Yazdır
İhracat Beklenti Endeksi, 2026 yılının dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 4,6 puan azalarak 96,9'a geriledi. Aynı dönemde İthalat Beklenti Endeksi ise 12,7 puan artışla 115,4'e yükseldi. Böylece iki endeks arasındaki fark 1,2 puandan 18,5 puana çıktı.
Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan 2026 yılı dördüncü çeyrek Dış Ticaret Beklenti Anketi sonuçlarına göre, üçüncü çeyrekte 101,5 olan ihracat beklenti endeksi 100 puanlık eşik değerin altına inerken ithalat beklenti endeksi 102,7'den 115,4'e yükseldi.
Bakanlığın hesaplama yöntemine göre endeksin 100 puanın üzerinde olması artış, altında kalması ise azalış yönündeki beklentilere işaret ediyor. Anket, gerçekleşen dış ticaret tutarlarını değil, firmaların mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerini ve gelecek döneme yönelik beklentilerini yansıtıyor.
İHRACATTA MEVCUT SİPARİŞ ENDEKSLERİ GERİLEDİ
İhracat beklentilerindeki düşüşte mevcut sipariş düzeyi ve son üç aylık ihracat siparişlerine ilişkin göstergelerdeki gerileme etkili oldu.
Ticaret Bakanlığı'nın yayımladığı ayrıntılı verilere göre, mevcut kayıtlı ihracat sipariş düzeyi endeksi üçüncü çeyrekteki 83,0 puandan 67,2 puana geriledi. Son üç aylık ihracat sipariş düzeyi endeksi de 101,7'den 79,6'ya düştü.
Buna karşılık firmaların gelecek üç aya ilişkin beklentilerinde artış kaydedildi. Gelecek üç aylık ihracat beklentisi endeksi 112,2'den 121,2'ye, ihracat siparişi beklentisi endeksi ise 109,2'den 119,7'ye yükseldi.
İTHALAT BİRİM FİYATI BEKLENTİSİNDE SERT YÜKSELİŞ
İthalat Beklenti Endeksi'ni oluşturan dört alt göstergenin tamamında bir önceki çeyreğe göre artış görüldü. En dikkat çekici yükselişlerden biri ithalat birim fiyatı beklentisinde gerçekleşti.
Gelecek üç aya ilişkin ithalat birim fiyatı beklenti endeksi 118,5 puandan 141,2 puana çıkarak 22,7 puan arttı.
Aynı dönemde gelecek üç aylık ithalat beklentisi endeksi 122,9'dan 130,1'e, mevcut kayıtlı ithalat sipariş düzeyi endeksi ise 86,9'dan 97,4'e yükseldi.
Son üç aylık ithalat sipariş düzeyi endeksi de 82,6'dan 93,0'a çıktı.
İHRACATÇILARIN YÜZDE 37,5'İ ARTIŞ BEKLİYOR
Bakanlığın ayrıntılı anket sonuçlarına göre ihracatçı firmaların yüzde 37,5'i yılın son çeyreğinde ihracatının artmasını beklediğini bildirdi.
Firmaların yüzde 17,4'ü ihracatında azalış öngörürken yüzde 42'si ihracatının aynı seviyede kalacağını belirtti.
Gelecek üç ayda ihracat siparişlerinde artış bekleyen firmaların oranı yüzde 33,7, azalış bekleyenlerin oranı ise yüzde 18,4 oldu.
Buna karşılık mevcut ihracat siparişlerinin mevsim normallerinin altında olduğunu bildiren firmaların oranı yüzde 35,9 olarak kaydedildi. Siparişlerin normal seviyede olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 58,1, normalin üzerinde olduğunu bildirenlerin oranı ise yüzde 5,3 oldu.
Son üç aylık dönemde ihracat siparişlerinin azaldığını belirten firmaların oranı yüzde 33,0 olurken artış bildirenlerin oranı yüzde 24,7'de kaldı.
İHRACATÇILARIN EN BÜYÜK SORUNU LOJİSTİK MALİYETLERİ
Ticaret Bakanlığı'nın raporunda ihracatçı firmaların karşılaştığı sorunlar da sıralandı. Lojistik maliyetlerinin yüksekliği yüzde 85,6 ile ilk sırada yer aldı.
Firmaların yüzde 82,5'i finansman maliyetlerinin yüksekliğini, yüzde 78,6'sı ise döviz kurlarının olumsuz etkisini sorun olarak gösterdi.
Hammadde ve ara malı fiyatlarının yüksekliğinden şikâyet edenlerin oranı yüzde 76,3, enerji maliyetlerini sorun olarak belirtenlerin oranı ise yüzde 75,3 oldu.
Firmaların yüzde 63,7'si rekabetçi fiyat sunamamaktan, yüzde 51,3'ü de ihracat pazarlarındaki talep düşüklüğünden yakındı.
FİRMALAR NEDEN İTHALAT YAPIYOR?
Ankette firmaların ithalat yapma nedenleri de araştırıldı.
İthalatçı firmaların yüzde 60,1'i yurt içinde üretimin bulunmamasını ithalat yapma nedenleri arasında gösterdi. Yurt içi üretim miktarının yetersiz olduğunu belirtenlerin oranı yüzde 46,5, yurt içi fiyatların daha yüksek olduğunu bildirenlerin oranı ise yüzde 43,2 oldu.
Firmaların yüzde 37,9'u yurt içi ürünlerin kalitesinin yetersizliğini, yüzde 20,4'ü ise ortaklık yapısını ithalat nedenleri arasında sıraladı.
ANKETE 1.228 FİRMA KATILDI
Ticaret Bakanlığı tarafından 1-16 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen anket kapsamında 1.562 firmaya soru formu gönderildi. Anketi 1.228 firma yanıtladı ve katılım oranı yüzde 78,6 olarak gerçekleşti.
Ankete katılan firmalar, 2025 Eylül ayı itibarıyla yıllıklandırılmış verilere göre Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 45,6'sını, ithalatının ise yüzde 53,8'ini temsil ediyor.
Anketi yanıtlayan firmaların yüzde 22,4'ü yalnızca ihracat, yüzde 15,7'si yalnızca ithalat yaparken yüzde 61,9'u hem ihracat hem de ithalat faaliyetinde bulunuyor.
Dolar için kritik beklenti: Analistler yönü açıkladı
Dünya Bankası Grubu'nda üst düzey atama
ABD'de enflasyon beklentisi Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyede