Yazdır
Ortadoğu'daki savaşın petrol arzını sıkıştırmasıyla fiyatların 100 doların üzerine çıkması, enerji şirketlerinin kârlarını artırdı. Londra'da işlem gören 8 büyük petrol şirketinin ilk tam mali çeyrekte yaklaşık 93 milyar dolar kâr ettiği hesaplanırken, hükümetler savaş kaynaklı olağanüstü kazançların vergilendirilmesi için harekete geçti.
PETROL 100 DOLARI AŞINCA ŞİRKET KÂRLARI ARTTI
Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintileri ve Ortadoğu'daki üretim kayıpları, küresel petrol ve rafine ürün piyasalarında arz sıkışıklığı oluşturdu.
Petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyrettiği ilk tam mali çeyrekte, Londra'da işlem gören 8 büyük petrol şirketinin toplam kârının yaklaşık 93 milyar dolar olduğu hesaplandı.
Petrol ve doğal gaz arzının savaş öncesi seviyelere dönmesinin zaman alması ve petrol fiyatının 100 dolar civarında kalması halinde, söz konusu şirketlerin yıl sonuna kadar toplam kârının 234 milyar dolara ulaşabileceği öngörülüyor.
RAFİNERİLERDE SAVAŞ ETKİSİYLE MARJLAR YÜKSELDİ
Savaş, rafineri sektöründe de kâr marjlarını yukarı taşıdı. Küresel rafineri üretiminin yaklaşık yüzde 6'sına karşılık gelen, günlük yaklaşık 5 milyon varillik kapasitenin ikinci çeyrekte devre dışı kaldığı hesaplandı.
Ham petrol arzındaki daralma; benzin, motorin ve jet yakıtı fiyatlarını yukarı iterken, üretime devam eden rafinerilerin fiyatlama gücünü artırdı. Bu gelişme, şirketlerin maliyetleri aynı ölçüde artmadan gelirlerini yükseltmesi nedeniyle "savaş kaynaklı ekstra kâr" tartışmasını gündeme getirdi.
İNGİLTERE'DE PETROL VE GAZ ŞİRKETLERİNE YÜZDE 38 EK VERGİ
Enerji şirketlerine yönelik olağanüstü kâr vergisinin en belirgin uygulamalarından biri Birleşik Krallık'ta bulunuyor.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından 2022'de yürürlüğe giren Energy Profits Levy kapsamında petrol ve gaz şirketlerinin ekstra kazançları vergilendiriliyor. Oran Kasım 2024'te yüzde 38'e çıkarılırken, mevcut vergilerle birlikte Kuzey Denizi'ndeki petrol ve gaz faaliyetlerinde efektif marjinal vergi oranı yüzde 78'e kadar çıkıyor.
Düzenlemenin 2030'a kadar sürmesi planlanırken, sektör temsilcileri yüksek verginin yeni yatırımları olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
ROMANYA KÂRDAN DEĞİL, CİRODAN VERGİ ALIYOR
Romanya, enerji sektöründe farklı bir model uyguluyor. Petrol ve doğal gaz üretimi, rafinaj, akaryakıt ticareti, gaz dağıtımı ve boru hattı taşımacılığını kapsayan düzenleme kapsamında şirketlerin ilgili net cirolarına yüzde 0,5 vergi uygulanıyor.
Düzenlemenin 2026 sonuna kadar sürmesi öngörülüyor.
İTALYA ENERJİ ŞİRKETLERİNE EK YÜK GETİRDİ
İtalya, 2026 ve 2027 vergi dönemlerinde enerji şirketlerinin bölgesel üretim vergisi IRAP'a 2 puanlık ek yük getirdi.
Hükümetin yaklaşımında, savaşın elektrik ve doğal gaz maliyetlerini artırmasının ardından enerji şirketlerinden daha fazla kamu payı alınması ve enerji maliyetlerinin tüketici üzerindeki etkisinin dengelenmesi hedefleniyor.
PORTEKİZ'DE YÜZDE 33'LÜK DAYANIŞMA KATKISI
Portekiz, petrol ve rafineri şirketlerinin 2024-2025 ortalamasının yüzde 20'sini aşan 2026 yılı kârlarına yüzde 33 oranında dayanışma katkısı getirecek düzenlemeyi hükümet düzeyinde onayladı.
Ancak düzenlemenin henüz parlamentonun onay sürecinde olduğu ve bu nedenle yürürlükteki bir vergi olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.
POLONYA'DA YÜZDE 60'LIK VERGİ GÜNDEMDE
Polonya ise enerji şirketlerinin belirli satış gelirleri üzerindeki artışa yönelik daha yüksek oranlı bir vergi teklifini gündeme aldı.
Teklif kapsamında yakıt üreten, ticaretini yapan veya ithal eden şirketlerin 2025 satış gelirlerinin yüzde 120'sini aşan bölümüne yüzde 60 vergi uygulanması öngörülüyor. Teklif alt kanattan geçerken Senato ve cumhurbaşkanı onayını bekliyor.
ALMANYA, İSPANYA VE AVUSTURYA'DAN AB ÇAPINDA VERGİ ÇAĞRISI
Almanya, İspanya, Avusturya, İtalya, Portekiz ve Polonya, petrol şirketlerinin savaş kaynaklı olağanüstü kârlarının AB çapında vergilendirilmesini talep ediyor.
Altı ülkenin maliye bakanları, konunun 18-19 Eylül'de Dublin'de gerçekleştirilecek AB maliye bakanları toplantısının gündemine alınmasını istedi. Öneri, çok uluslu petrol şirketlerinin Avrupa dışındaki olağanüstü kazançlarının daha hedefli biçimde vergilendirilmesini de
TÜRKİYE'DE TÜPRAŞ VE PETKİM'İN KÂRI ARTTI
Türkiye'de de rafineri ve petrokimya şirketlerinin kârlılığında artış görüldü.
Tüpraş, 2026'nın ilk yarısında ana ortaklığa ait net kârını 49,8 milyar TL'ye yükseltti. Bu rakam şirket tarihindeki en yüksek ilk 6 aylık net kâr olarak kayıtlara geçti.
Petkim Petrokimya Holding A.Ş. ise 2026'nın ikinci çeyreğinde 36,4 milyar TL hasılat elde etti. Şirketin net kârı önceki çeyreğe göre yüzde 26, yıllık bazda ise yüzde 38 arttı.
ABD'DE DE "BÜYÜK PETROL" İÇİN VERGİ TASARISI
Olağanüstü kâr vergisi tartışması ABD'ye de taşındı. Demokrat Senatör Sheldon Whitehouse ve Temsilciler Meclisi üyesi Ro Khanna tarafından desteklenen tasarı, savaş öncesindeki petrol fiyatı ile mevcut fiyat arasındaki farktan kaynaklanan ekstra kazancı hedefliyor.
Teklif, belirli büyüklüğün üzerindeki petrol üreticileri ve ithalatçılarına vergi uygulanmasını ve elde edilen gelirin bir bölümünün düşük gelirli tüketicilere vergi iadesi olarak aktarılmasını öngörüyor.
ABD petrol sektörü ise böyle bir verginin yatırımları ve enerji arzını olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.
Polonya'nın petrol anlaşması kâbusa döndü: 400 milyon doları kaptırdılar!