Yazdır
Avrupa genelinde etkisini giderek artıran sıcak hava dalgası ve kuraklık, kıtanın en kritik ticaret ve enerji hatları arasında bulunan Ren ve Tuna nehirlerinde su seviyelerini tarihi dip noktalara çekti. Yaşanan gerileme yalnızca çevresel etkilerle sınırlı kalmazken, lojistikten enerji arzına, sanayi üretiminden dış ticarete kadar birçok alanda ekonomik baskıyı artırıyor.
Avrupa ekonomisinin temel iç su yolları arasında yer alan Ren ve Tuna nehirleri, yük taşımacılığının yanı sıra sanayi, enerji, tarım ve dış ticaret faaliyetlerinin sürdürülebilirliği açısından da stratejik önem taşıyor. Ancak uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle su seviyelerindeki düşüş, taşımacılık maliyetlerini yükseltirken enerji üretimi ve sanayi faaliyetlerinde de zincirleme olumsuzluklara yol açıyor.
Ren Nehri'nde su azalınca sanayi baskı altında kaldı
Avrupa'nın ekonomik açıdan en kritik su yolu olarak görülen 1.233 kilometrelik Ren Nehri, Kuzey Denizi'ndeki Rotterdam Limanı'nı Almanya'nın Ruhr sanayi bölgesiyle birlikte İsviçre ve Fransa'ya bağlıyor.
Avrupa'daki iç su taşımacılığının büyük kısmı bu güzergâh üzerinden gerçekleştirilirken petrol ürünleri, kimyasallar, kömür, çelik, otomotiv parçaları ve konteyner taşımacılığı açısından da hayati rol üstleniyor. BASF, Bayer ve çok sayıda ağır sanayi tesisinin Ren kıyısında bulunması, nehirdeki her su seviyesi düşüşünün üretime doğrudan yansımasına neden oluyor.
Su seviyesinin gerilemesiyle gemiler tam kapasite yük taşıyamaz hale gelirken daha fazla sefer yapılması gerekiyor. Bu durum navlun maliyetlerini artırırken üretim giderlerini yükseltiyor ve Avrupa sanayisinin rekabet gücü üzerinde ilave baskı oluşturuyor.
Her yıl yaklaşık 285 milyon ton yükün taşındığı Ren Nehri, Almanya'nın iç su taşımacılığındaki yüklerin yaklaşık yüzde 80'ine ev sahipliği yapıyor.
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü, Ren Nehri'ndeki düşük su seviyelerinin üçüncü çeyrekte Almanya ekonomisinde yüzde 0,2'ye varan GSYH kaybına neden olabileceğini öngörüyor.
Tuna Nehri enerji güvenliğini tehdit ediyor
Almanya'dan doğarak Karadeniz'e ulaşan ve 10 ülkeden geçen 2 bin 857 kilometrelik Tuna Nehri de Orta ve Güneydoğu Avrupa'nın en önemli enerji ve taşımacılık koridorları arasında bulunuyor.
Tahıl, gübre, demir cevheri, kömür ve petrol ürünlerinin taşınmasında kritik görev üstlenen nehir, aynı zamanda bölgedeki birçok enerji tesisinin faaliyetleri için de hayati önem taşıyor.
Romanya'daki Cernavoda, Macaristan'daki Paks ve Bulgaristan'daki Kozloduy nükleer santralleri, reaktörlerin soğutulması için Tuna'dan sağlanan suya bağımlı durumda. Ancak son günlerde nehir debisi tarihi düşük seviyelere indi.
Romanya'da saniyede 1.400 metreküp olarak ölçülen akış, 2003 yılında kaydedilen en düşük seviyenin de altına gerilerken, ağustos ayı uzun dönem ortalaması olan yaklaşık 3 bin 900 metreküp/saniyenin yalnızca üçte biri seviyesinde kaldı.
Bu gelişme yalnızca taşımacılığı değil, enerji üretimini de doğrudan etkilemeye başladı.
Romanya santrali korumak için nehir yatağına müdahale etti
Romanya yönetimi, ülkenin en önemli elektrik üretim merkezlerinden Cernavoda Nükleer Santrali'nin faaliyetini sürdürebilmesi amacıyla olağanüstü mühendislik çalışması gerçekleştirdi.
Yetkililer, Tuna'nın eski yatağına daha fazla su yönlendirebilmek için önce kaya oluşumlarını kontrollü şekilde patlattı, ardından dört büyük mavnayı nehre batırarak su akışını santralin su alma bölümüne yönlendirdi.
Bu operasyonla santral çevresindeki su seviyesinin 10 ila 12 santimetre yükseltilmesi ve reaktörlerin ihtiyaç duyduğu soğutma suyunun güvence altına alınması amaçlandı.
Öte yandan santralin bir numaralı ünitesi hafta başında geçici olarak devre dışı bırakıldı.
Macaristan kritik eşiğin kıyısından döndü
Kuraklıktan en fazla etkilenen ülkelerden biri olan Macaristan'da da Tuna Nehri'nin debisi temmuz ortasında saniyede bin metreküpün üzerindeyken son günlerde 723 metreküp/saniyeye kadar düştü.
Su seviyesindeki sert gerileme nedeniyle ülke elektriğinin yaklaşık yüzde 40'ını sağlayan Paks Nükleer Santrali kritik seviyeye yaklaşırken, tesisin tamamen durması yalnızca birkaç milimetrelik farkla önlendi.
Santralde bazı reaktörlerin üretimi azaltılırken hükümet, büyük sanayi kuruluşlarından elektrik tüketimini kısmalarını istedi. Vatandaşlara da enerji tasarrufu çağrısında bulunuldu.
Bulgaristan ve Sırbistan önlemleri artırıyor
Bulgaristan yönetimi de Tuna'daki tarihi düşük su seviyeleri nedeniyle önleyici tedbirlerini devreye aldı. Kozloduy Nükleer Santrali faaliyetlerini sürdürürken hükümet, su seviyesini sürekli takip etmeye başladı.
Bulgar yetkililer, Romanya ve Sırbistan ile uluslararası su yönetimi kapsamında koordinasyonu güçlendirirken, olası yeni su kayıplarına karşı kriz planlarını hazır hale getirdi.
Sırbistan'da ise düşük su seviyesi hem hidroelektrik üretimini hem de akaryakıt tedarikini riske sokuyor. Djerdap hidroelektrik santrallerinde üretim azaltılırken, ağustosta ithal edilmesi planlanan 39 bin ton dizelin büyük bölümünün nehir yoluyla taşınmasının belirsiz hale geldiği belirtildi.
Bunun üzerine Sırbistan yönetimi rafineri üretimini artırma, stratejik yakıt rezervlerini kullanma ve demir yolu taşımacılığını devreye alma kararı aldı.
Kuraklığın ekonomik etkileri büyüyor
Ren ve Tuna nehirlerinde yaşanan tarihi kuraklık, Avrupa'nın iklim değişikliğinin yalnızca çevresel sonuçlarıyla değil, enerji güvenliği, sanayi üretimi, lojistik faaliyetleri ve enflasyon üzerinde giderek derinleşen yapısal risklerle de karşı karşıya bulunduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Avrupa'daki kuraklık euro için risk oluşturuyor
Alman ekonomisine kuraklık tehdidi
Don ve kuraklık vurdu: Kuruyemiş fiyatları iki kat arttı