Yazdır
ABD yaptırımları, İran ile Çin arasındaki ticareti durdurmak yerine alternatif bir finansman mekanizmasının oluşmasına yol açtı. İran'ın Çin'e sattığı petrolden elde edilen gelirin, uluslararası bankacılık sistemi dışında Çin'den mal ve hizmet alımında kullanıldığı öne sürüldü. Son bir yılda bu mekanizma üzerinden 2-2,5 milyar dolarlık para akışı gerçekleştiği tahmin ediliyor.
İRAN PETROLÜNÜ SATIYOR, KARŞILIĞINDA ÇİN'DEN MAL ALIYOR
İran, ABD yaptırımları nedeniyle uluslararası bankacılık sistemine erişiminin sınırlı olmasına rağmen Çin ile ticaretini sürdürüyor. Kaynaklara göre oluşturulan sistemde İran petrolünü Çin'e satıyor, elde edilen gelir ise doğrudan nakit ödeme yerine Çin'den yapılacak ithalat için krediye dönüştürülüyor.
Bu yöntemle İran'ın ilaç, otomobil ve iletişim ekipmanlarının yanı sıra altyapı hizmetlerine erişimini sürdürdüğü belirtiliyor.
SİSTEMİN MERKEZİNDE CHUXİN VE ZHUHAİ ZHENRONG İDDİASI
Mekanizmanın merkezinde Çin merkezli ve kamuoyunda fazla bilinmeyen ChuXin adlı finansal kuruluşun bulunduğu öne sürülüyor.
Kaynaklara göre Çin devlet petrol şirketi Zhuhai Zhenrong adına hareket eden bir alıcı, en azından 2026'ya kadar ChuXin'e aylık yüz milyonlarca dolar yatırdı. Bu kaynakların Çinli ihracatçılara ve İran'daki altyapı projelerinde faaliyet gösteren şirketlere aktarıldığı iddia ediliyor.
2,5 MİLYAR DOLARLIK PARA AKIŞI
Kaynaklar, söz konusu sistemden geçen İran petrol gelirlerinin yaklaşık yüzde 70'inin altyapı projelerine yönlendirildiğini belirtiyor. Kalan bölümün ise İran'a mal satan şirketlerin ödemelerinde kullanıldığı aktarılıyor.
Özel amaçlı bir şirket üzerinden son bir yılda 2 milyar ila 2,5 milyar dolar arasında para akışı gerçekleştiği tahmin ediliyor.
ÇİN, İRAN PETROLÜNÜN EN BÜYÜK ALICISI
Çin, İran'ın petrol ihracatında kritik bir konumda bulunuyor. Kpler verilerine göre Çin, 2025 yılında İran'ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün yüzde 80'den fazlasını satın aldı. Günlük ortalama alım yaklaşık 1,4 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.
Bu yapı Çin'e indirimli İran petrolüne erişimini sürdürme imkanı verirken, İran'ın da dolar ve uluslararası bankacılık kanallarına doğrudan ihtiyaç duymadan ithalat yapmasını sağlıyor.
HAVA SAVUNMA EKİPMANI İDDİASI
Sistemin yalnızca ticari ürünlerle sınırlı olmadığı da öne sürüldü. İranlı kaynaklar ve konuya yakın kişiler, mekanizmanın son bir yıl içerisinde milyonlarca dolarlık hava savunma ekipmanı tedarikiyle bağlantılı en az bir sözleşmede kullanıldığını iddia etti. Söz konusu işlemlerin bağımsız olarak doğrulanamadığı belirtildi.
ÇİN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI: MEKANİZMADAN HABERDAR DEĞİLİZ
İddialara ilişkin Çin Dışişleri Bakanlığı, Reuters'ın sorularına verdiği yanıtta söz konusu mekanizmadan haberdar olmadığını bildirdi.
Çin yönetimi ayrıca, uluslararası hukuki dayanağı bulunmayan tek taraflı yaptırımlara karşı olduğunu ve İran'la ticari ilişkilerini sürdürme politikasını koruduğunu belirtiyor.
İRAN VE ÇİN'İN 25 YILLIK STRATEJİK ORTAKLIĞI
İran ile Çin arasındaki ekonomik ilişkiler yeni değil. İki ülke, 2021 yılında enerji, altyapı ve çeşitli sektörleri kapsayan 25 yıllık stratejik ortaklık anlaşması imzalamıştı.
Ortaya çıkarılan finansman mekanizmasının ise yaptırımların yoğunlaştığı dönemde iki ülke arasındaki ticaretin devam ettirilmesi açısından önemli bir kanal haline geldiği değerlendiriliyor.
Çin’den Meksika’ya ABD mesajı: İlişkilerimizi üçüncü taraflar etkilememeli