bile yen içinde kalmıştı. Sonuçların beklentilerden hayli iyi çıkması da test bulgularının ne kadar güvenilir olduğu tartışmasını beraberinde getirdi. TARP'ta kalan paraya göre açıklandı Bankaları finanse eden TARP fonunda harcanacak 110 milyar dolar kalmışken, ihtiyaç duyulan rakamın 75 milyar dolar ile bu rakamın altında çıkması oldukça manidar. TARP fonları yüzünden kendi vergileri ile zenginlerin hatasını örtmeye çalışan hükümeti aylardır eleştiren ABD halkının, TARP benzeri yeni bir uygulama karşısında nasıl bir tepki vereceği ortada. Uzmanlara göre de bu yüzden ihtiyaç duyulan rakam olarak TARP fonunda kalan miktarın altında bir miktar telaffuz edildi. 75 milyar dolarlık sermaye artırımının nasıl finanse edileceği ise belirsiz. Bu nedenle Barack Obama'nın "Hiçbir bankanın başarısız olmasına izin verilmeyecek" şeklinde açıklaması da gelince daha önceki kurtarma fonu TARP'ta olduğu gibi yine vergi mükelleflerinin sırtına ekstra yük bineceği tartışmaları başladı. Bankaların gerekli sermayeyi bulamaması ise daha fazla devletleştirmeyi de beraberinde getirebilir. Bunun yanı sıra testin varsaydığı en kötü senaryonun bile aslında "yeterince kötü" olmadığı tartışılıyor. Örneğin bu senaryoda 2010'da yüzde 10,3'e çıkacağı öngörülen işsizlik oranı zaten şimdiden yüzde 8,9 seviyesinde ve her ay işsiz ordusuna yaklaşık 600 bin kişi katılıyor. Dolayısıyla yüzde 10,3'lük orana ulaşılması bir seneyi bile bulmayabilir. Küçüklerin sonuçları neden yayınlanmadı Öte yandan testin mantığının da yanlış olduğu bir diğer tartışma konusu. Çünkü her bankanın sermaye yapısı ve kredi pozisyonu birbirinden farklı. Dolayısıyla stres testine ilişkin şüphe uyandıran en ilginç nokta da Citigroup, Bank of America ve JP Morgan gibi durumu artık fazlasıyla öngörülebilir olan büyük bankaların sonuçları açıklanırken aynı teste tabi tutulan küçük bankalara ilişkin sonuçların yayımlanmamış olması. Fifth Third Bancorp'un, KeyCorp'un PNC Financial Services'ın ve SunTrust Banks'ın durumu açıklanmadı. İddialara göre bu yerel bankalara ilişkin verilerin panik yaratarak ikinci bir "Northern Rock" vakasına neden olmasından endişe edildiği için açıklama yapılmadı. Daha dikkat çekici olan nokta ise şu; stres testine tabi tutulan bankalar arasında batık varlıkların toplam varlıklara oranında bir çok yerel bankanın durumu açıklanan dev bankalardan çok daha kötü durumda. Örneğin BoA'nın bilançosundaki batık varlıklar 20 milyar dolara yaklaşıyor ama bu toplam varlıklara oranlandığında yüzde 1 seviyesini bulmuyor. Oysa ki toplam batık varlığı 5 milyar dolar bile olmayan yerel bankalar zinciri Suntrust'ın toplam varlıkları ile kıyaslandığında bu oran yüzde 2,5'lere yaklaşıyor. Aynı şekilde Fifth Third bankasının toplam batık varlığı 2.5 milyar dolar civarındayken, toplam varlıklara oranla batık seviyesi yüzde 2'yi geçiyor. Yani görünürde çok küçük batığı var zannedilen küçük bankaların kendi büyüklükleri ile kıyaslandığında sorunları Citigroup ya da BoA'dan daha büyük görünüyor. Test sonuçları sonrası istihdam da moral verdi ABD'de stres testlerinin sonuçlarının ardından piyasaları memnun eden bir veri daha açıklandı. Cuma günü Çalışma Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre nisan ayında yeni iş kayıpları beklentilerin oldukça altına indi ve ekim ayındna bu yana en düşük rakam olan 539 bin olarak duyuruldu. Ancak işsizlik oranı, 1983 yılı eylül ayından bu yana en yüksek seviye olan yüzde 8,9'a yükseldi. Bakanlık açıklamasına göre, durgunluğun başladığı 2007 yılı Aralık ayından bu yana toplam iş kaybı 5.7 milyon kişiye ulaştı. Bu haberin de ardından Avrupa ve ABD'de endeksler yükselişe geçti. Saat 17:30 itibariyle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,7, Alman DAX endeksi yüzde 2i7 ve Fransa'nın CAC 40 endeksi yüzde 1,6 yükseldi. ABD'e ise Dow Jones ve S&P 500 endeksleri yüzde 0,8 değer kazandı. Öte yandan dünya ekonomisinin durumuna ilişkin iyimserliğin yükselmesinden ötürü petrol fiyatı bu hafta yüzde 8'den fazla değer kazandı. ABD ham petrolünün varil fiyatı haziran ayı teslimi cuma günü 58 doların üzerinde seyretti. Geçen yıl şubat ayında 33.55 dolar olan petrolün varil fiyatı o dönemden bu yana yüzde 70'ten fazla değer kazandı. REFERANS / SILA ÖZÇELİK