Yazdır
İspanyol bankacılık grubu BBVA'nın araştırma birimi BBVA Research tarafından yayımlanan değerlendirmeye göre, Orta Doğu’da ateşkesin sona ermesinin ardından Euro Bölgesi yeniden yükselen enflasyon baskısıyla karşı karşıya kaldı. Kurum, çatışmaların uzun sürmesi durumunda mevcut tamponların giderek azalabileceği ve yaşanan şokun doğrusal olmayan etkilerle ekonominin geneline yayılma ihtimalinin güçlenebileceği uyarısında bulundu.
BBVA Research, Euro Bölgesi’nin resesyona girmeden enflasyonu yüzde 2 seviyelerine yaklaştırmayı başardığını ancak İran’daki savaşın Avrupa Merkez Bankası’nı (ECB) yumuşak iniş sürecinin tamamlandığı dönemde hazırlıksız yakaladığını belirtti. Temmuz verileri, çatışma öncesinde şubat ayında yüzde 1,9 olan yıllık enflasyonun yüzde 2,9’a çıktığını ortaya koydu. Artışın önemli bölümünün enerji kaynaklı olduğu ifade edilirken, çekirdek enflasyonun yüzde 2,5’e yükseldiği ve hizmet enflasyonunun yüzde 3’ün üzerinde seyrettiği kaydedildi.
Kurum, enflasyon beklentilerinde belirgin bir çıpa kayması yaşanmadığını ancak yüksek enerji maliyetlerinin yakıt dışındaki alanlara da yayılmaya başladığına ilişkin sinyaller bulunduğunu belirtti. Bununla birlikte yaz aylarına özgü mevsimsel etkiler nedeniyle mevcut verilerin ihtiyatlı değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Petrol ve doğalgazda mevcut tamponlar devrede
Rapora göre, Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini sekteye uğratmasına rağmen petrol fiyatlarındaki yükseliş tarihsel örneklerin öngördüğünden daha sınırlı kaldı. BBVA Research, bu durumun piyasaların çatışmaya arz fazlası, yüksek stok seviyeleri ve Asya’daki daha esnek talep koşullarıyla girmesinden kaynaklandığını belirtti. Çin’in önceden rezerv oluşturması ve stratejik stokların koordineli biçimde piyasaya sunulması da ek destek unsurları arasında gösterildi.
Doğalgaz piyasasında da benzer bir tablo oluştuğu ifade edildi. Avrupa’nın tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesi ve LNG ithalat kapasitesini artırması sayesinde 2022’ye kıyasla daha güçlü bir konumda olduğu belirtildi. Bazı ekonomilerin elektrik üretiminde doğalgaz yerine kömüre yönelmesinin de Asya kaynaklı talep rekabetini azalttığı kaydedildi.
Ancak BBVA Research, söz konusu tamponların sınırsız olmadığına dikkat çekti. Başarısızlıkla sonuçlanan ateşkesin piyasaya geçici bir soluklanma alanı sağladığı belirtilirken, yeni bir tırmanışın daha düşük hata payıyla gerçekleşeceği ifade edildi. Hürmüz Boğazı’ndaki kısmi kapanmanın uzaması halinde ticari ve stratejik rezervlerin kritik seviyelere yaklaşabileceği ve piyasaların çatışmanın kısa sürede sona ereceği beklentisinden uzaklaşabileceği aktarıldı.
ECB için faiz kararı dengesi önem kazanıyor
Kurum, bu aşamada şokun doğrusal olmayan etkilerinin gündeme gelebileceğini ve fiyatların kademeli yerine daha sert ve ani tepkiler verebileceğini belirtti. Avrupa’nın kış öncesinde enerji stoklarını yeniden oluşturma sürecinde olması nedeniyle doğalgaz ve elektrik fiyatlarındaki etkinin daha belirgin hale gelebileceği ifade edildi.
BBVA Research, mevcut çatışmanın ağırlıklı olarak bir arz şoku niteliği taşıdığına dikkat çekti. Şirketlerin aşırı talepten ziyade enerji ve üretim maliyetlerindeki yükselişten şikâyetçi olduğu belirtildi. Bu ayrımın ECB açısından önem taşıdığı vurgulanırken, maliyet kaynaklı enflasyonun talep kaynaklı enflasyonla aynı ölçüde parasal sıkılaştırma gerektirmeyebileceği kaydedildi. Faiz artırımlarının Hürmüz Boğazı’nı yeniden açamayacağı veya petrol üretimini artırmayacağına dikkat çekildi.
Bununla birlikte dış kaynaklı bir şok olmasının ECB’nin gelişmeleri göz ardı edebileceği anlamına gelmediği belirtildi. Etkinin önce yakıt ve elektrik fiyatlarına, ardından ulaşım ile enerji yoğun sektörlere ve son aşamada ücretler ile mal ve hizmet fiyatlarına yansıyan ikinci tur etkilere dönüşebileceği ifade edildi.
BBVA Research ayrıca iş gücü piyasasının 2022’ye göre daha az sıkı olduğuna işaret etti. Açık pozisyonların ve işe alım beklentilerinin gerilediği, ücret artışlarında ise kaygı verici bir hızlanma görülmediği belirtildi. Kısa vadeli enflasyon beklentilerinde sınırlı bir yükseliş yaşanmasına karşın uzun vadeli beklentilerin kontrol altında kalmasının, ücret-fiyat sarmalı riskini azalttığı ve ECB’nin daha ölçülü bir tepki verme ihtimalini güçlendirdiği kaydedildi.
Ancak kurum, söz konusu etkilerin genellikle şokun ardından 6 ila 12 ay içerisinde belirginleştiğini hatırlatarak, mevcut dönemde net sinyallerin görülmemesinin kesin bir sonuca işaret etmediği uyarısında bulundu.
Raporda ayrıca gıda enflasyonunun şimdilik kontrol altında olduğu ancak enerji ve gübre maliyetlerindeki artışların nihai fiyatlara yansımasının zaman alabileceği belirtildi. Bunun yanında artan sıcak hava dalgaları, kuraklık, Avrupa’daki düşük nehir seviyeleri ve olası güçlü bir El Niño gelişiminin, önde gelen tarım üreticileri üzerinde birbirinden farklı ve dengesiz etkiler oluşturabileceği ifade edildi.
Rekor sıcaklar Avrupa ekonomisini eritti