Yazdır
Dünya, Venezuela lideri Nicolas Maduro'nun ABD tarafından yatağından alınıp tutuklanmasının şaşkınlığını henüz üzerinden atamadı. Ancak Sabah'ın haberine göre, haritada rotayı Uzak Doğu'ya çevirdiğimizde, 35,55 milyar dolarlık çok daha büyük bir krizin patlak vermek üzere olduğu görülüyor. Zira Çin'in Tayvan'a yönelik olası bir saldırısı, etkileri bakımından Venezuela'yı da geride bırakabilir. 36 bin kilometrekarelik bu ada, dünya çip pazarının hakimiyetini elinde bulunduruyor.
Tayvan ve Çin arasında yıllardır süren husumet, genellikle ekonomik yaptırımlarla kendini gösteriyor. Çin, Tayvan üzerindeki hak iddiasından vazgeçmezken, Tayvan kendini ayrı bir statüde görüyor. İki yönetim arasındaki bu çekişme, küresel tedarik zincirinde büyük bir kırılmaya yol açabilir.
Ananas ticareti ve tarihsel bağlar
İki ülke arasındaki ilişkiler tarihsel süreçte karmaşık bir hal aldı. Çin'den ayrılan ve uzun süre Japonya etkisinde kalan Tayvan, bugün küresel ekonomide sarsılmaz bir yere sahip. Çin ise adayı hiç yönetmemiş olmasına rağmen kendi parçası sayıyor ve Tayvan'ın ABD ile yakınlaşmasını tehdit olarak görüyor.
Anlaşmazlıklar ekonomik boyuta da taşındı. Çin, Tayvan'ın en önemli tarım ürünü olan ve büyük kısmını satın aldığı ananasın ticaretine ambargo koydu. Ayrıca teknolojik baskı da artıyor; Tayvan, Çinli bilgisayar korsanlarının hükümet sistemlerine siber saldırılar düzenlediğini rapor ediyor. Pekin'in askeri tatbikatlarla sürdürdüğü baskı politikası, çip üretiminin merkezi olan adada çatışma riskini ve küresel endişeyi artırıyor.
Tedarik zinciri ve ekonomik kayıp tehlikesi
Tayvan Boğazı; Çin, Güney Kore ve Japonya kadar Avrupa için de kritik bir geçiş noktası. Dünya genelindeki imalat ürünlerinin taşınmasında kilit rol oynayan boğazdan, 2022'de küresel gemi filosunun yarısı geçti. Japonya ve Güney Kore'nin petrol ithalatının büyük bölümü bu rotadan sağlanıyor.
Çin ve Tayvan arasında çıkacak bir savaş, küresel tedarik zincirini felç edebilir ve Güney Çin Denizi'ndeki yıllık 3,9 trilyon sterlinlik ticareti riske atabilir. Raporlara göre, tam teşekküllü bir işgal, dünya ekonomisini %2,8 oranında küçültebilir.
Tayvan'ın en büyük gücü ise yarı iletken pazarındaki liderliği. Mordor Intelligence verilerine göre, pazarın 2030'a kadar 51,88 milyar dolara çıkması bekleniyor. Dünyadaki en gelişmiş çiplerin %90'ını üreten ada; Apple ve Google gibi devlerin ana tedarikçisi. Olası bir tedarik sorunu, telefonlardan arabalara kadar birçok sektörde aksamaya ve tahmini 500 milyar dolarlık bir zarara neden olabilir.
Yapay zekâ azar işitince daha iyi çalışıyor
Çin dış ticarette tarih yazdı!