Yazdır
Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, “Ateşkesin Ardından Piyasalar” başlıklı yazısında, piyasalarda savaşın başından, geçtiğimiz günlerdeki ateşkese dek yaşananları yorumlarken, bundan sonra da neler olabileceğini anlatıyor.
Piyasaların siyasi aktörler üzerindeki etkileri şu şekilde görülüyor:
ABD ve İsrail’in 28 Şubat 2026’da İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan süreç, İran’ın misillemeleriyle kısa sürede bölgesel bir savaşa dönüştü. İran’ın İsrail kentlerini ve bölgedeki ABD üslerini hedef almasıyla gerilim hızla tırmandı.
7 Nisan gecesi ise dikkat çekici bir gelişme yaşandı. ABD tarafı, kısa süre önce nükleer güç kullanımını ima eden sert açıklamalarda bulunmasına rağmen, İran’ın ateşkes teklifini kabul ettiğini duyurdu. Taraflar iki haftalık bir ateşkes ilan ederken, İran da Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı taahhüt etti.
Savaşın piyasalar üzerindeki etkisi
Aşağıdaki tablo, savaş öncesi, ateşkes öncesi ve ateşkes sonrasında ABD ve Türkiye açısından temel finansal göstergelerdeki değişimi ortaya koyuyor:
Tablo ilk bakışta savaşın finansal piyasalar üzerindeki sarsıcı etkisini açıkça gösteriyor. Ancak burada yalnızca üç farklı ana ait “anlık fotoğraflar” var. Gerçekte ise bu süreç boyunca piyasalar çok daha sert ve dalgalı hareketler yaşadı. Çoğu zaman bu tür dalgalanmalar, tek yönlü yükseliş veya düşüşlerden daha kalıcı hasarlar bırakır.
Tablonun ortaya koyduğu ikinci önemli gerçek ise şu: Piyasaların savaş öncesi görünüme dönmesi birkaç günde gerçekleşebilecek bir süreç değil. Buna karşılık, ateşkes kalıcı bir barışa evrilirse toparlanma beklenenden hızlı olabilir. Hatta belirsizliğin ortadan kalkması, piyasaları savaş öncesine kıyasla daha iyimser bir noktaya bile taşıyabilir.
Altındaki dikkat çekici hareketler
Bu göstergeler arasında en dikkat çekici olanı ise altın fiyatlarındaki hareket. Altın, yalnızca bir takı değil, aynı zamanda kriz dönemlerinde yatırımcıların sığındığı bir “güvenli liman”dır.
Denizde seyreden gemiler, normal koşullarda yük taşımak için hareket halindedir; limanda beklemek için değil. Ancak fırtına çıktığında, gemi için en doğru karar güvenli bir limana sığınmaktır. Bu süre zarfında gemi ekonomik olarak üretken değildir, fakat taşıdığı yük korunur. Altın da tam olarak böyle bir işleve sahiptir: Getiri sağlamaz, ancak belirsizlik dönemlerinde değeri korur.
Henüz net bir eğilim oluşmadı
Savaşın başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının yükselmesi, savunma harcamalarının artması ve buna bağlı olarak enflasyonun hızlanacağı beklentisi güç kazandı. Bu beklenti, merkez bankalarının faiz artırımlarına yöneleceği düşüncesini beraberinde getirdi. Böyle bir ortamda yatırımcılar altından çıkıp tahvillere yönelmeye başladı. Bazı merkez bankaları da özellikle carry trade yatırımcılarının çıkış taleplerini karşılayabilmek için rezervlerindeki altınların bir kısmını sattı. Tüm bu gelişmeler altın fiyatlarında geri çekilmeye yol açtı. Ateşkes sonrasında henüz net bir eğilim oluşmuş değil, ancak altının yeniden yükselişe geçebileceğine dair beklentiler güç kazanıyor.
Piyasalar, siyasal aktörlerin hareketlerini etkiliyor
Öte yandan siyasal alanda belirsizlik hâlâ yüksek. ABD yönetiminin zaman zaman öngörülemez bir çizgi izlemesi ve bölgedeki dengelerin kırılgan yapısı, “her şey bitti” demek için erken olduğunu gösteriyor.
Her şeye karşın kesin olan bir şey var: Günümüz dünyasında finansal piyasalar, siyasal aktörlerin sınırsız hareket etmesine uzun süre izin vermiyor. Piyasalar, eninde sonunda gerçeklik duvarını hatırlatıyor.
Bu nedenle önümüzdeki günlerde ateşkesin kalıcı olup olmayacağını yalnızca diplomatik açıklamalar değil, aynı zamanda fiyat hareketleri de gösterecek. (Ekonomim)
İngiliz dergiden çarpıcı analiz: ABD, İran’da hata yaptı
Ateşkes gölgesinde tehdit: ABD’den İran’a kritik uyarı
Ateşkesi ihlal eden İsrail’in Lübnan'a yönelik saldırıları sürüyor