Yazdır
Ticaret Bakanlığı'nın tüketiciyi yanıltıcı ticari uygulamaların önüne geçmek amacıyla hazırladığı yeni yönetmelik, 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giriyor. Yapay zekâ ile hazırlanan reklam içerikleri, sosyal medya etkileyicilerinin tanıtımları, gerçeği yansıtmayan indirim kampanyaları, çocuklara yönelik hedefli reklamlar ve doğrulanmamış tüketici yorumlarına ilişkin kapsamlı düzenlemelerle dijital reklamcılıkta şeffaflığın artırılması ve tüketici güveninin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Dijital platformlarda her gün yoğun şekilde reklam ve ticari iletiyle karşı karşıya kalan tüketicilerin korunmasına yönelik hazırlanan düzenleme, hedefli reklamcılıktan yapay zekâ destekli tanıtımlara kadar birçok alanda yeni kurallar getiriyor. Böylece yanıltıcı ticari uygulamaların önüne geçilmesi ve tüketici haklarının daha etkin şekilde korunması amaçlanıyor.
Yeni yönetmelik kapsamında yapay zekâ destekli reklamlar, influencer paylaşımları, gerçeği yansıtmayan indirim kampanyaları, çocukların çevrim içi davranışlarının analiz edilmesi, tüketici yorumları ve çevresel beyanlar başta olmak üzere 10 kritik alanda önemli değişiklikler hayata geçirilecek. Bakanlık, dijital mecralarda daha güvenilir ve şeffaf bir ticari ortam oluşturmayı hedefliyor.
Ticaret Bakanlığı, yeni uygulamayla birlikte piyasa şeffaflığını artırmayı, tüketicilerin bilgi eksikliğinin istismar edilmesini önlemeyi ve haksız rekabetle mücadeleyi güçlendirmeyi amaçladığını belirterek, denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.
İndirim reklamlarında yeni kurallar
Yeni düzenlemeye göre, tüketiciye indirim veya farklı bir avantaj sunulmasını belirli şartlara bağlayan kampanyalar da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satışlarda, indirimin başlamasından önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizili eski fiyat olarak gösterilebilecek. Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlerde ise indirim öncesindeki son fiyat esas alınacak.
Şikâyetlere cevap süresi 48 saate indirildi
Tüketici şikâyetlerinin yayımlanmasından önce satıcı ve hizmet sağlayıcılarına tanınan açıklama veya cevap verme süresi 72 saatten 48 saate düşürüldü. Bu süre içerisinde yanıt verilmemesi halinde değerlendirmeler doğrudan yayımlanabilecek.
Ayrıca reklamlarda, yapay zekâ teknolojisiyle oluşturulan ve gerçek kişilerden ayırt edilmesi güç dijital karakterlerin kullanılması halinde, bunun açık, anlaşılır ve kolay fark edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu hale getirildi.
Influencer ve platformlara doğrudan sorumluluk
Yönetmelikle birlikte falcı, medyum, astrolog ve benzeri hizmetlere ilişkin reklamların yanı sıra yasa dışı bahis ve tüm yasa dışı şans oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletildi.
Daha önce yasa dışı bahis reklamlarını yayımlayan internet siteleri, sosyal medya platformları ve influencerlar hukuki boşluklardan yararlanabiliyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte reklamı yayımlayan platformlar ve içerik üreticileri de doğrudan sorumlu tutulacak.
Sosyal medya platformları ile internet siteleri hem geriye dönük hem de eş zamanlı olarak denetlenebilecek. Kurallara aykırı hareket eden mecralar hakkında reklam durdurma ve erişim engeli gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Yeni yönetmelikte öne çıkan düzenlemeler
1. Çocuklara yönelik hedefli reklamlara yasak
Çocukların kişisel verileri ve çevrim içi davranışlarının analiz edilmesiyle oluşturulan kişiselleştirilmiş hedefli reklam uygulamaları yasaklandı.
2. Influencer paylaşımlarında reklam ibaresi zorunlu
Sosyal medya etkileyicilerinin ücret, ücretsiz ya da indirimli ürün veya davet karşılığında yaptığı paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ifadelerini açıkça kullanmaları zorunlu olacak.
3. İndirim kampanyalarında şeffaflık artırıldı
İndirim öncesi fiyat olarak yalnızca son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat gösterilebilecek. Şartlı indirim kampanyaları da aynı kurallara tabi olacak. Çabuk bozulabilen ürünlerde ise bir önceki satış fiyatı esas alınacak.
4. Yasa dışı şans oyunlarına reklam yasağı genişletildi
Fal, medyum ve astrolog hizmetlerinin yanı sıra tüm yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da yasak kapsamına alındı.
5. Şikâyet platformlarında yeni süre
Satıcı ve sağlayıcılara tanınan cevap verme süresi 72 saatten 48 saate indirildi.
6. Yapay zekâ içeriklerine şeffaflık şartı
İnsandan ayırt edilmesi güç yapay zekâ üretimi dijital karakterlerin reklamlarda kullanıldığının açıkça belirtilmesi zorunlu hale getirildi. Gerçek kişilerin dijital kopyalarının bir ürünü bizzat kullanmış gibi tavsiye etmesi de yasaklandı.
7. Çevresel beyanlara belge zorunluluğu
"Çevre dostu" gibi ifadelerin kullanılabilmesi için üniversiteler veya akredite bağımsız test kuruluşlarından doğrulayıcı belge alınması gerekecek.
8. Takviye edici gıda reklamlarına yeni kurallar
Bu ürünlerin normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi oluşturması engellenirken, sağlık beyanları dışında karşılaştırmalı reklamlara belirli şartlarla izin verilecek.
9. Akademik ünvanların yanıltıcı kullanımına engel
Tüketiciyi yanıltacak şekilde akademik ünvanların kullanılması yasaklandı.
10. Doğrulanmış tüketici yorumları dönemi
Satın alma işlemi doğrulanmayan kullanıcı değerlendirmeleri yayımlanamayacak. Ürün, hizmet ve kargo gibi farklı kategorilere ait puanlamalar ise tüketicilere şeffaf şekilde ayrı ayrı gösterilecek.