Yazdır
Global piyasalarda trilyonlarca dolarlık işlemin finansmanında uzun yıllardır kullanılan Japon yeni, fonlama para birimi olarak sahip olduğu konumu İsviçre frangıyla paylaşmak zorunda kalabilir. Yenin hızlı değer kaybının ardından Tokyo ve Washington tarafından gerçekleştirilen piyasa müdahaleleri, düşük faizli para biriminden borçlanarak yüksek getirili varlıklara yatırım yapan yatırımcıların stratejilerini yeniden gözden geçirmesine neden oldu.
ING’nin döviz stratejistleri, yatırımcıların önümüzdeki süreçte yen yerine İsviçre frangını fonlama aracı olarak daha fazla tercih edebileceğine işaret ediyor. Bu beklentinin temelinde yalnızca iki para birimi arasındaki faiz farkı değil, Japon yeni piyasasına yeniden müdahale edilme olasılığı da bulunuyor.
Yen artık eskisi kadar risksiz görülmüyor
Carry trade işleminin temelinde oldukça basit bir strateji bulunuyor. Yatırımcı, faiz oranlarının düşük olduğu bir ülkeden borçlanarak elde ettiği kaynağı daha yüksek faiz veya getiri sağlayan başka bir piyasaya aktarıyor ve iki taraf arasındaki getiri farkından kazanç elde etmeye çalışıyor.
Japonya, uzun yıllar boyunca bu işlemlerin en önemli finansman merkezlerinden biri oldu. Ülkedeki düşük faiz oranları sayesinde yatırımcılar yen üzerinden borçlanarak ABD tahvillerinden teknoloji hisselerine, gelişmekte olan ülke varlıklarından emtialara kadar çok çeşitli yatırım araçlarına yöneldi.
Ancak bu avantajın yanında yeni bir risk unsuru ortaya çıktı. Yenin dolar karşısında 40 yılın en düşük seviyelerine gerilemesinin ardından ABD ve Japonya’nın piyasaya ortak müdahalede bulunması, gerektiğinde döviz piyasasına yeniden müdahale edilebileceğini yatırımcılara gösterdi.
Müdahalenin ardından yenin kısa sürede güçlü şekilde değer kazanması, yen üzerinden borçlanan yatırımcıların maruz kalabileceği kur riskini yeniden gündeme taşıdı. Carry trade yatırımcısı açısından kritik nokta da burada ortaya çıkıyor. Borçlanılan para biriminin kısa sürede değer kazanması, yatırım yapılan diğer varlıklardan elde edilen kazancı tamamen ortadan kaldırabileceği gibi işlemin zararla sonuçlanmasına da yol açabiliyor.
İsviçre frangında faiz avantajı
İsviçre frangını öne çıkaran en önemli unsurlardan biri ise faiz oranlarındaki dikkat çekici tablo. İsviçre Merkez Bankası politika faizini yüzde 0 seviyesinde tutarken Japonya Merkez Bankası, haziran ayında politika faizini yüzde 1’e yükseltti. Bu tablo, borçlanma maliyeti açısından İsviçre frangını yen karşısında daha avantajlı bir konuma taşıyor.
ING’ye göre yen, piyasanın yüksek likiditesi ve derinliği nedeniyle fonlama para birimi olarak önemli üstünlüklerini korumaya devam ediyor. Buna karşın yatırımcıların daha düşük borçlanma maliyetinden faydalanmak ve Tokyo ile Washington’ın gerçekleştirebileceği ani yen müdahalelerinin oluşturduğu riskten uzak durmak amacıyla İsviçre frangına daha fazla yönelmesi bekleniyor.
Bu eğilim, özellikle faiz oranlarının yüksek olduğu para birimleri ve varlıklar üzerinden gerçekleştirilen carry trade işlemlerinde İsviçre frangının ağırlığını artırabilir. Dolayısıyla küresel yatırımcılar açısından hesap artık yalnızca “En yüksek getiri nerede?” sorusuyla sınırlı değil. Yatırımın finansmanında hangi para biriminden borçlanmanın daha güvenli olduğu da yeniden değerlendiriliyor.
İsviçre açısından dikkat çekici bir çelişki
İsviçre frangının küresel yatırımcılar için düşük maliyetli bir finansman aracına dönüşmesi, İsviçre ekonomisi açısından ise ironik bir tablo ortaya çıkarıyor.
İsviçre ekonomisi uzun süredir güçlü frankın ihracat üzerindeki olumsuz etkileriyle mücadele ediyor. Özellikle makine, elektrik-elektronik, metal ve hassas üretim alanlarında faaliyet gösteren şirketler, güçlü para biriminin İsviçre’de üretilen ürünleri uluslararası pazarlarda daha pahalı hale getirmesinden şikayet ediyor.
Swissmem verilerine göre İsviçre teknoloji sektörünün satışları 2025 yılında yüzde 0,3 azalırken mal ihracatı yalnızca yüzde 0,7 oranında yükseldi. Sektör temsilcileri, güçlü frangı 2026 yılında da şirketlerin karşı karşıya bulunduğu başlıca risklerden biri olarak değerlendiriyor.
Bununla birlikte carry trade işlemlerinde frangın daha fazla kullanılmaya başlanması farklı bir sonuç yaratabilir. Yatırımcılar finansman sağlamak için frank üzerinden borçlandığında genellikle frangı satarak başka bir para birimine geçiyor. Bu nedenle söz konusu işlemlerin büyümesi, diğer şartlar değişmediği takdirde frankın aşırı değer kazanmasını sınırlayıcı bir etki oluşturabilir.
Bu durum, uzun süredir güçlü para biriminden olumsuz etkilenen İsviçreli ihracatçılar açısından istemeden ortaya çıkan bir avantaj sağlayabilir.
Yeni fonlama para birimi de risksiz değil
Ancak İsviçre frangı da carry trade yatırımcıları için tamamen risksiz bir alternatif değil. Frank, küresel finans piyasalarının en önemli güvenli liman para birimleri arasında yer alıyor. Jeopolitik tansiyonun yükselmesi, finansal krizlerin ortaya çıkması veya piyasalarda sert satış dalgası yaşanması halinde yatırımcıların franga yönelmesi, para biriminin kısa sürede güçlü biçimde değer kazanmasına neden olabiliyor.
Böyle bir senaryoda bugün frangı düşük maliyetli finansman kaynağı olarak kullanan yatırımcılar, ilerleyen dönemde yen üzerinden gerçekleştirilen işlemlerde karşılaştıkları riskin benzeriyle İsviçre frangında da karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle piyasalardaki son değişim, carry trade işlemlerinin sona erdiğine değil, yeni bir finansman adresi aradığına işaret ediyor.
Japon yeni hâlâ dünyanın en likit fonlama para birimleri arasında bulunuyor. Ancak Japonya’daki politika faizinin yükselmesi ve ABD-Japonya müdahalesinin oluşturduğu belirsizlik, uzun süredir neredeyse otomatik biçimde tercih edilen yen seçeneğinin yeniden sorgulanmasına yol açtı. İsviçre frangı ise sıfır faiz oranının sağladığı avantajla bu boşluğu doldurabilecek en güçlü alternatiflerden biri olarak öne çıkıyor.