Yazdır
Ekonomist Mahfi Eğilmez, “Kendime Yazılar” adlı blogunda kaleme aldığı yazısında kayıt dışı ekonominin kapsamını, ölçüm yöntemlerini ve Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini detaylı şekilde ele aldı. Eğilmez, kayıt dışı ekonominin gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) hesaplarını doğrudan etkilediğini vurgulayarak, bu durumun ekonomik büyüklüğün gerçekte olduğundan daha düşük görünmesine yol açtığını belirtti.
Kayıt dışı ekonomi; devletten gizlenen, kayda geçirilmeyen faaliyetler olarak tanımlanırken, gölge ekonomi, yeraltı ekonomisi ve gayri resmî ekonomi gibi farklı adlarla da anılıyor. Eğilmez, bu tür faaliyetlerin ulusal gelir hesapları dışında kaldığını ve bu nedenle GSYH’nin eksik ölçüldüğünü ifade etti.
Yazıda kayıt dışılığın dört temel biçimde ortaya çıktığına dikkat çekildi. Bunlar; gelirlerin vergi idaresine bildirilmemesi, çalışanların sigortasız istihdam edilmesi, yasa dışı faaliyetlerden elde edilen gelirler ve mal ile hizmetlerin gerçek değerinin altında gösterilmesi olarak sıralandı.
GSYH’nin üretim, harcama ve gelir yöntemleriyle ölçüldüğünü hatırlatan Eğilmez, kayıt dışı faaliyetlerin her üç yöntemde de hesaplamaları bozduğunu vurguladı. Özellikle fiş kesilmemesi gibi durumların hem gelir hem de harcama yönünden ekonomik kayıtlara yansımadığını belirtti.
Mahfi Eğilmez’in paylaştığı verilere göre, dünyada kayıt dışı ekonominin büyüklüğü toplam küresel GSYH’nin yaklaşık yüzde 12,5’i seviyesinde bulunuyor. En yüksek kayıt dışılık oranı yüzde 64,5 ile Sierra Leone’de görülürken, en düşük oran yüzde 2,1 ile Birleşik Arap Emirlikleri’nde kaydedildi. Türkiye’de ise kayıt dışı ekonominin GSYH’ye oranı yüzde 16,1 olarak hesaplanıyor. Bu oran Çin’de yüzde 20,3, ABD’de yüzde 5, Almanya’da yüzde 6,8 ve Japonya’da yüzde 6,7 seviyesinde bulunuyor.
Eğilmez, toplumda kayıt dışı ekonominin olduğundan daha büyük algılanmasının nedenleri arasında kayıt dışı istihdamın tüm ekonomiyle karıştırılmasını, bireysel harcamalar üzerinden genelleme yapılmasını ve kamu sektörünün yarattığı ekonomik faaliyetin göz ardı edilmesini gösterdi.
Kayıt dışı ekonominin yalnızca istatistiksel bir sorun olmadığını vurgulayan Eğilmez, bu durumun ciddi yapısal sorunlara yol açtığını ifade etti. Vergi gelirlerinin azalması, rekabet koşullarının bozulması, çalışanların sosyal haklardan mahrum kalması ve yanlış ekonomik politikaların uygulanması bu sorunlar arasında yer aldı. Eğilmez, kayıt dışılığın yaygınlaşmasının ahlaki bozulmayı da beraberinde getirdiğini belirtti.
Yazısının sonunda Türkiye ekonomisinin, kayıt dışılığın yol açtığı bu sorunların tamamını derin biçimde yaşadığını vurgulayan Eğilmez, konunun ekonomik istikrar açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekti.
Mahfi Eğilmez'den ekonomide "illüzyon" hesabı!
Mahfi Eğilmez’den çarpıcı kıyaslama: Kitap zammı TÜFE’yi ikiye katladı
Eğilmez’den altın ve gümüş analizi: Yükselişin ardındaki nedenler
Bakan Şimşek: Kayıtdışılıkla etkin mücadelede etkin bir güvenlik müessesi tesis ettik
Yasakla birlikte işsizlik kayıtdışı mı oldu?
Aylık kazançları 10 bin TL! Yüzde 70 kayıtdışı…