Yazdır
ABD'de dizel fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, taşımacılık sektöründe maliyet baskısını artırıyor. Büyük nakliye şirketlerinden küçük filolara kadar sektörün geniş bir bölümünde kâr marjları sıkışmaya başladı.
Sektörün önde gelen şirketlerinden J.B. Hunt, artan yakıt ve sürücü maliyetleri nedeniyle üçüncü çeyrek kazançlarında yüzde 5 ila yüzde 10 arasında düşüş yaşanabileceği uyarısında bulundu. Şirketin alışılmadık uyarısı yatırımcıların da tepkisini çekerken hisselerde sert satış yaşandı.
Dizel fiyatlarında makas kapandı
5 Temmuz-17 Eylül arasında ABD'deki perakende dizel fiyatları yaklaşık yüzde 31 yükseldi. Toptan dizel fiyatlarındaki artış ise bunun iki katından daha hızlı gerçekleşti. Sonuç olarak perakende ve toptan dizel fiyatları arasındaki fark yaklaşık yüzde 48 daraldı.
Büyük nakliye şirketleri yakıtı ağırlıklı olarak toptan fiyatlarla alırken, müşterilerden tahsil ettikleri yakıt ek ücretleri perakende fiyatlara göre belirleniyor. Toptan dizelin daha hızlı pahalanması, maliyetlerin müşterilere aynı hızda yansıtılamamasına ve kâr marjlarının daralmasına neden oluyor. Bu baskı, fiyatların önemli bölümünün uzun vadeli sözleşmelerle belirlendiği J.B. Hunt'ta daha belirgin hissediliyor. Sözleşmelerin çoğunun son maliyet artışlarından önce yapılması, şirketin yükselen giderleri fiyatlarına kısa sürede yansıtmasını zorlaştırıyor.
Üstelik nisan-temmuz döneminde taşıyıcıların lehine olan perakende-toptan dizel fiyat farkının son aylarda hızla daralması da önceki avantajı büyük ölçüde ortadan kaldırdı. Bu tablo, J.B. Hunt'ın üçüncü çeyrekte karşılaştığı kâr baskısını artırdı.
Küçük filoların sorunu farklı
Küçük taşımacılık şirketleri açısından ise tablo farklı. Büyük şirketlerin satın alma gücüne sahip olmayan küçük filolar yakıtı daha çok perakende fiyatlardan almak zorunda kalıyor. Perakende dizel fiyatları son üç ayda yaklaşık yüzde 24 yükselirken spot navlun fiyatlarının yaklaşık yüzde 6 gerilemesi, küçük taşımacıların maliyet artışını müşterilerine aktarmasını zorlaştırdı. Bu durum şirketlerin mutlaka zarar ettiği anlamına gelmese de kâr marjlarının daraldığına işaret ediyor.
Üstelik büyük şirketlerden farklı olarak küçük filoların bugünkü kayıplarını ilerleyen dönemde telafi edebilmesi tamamen navlun piyasasındaki arz-talep koşullarına bağlı.
Sektörde yakıt baskısı
Dizel fiyatlarındaki hızlı değişim böylece sektörün iki ucunu farklı kanallardan etkiliyor. Büyük taşıyıcılar, toptan yakıt maliyetlerindeki artışın uzun vadeli sözleşmelere ve yakıt ek ücretlerine geç yansımasıyla karşı karşıya kalırken küçük filolar yükselen pompa fiyatlarını spot navlun ücretlerine aktarmakta zorlanıyor.
J.B. Hunt'ın üçüncü çeyrek uyarısı da yakıt fiyatlarındaki sert hareketlerin nakliye şirketlerinin bilançolarına ne kadar hızlı yansıyabileceğinin son örneği oldu.
Hürmüz krizi nakliye maliyetlerini uçurdu
Nakliye giderleri yüzde 635 arttı: Yeni gıda zammı kapıda