Yazdır
Türkiye’de son zamanlarda tırmanışa geçen yaşam maliyetleri, etkisini en çarpıcı ve somut biçimde yeme-içme sektöründe hissettiriyor. Tek bir öğün yemeğin fiyatının; bir kaban, ayakkabı veya küçük ev aletleriyle yarışır hale gelmesi, tüketicinin fiyat algısında derin ve kalıcı kırılmalar yaratmış durumda.Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre, restoran menülerindeki etiketler, artık sadece anlık enflasyon oranlarını değil, günlük yaşamı idame ettirmenin genel maliyetini de gözler önüne seriyor.
Sektör verileri ve yetkililerin beyanları, evde pişen bir yemek ile dışarıda yenen aynı yemeğin maliyeti arasındaki makasın devasa bir uçuruma dönüştüğünü kanıtlıyor. Ev ortamında 300-400 TL bandında mal edilebilen bir sofra, restoranlarda 3 bin ila 4 bin TL gibi rakamlara ulaşabiliyor. Bu durum, dışarıda yemek yemenin artık geniş kitleler için standart bir ihtiyaçtan çıkıp "lüks" sınıfına girdiğini doğruluyor.
Bu tablo, basit bir fiyat artışından ziyade derinleşen bir ekonomik sorunun yansıması olarak okunuyor. Uzmanlara göre bu fahiş fiyatların tek sebebi gıda enflasyonu değil. İşletmelerin yüksek kâr beklentileri, artan kira giderleri, katlanan enerji faturaları ve yükselen işçilik maliyetleri de menü fiyatlarını yukarı çeken ana etkenler arasında yer alıyor.
Küresel Ölçekte Pahalıyız
Dışarıda yeme-içme maliyetlerinin Türkiye’de ne denli yükseldiği, uluslararası kıyaslamalarla da net bir şekilde teyit ediliyor. Dünya genelinde standart bir ürün olan Big Mac üzerinden hesaplanan endeks, Türkiye’deki fiyatların küresel arenada bile dikkat çekici düzeylere tırmandığını ortaya koyuyor. Kişi başına düşen milli gelirin yaklaşık 18 bin dolar olduğu ülkemizde Big Mac 7,85 dolara satılırken, gelirin 92 bin dolar olduğu Amerika Birleşik Devletleri’nde aynı ürün 6,12 dolar etiketine sahip.
Benzer bir dengesizlik İsviçre örneğinde de görülüyor; 118 bin dolarlık kişi başı gelire sahip İsviçre’de fiyat 9,08 dolarken, Türkiye’nin gelir düzeyi bu ülkenin altıda biri olmasına rağmen fiyat farkı şaşırtıcı derecede az kalıyor. Geliri 24 bin dolar civarında olan Uruguay’da ise fiyatın 8,76 dolar olması ve Türkiye’nin daha düşük gelirle buraya yakınsaması, restoran fiyatlarının ülke gelir gerçeklerinden koptuğunu işaret ediyor. Kısacası Türkiye’de dışarıda yemek, sadece yerel değil, global ölçekte de pahalı bir aktivite haline gelmiş durumda.
Bir Hamburger İçin 2,5 Saat Mesai
Yapılan analizler, Türkiye’nin kendi ekonomik ligindeki ülkelerden negatif yönde ayrıştığını gösteriyor. Gelir bazında Polonya, Mısır ve Güney Afrika gibi ülkelerle benzer veya daha alt seviyede bulunan Türkiye, söz konusu hamburger fiyatında bu ülkelerin hepsini geride bırakmış durumda. Buna karşılık; Almanya, ABD, İsveç gibi zengin ülkelerin fiyat seviyelerine yaklaşılması, gelir ile etiket fiyatı arasındaki dengesizliği daha net vurguluyor.
Alım gücü açısından bakıldığında tablo daha da netleşiyor. Türkiye’de asgari ücretle çalışan bir vatandaşın bir Big Mac satın alabilmesi için 2 saatten fazla mesai yapması gerekiyor. Oysa aynı ürün, pek çok Avrupa ülkesi ve ABD’de sadece 25-30 dakikalık bir çalışmanın karşılığı olarak alınabiliyor. Bu veri, Türkiye’deki alım gücünün dışarıda yemek konusunda ne kadar eridiğinin en somut kanıtı olarak karşımıza çıkıyor.
Kredi kartı takip oranında 5 yılın zirvesi
