Yazdır
Ev kadınlarının sosyal güvence sorunlarına kalıcı çözüm getirmeyi hedefleyen kanun teklifi TBMM’ye sunuldu. Teklifte, evde karşılıksız yapılan bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresinden sayılması ve emekliliğe yansıtılması öngörülüyor.
Düzenlemeyle, uzun yıllardır sosyal güvence dışında kalan ev kadınlarının emeklilik ve sağlık hakkı başta olmak üzere birçok sosyal güvenlik imkanından yararlanmasının önü açılmak isteniyor.
Türkiye Gazetesi’nde SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın aktardığına göre teklif, ev içi emeğin yalnızca aile içinde karşılıksız bir sorumluluk olarak görülmemesi gerektiği tespitinden hareket ediyor. Karakaş, kadınların omuzlarına yüklenen bakım sorumluluğunun eğitim, çalışma hayatı, sosyal yaşam ve ekonomik özgürlük üzerinde ciddi etkiler oluşturduğuna dikkat çekti.
Evdeki bakım ve temizlik emeği sigortalılık süresinden sayılacak
Kanun teklifinin en dikkat çeken maddelerinden biri, evde karşılıksız yürütülen bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresine dahil edilmesi oldu. Teklifin kabul edilmesi halinde bu sürelerin emeklilik hesabına yansıtılması hedefleniyor.
Düzenlemede, ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerinin Hazine tarafından ödenmesi de yer alıyor. İsteyenlerin ek prim ödeyerek ileride alacakları emekli aylığını yükseltebilmesinin önü de açılıyor.
Teklifte ayrıca geçmişte sigortasız şekilde evde geçirilen yıllar için borçlanma hakkı tanınması öngörülüyor. Böylece ev içi emek nedeniyle çalışma hayatına katılamayan kişilerin bu süreleri emeklilik hesabına dahil ettirebilmesi amaçlanıyor.
Evde bakım verenlere destek sağlanacak
Teklif yalnızca emeklilik başlığıyla sınırlı kalmıyor. Evde hasta, yaşlı ya da bakıma muhtaç kişilere destek verenlere psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlığın ücretsiz verilmesi planlanıyor.
Sürekli bakım veren kişilerin dinlenebilmesi için kamu tarafından “mola bakımı” hizmeti sağlanması da düzenlemede yer alıyor. Bu kapsamda bakım veren kişiye yılda en az 30 gün geçici bakım ve izin hakkı tanınması hedefleniyor.
Teklife göre bu süreçte maaş ya da sosyal yardım kesintisi yapılmaması da öngörülüyor.
Ev emekçilerine sosyal güvence
Kanun teklifinde, ev işlerinde çalışanların İş Kanunu kapsamına alınmasına yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Buna göre evlere temizlik ya da bakım hizmeti vermeye giden kadınların kıdem tazminatı ve izin hakkı gibi güvencelere kavuşması hedefleniyor.
30 günden fazla süren ev işlerinde yazılı iş sözleşmesi yapılması şartı getirilmesi, sözleşmesiz çalıştırmanın ise yasaklanması planlanıyor.
Ayrıca ev işçisine yönelik mobbing, şiddet ve tacizin açık şekilde yasaklanması; mağdurun derhal koruma altına alınması da teklifin maddeleri arasında yer alıyor.
İş sağlığı ve güvenliği de kapsama alınacak
Düzenleme kapsamında ev işlerinde çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri de gündeme geliyor. Ev sahibinin, pencere silme gibi yüksekten düşme riski bulunan işler veya kimyasal madde kullanımına karşı koruyucu ekipman sağlamakla yükümlü olması öngörülüyor.
Teklifte, evde bakım yardımı alanlar için yalnızca hane gelirine bakılmaması, bakım yükünün ağırlığının da dikkate alınması planlanıyor. Bu kapsamda bakım veren kişinin sigorta primlerinin Hazine tarafından ödenmesi hedefleniyor.
Belediyelere kreş ve bakım evi görevi
Kanun teklifinde belediyelere yönelik düzenlemeler de yer alıyor. Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma yönünde yasal görev verilmesi öngörülüyor.
Sosyal güvenlik sistemindeki istisnaların kaldırılmasıyla ev emekçilerinin Bağ-Kur statüsünde devlet destekli sigorta kapsamına alınması da teklifin önemli başlıkları arasında bulunuyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş, düzenlemenin ev işlerine yönelik keyfi bir hak tanıma değil, anayasal ve uluslararası belgelerle desteklenen bir yükümlülük olarak hazırlandığını belirtti. Teklifin yasalaşması halinde ev kadınları ve ev emekçileri için sosyal güvenlik, sağlık hakkı, emeklilik, dinlenme ve çalışma güvencesi alanlarında önemli değişiklikler yapılması bekleniyor.